نوجوانان، بلوغ و تغذيه

رييس انجمن علمي غذا و تغذيه حامي سلامت ايران با بيان اينکه «دختران تا 6 سال بعد از تجربه اولين سيکل قاعدگي مي توانند افزايش قد داشته باشند.»، گفت: «متأسفانه تغييرات عمده اي که درکردار و رفتار نوجوانان در دوران بلوغ به علت گرايش به استقلال راي و تصميم گيري در قبال تمام رخدادهاي زندگي اشان ايجاد مي گردد، آنها را گاهي به سوق يافتن به تغييراتي در خواب و خوراکشان وامي داردکه در اغلب موارد تحولات ايجاد شده، به علت عدم پاسخگويي به نيازهاي واقعي اين دوران آنها را در معرض سوءتغذيه قرار مي دهد.» دکتر سيدضياءالدين مظهري اظهار داشت: دوران نوجواني يکي از حساس ترين و بحراني ترين دوره هاي رشد انسان به شمار مي رود و عوامل مختلفي اعم از تغييرات فيزيکي و شخصيتي بر وضعيت تغذيه اي نوجوان تاثير مي گذارد. وي افزود: بارزترين تغييري که در اين دوران ديده مي شود جهش رشد بدن است به طوري که يک فرد در حدود 20 درصد از قد و 50درصد از وزن دوران بزرگسالي خود را در اين دوره به دست مي آوردکه اين دوره رشد در حدود 5 تا 7 سال به طول مي انجامد ولي بيشترين رشد در فاصله زماني 18 تا 24 ماه اول رخ مي دهد و به طور معمول در مقايسه با پسران، که فرايند بلوغ در آنها در سنين 16-14 رخ مي دهد، تقدم شروع اين دوره در دختران در فاصله سني 13-9 ديده مي شود. نکته مهم در رابطه با دختران نوجوان اين است که نبايد تصور شود بعد از اولين تجربه سيکل قاعدگي روند افزايش قد متوقف مي شود، بلکه 4 تا 6 سال بعد از پريود مي توانند افزايش قد داشته باشند. اين استاد دانشگاه تصريح کرد: مي توان گفت که عواملي مانند چاقي کودکان و يا تحت تاثير تحريکات محيطي و مسائل ديداري و شنيداري قرار گرفتن، مي تواند بلوغ زودرس در نوجوانان را به دنبال داشته باشد ضمن اينکه فرايند بلوغ که در اين دوران اتفاق مي افتد، تغييرات زيادي در ترکيب بدن نوجوان ايجاد مي شود به طوري که مقدار 19 درصد چربي ذخيره شده احتمالي که در قبل و آغاز اين دوران در بدن دختر خانم ها وجود داشته، به تدريج به ميزان آن افزوده شده و مقدار آن در بزرگسالي بالغ بر 30-25 درصد مي گردد. اين در حالي است که در مردان بر ميزان چربي بدن در اين دوران چندان افزوده نمي شود و در عوض بافت ماهيچه اي در آنها افزايش چشمگيري مي يابد و ميزان آن به دو برابر آنچه که در زنان ديده مي شود مي رسد. اين متخصص تغذيه و رژيم درماني گفت: در اين دوران تغييرات ديگري نيز در نوجوان ديده مي شودکه از جمله آنها مي توان به تغيير در شيوه زندگي و ميل شديد به استقلال راي و تصميم گيري، تغيير عادات غذايي و ميل به نوگرايي را نام برد، افزايش ميزان نياز انرژي - پروتئين و ساير مواد مغذي در اين دوران چشمگيرتر است و متأسفانه تغييرات عمده اي که در کردار و رفتار نوجوانان به علت گرايش به استقلال رأي و تصميم گيري در قبال تمام رخدادهاي زندگي اشان ايجاد مي گردد، آنها را گاهي به سوق يافتن به تغييراتي در خواب و خوراکشان وامي داردکه در اغلب موارد تحولات ايجاد شده، به علت عدم پاسخگويي به نيازهاي واقعي اين دوران آنها را در معرض سوءتغذيه قرار داده و با اقدامات ناآگاهانه خودشان، اين آخرين فرصت دست يابي به حداکثر ميزان رشد جسمي و گسترش فکر و انديشه را از دست داده و يا دچار تزلزل مي نمايند. وي تاکيد کرد: عدم دست يابي و تامين نيازهاي افزوده شده به برخي از مواد مغذي کليدي در نوجوانان واماندگي هاي رشدي را موجب و اثرات حاصل از اين رخداد غيرقابل برگشت و براي تمام عمر ماندگار خواهد شد. اين عضو هيات علمي دانشگاه گفت: نوجوانان اغلب سعي در انجام کارهايي دارند که سريع تر بر وضعيت ظاهري آنها تاثير گذار بوده و آنها را به ايده آلشان نزديکتر نمايد و همواره به دنبال راه هايي هستند که هر چه زودتر به نتيجه برسندکه اين مساله باعث مي شود تغييرات زيادي در عادات غذايي آنها ايجاد شود و با توجه به اينکه نوجوانان در مرحله حساسي از رشد فيزيکي قرار دارند، اين تغيير الگو براي آنان بسيار مخاطره انگيز خواهد بود. علاوه براين، تمايل نوجوانان به داشتن استقلال بيشتر اغلب باعث مي شودکه آنها از الگوهاي غذايي خانواده پيروي نکنند که اين مسأله نيز به نوبه خود مي تواند آنها را به لحاظ تغذيه اي با مشکل مواجه ساخته و زمينه ساز بروز کمبودهاي غذايي و انواع سوء تغذيه هاي پنهان و آشکار در آنها باشد. دکتر مظهري تأکيد کرد: با توجه به مطالبي که بدان اشاره شد، واضح است که پيروي از يک رژيم غذايي متناسب با اين تغييرات بسيار مهم بوده و تاثير فراواني در سلامتي و کارآمدي دوران بزرگسالي نوجوان امروز خواهد داشت. رييس انجمن علمي غذا و تغذيه حامي سلامت ايران خاطرنشان کرد: با توجه به اينکه تفاوت هايي در تقدم و تأخر زماني بلوغ و ميزان رشد در اين سنين مابين دختران و پسران وجود دارد، ميزان نياز به انرژي در آنها نيز متفاوت خواهد بود، علاوه بر اين ميزان فعاليت فيزيکي نيز يکي ديگر از عوامل تاثيرگذار در ميزان انرژي مورد نياز در اين سنين است از اين رو رژيم غذايي در اين دوران بايد به گونه اي باشد که علاوه بر تأمين انرژي مورد نياز براي جهش رشد، انرژي مورد نياز براي فعاليتهاي فيزيکي را نيز تأمين کند. به عنوان مثال دختر نوجواني که سن او بين 14-11 سال است و 46 کيلووزن داشته و قد وي به 157 سانتي متر مي رسد روزانه به 2500 کيلوکالري انرژي نياز دارد و بايد گفت عدم تامين انرژي متناسب با رشد و فعاليت فيزيکي، بيش از هر چيز بر رشد مناسب نوجوان تاثير خواهد گذاشت. وي گفت: در طي دوران نوجواني ميزان نياز به پروتئين نيز به مانند انرژي، تابعي از الگوي رشدي نوجوان است و با توجه اينکه بدن نوجوان در حال ساختن بافتهاي مختلف و توسعه آنها است، تامين پروتئين کافي براي دستيابي به حداکثر رشد جسمي بسيار ضروري است. توصيه مي شودکه 20-15 درصد کل انرژي از منابع پروتئيني تامين شود، البته لازم به ذکر است که عواملي مانند جنس، سن و وضعيت تغذيه اي در تعيين ميزان نياز به پروتئين تاثيرگذار است، بدين ترتيب دريافت 75-45 گرم پروتئين بسته به شرايط ياد شده در اين دوران ضروري است. اين متخصص تغذيه و رژيم درماني تاکيد کرد: تامين پروتئين بايد به گونه اي باشد که اولا پروتئين و يا ترکيب پروتئيني از ارزش بيولوژيکي بالايي برخوردار باشد و از سويي ديگر انرژي مورد نياز بدن نيز به طور کامل تامين شود زيرا در غير اينصورت منابع پروتئيني به صورت انرژي مورد نياز بدن به مصرف مي رسندکه اين باعث خواهد شدکه پروتئين مورد نياز براي سنتز بافت هاي جديد و رشد فرد به طور کامل تامين نشود. وي خاطر نشان کرد: نوجوانان خصوصاً آن دسته که فعاليتهاي ورزشي انجام مي دهند و به مصرف بيش از اندازه پروتئين مبادرت مي ورزند بايد توجه داشته باشند گرچه دريافت ناکافي پروتئين مورد نياز مي تواند منجر به کاهش مقدار سرعت رشد شود، اما از سويي ديگر زياده روي در مصرف پروتئين اختلالات متابوليکي ايجاد مي کند و دفع کلسيم بدن و ميزان نياز به آب را افزايش مي دهد و علاوه بر آن به ارگان هاي حساس بدن مثل کبد و کليه ها نيز آسيب مي رساند.
منبع: نشريه دنياي زنان شماره 69