وحشيانه، ديدني ، تهوع آور!
ترجمه: رامتين ابراهيمي
آپو کاليپتو(2006)
1-با آپو کاليپتو، مل گيبسن ثابت کرده در هر موقعيت زماني مي تواند يک فيلم تعليقي اکشن ماجراجويانه بسازد. تم مد نظر گيبسن( که در طي زمان گسترش پيدا کرده) به شکل خط راهنمايي کشف و تحليل اين فيلم در آمده است؛ اين که سقوط هر تمدني با فساد دروني آن آغاز مي شود. در دو ساعت و ربع در طول فيلم، گيبسن نگاهي اجمالي دارد به نابودي قوم مايا در آستانه ظهور ويران گران اسپانيايي. آپو کاليپتو يک اثر سياسي يا جست جو به دنبال دليلي براي پايان رسيدن حيات قوم مايا نيست. به جاي آن، در مسير رو کردن يک ماجرايي پر تنش و بي نظير دراماتيک است. آپو کاليپتو به تاريخ زماني مشخص اشاره ندارد، اما اما وقتي با تصاوير ورود اسپانيا به ساحل به پايان مي رسد مي توان حدس زد که حوالي سال (1519) باشد. جاگوار پاو شواليه جواني ست که در يک دهکده آرام زندگي مي کند؛ جاگوار هنوز راه درازي دارد که شبيه خانواده پدري اش بشود. صلح و آرامش اين دهکده با حمله يگ گروه وحشي از مرکز تمدن مايا به هم مي ريزد. جاگوار پاو پيش از اسارت موفق مي شود زن و بچه اش را در يک گودال عميق پنهان کند.
مثل دو فيلم قبلي گيبسن، شجاع دل و مصايب مسيح، آپو کاليپتو هم از نمايش وحشي گري و خشونت دوري نمي کند. اما اين اعمال وحشيانه به عنوان موضوع اصلي فيلم به تماشاگران منتقل نمي شود. آپو کاليپتو شباهت بيش تري به شجاع دل دارد تا به مصايب مسيح (البته براي مقايسه کردن فيلم ها ناعادلانه است اگر فيلم بعد از آخر زماني استراليايي مکس ديوانه را که گيبسن قبل از ورودش به هاليوود بازي کرد به حساب نياوريم).
آپو کاليپتو از سه بخش تشکيل شده. فيلم با ريتمي کند آغاز مي شود و امکان شناخت چند شخصيت اصلي اش را به ما مي دهد و در کنار اين، نگاهي اجمالي به دهکده دارد. بخش دوم فيلم شامل حرکت اجباري اسراي قبيله به سمت شهر است که با فروش زنان به عنوان برده و مرداني که قرباني مي شوند به پايان مي رسد. آخرين بخش شامل يک فرار طولاني است و نزديک به (45) دقيقه طول مي کشد. بخش پاياني و سوم آپو کاليپتو و پر تنش و بسيار شلوغ است و طرفداران کارهاي اکشن، عاشق اين قسمت خواهند شد.
آپوکاليپتو فيلمي است که دو ساعت، بسيار سر حال و قوي روي پا مي ايستد و البته، تماشايش براي همه مخاطبان سينما مقدور و جذاب نيست. بايد از گيبسن تشکر کرد که زمان و مکان و جغرافياي داستان فيلم را طوري تنظيم کرده که اغلب بر پرده سينماها نمي بينيم. دوربين دين سملر باعث شده اين دنياي از بين رفته و منقرض دوباره زنده به نظر بيايد. به جاي نمايش اصل فضاي آن دوره، تمام عوامل اثر فضايي خوش آب و رنگ و زيبا به وجود آورده اند. بهترين چيزي که مي توانيم درباره آپوکاليپتو بگوييم( جدا از اينکه فيلم يک سبک کمتر استفاده شده را زنده کرده) اين است که به هيچ وجه شبيه فيلم هايي که زمان خودش اکران شده اند نبود. تجربه ديدن چنين دنيايي بي نهايت جذاب و حيرت انگيز و جالب است.
جيمز براد ينلي
2 -چه کسي مي داند چه خشونتي در قلب انسان ها وجود دارد؟ گيبسن از نشان دادن اين خشونت ابايي ندارد. جدا از استعداد خلاقانه اي که ما را به زمان و مکان ديگري برده، هديه اي که در کنار شرح وقايع آن دوران قرار دارد يک تجربه سينمايي ست که هر لحظه خودش را بيش تر نشان مي دهد؛ گيبسن فيلمي ساخته که مي توان فقط به طرفداران خشونت و کساني که توانايي ديدن چنين صحنه هايي را دارند پيشنهاد کرد. کوه هاي ساخته شده از اجساد، زخم هايي که ازشان خون فوران مي کند، نيزه هايي که دندان ها را خرد مي کنند، جنگجوياني که به معناي واقعي مغز هم را در مي آورند. همه اين اتفاق ها در يک تصاوير زنده روي مي دهد. کمتر کسي مي داند چه ميزان توان نياز است تا بتوان چنين وحشي گري بي سابقه اي را باز سازي کرد و به پرده هاي سينما کشيد. اما همه کساني که صحنه بيرون کشيدنم دل و روده در شجاع دل يا صحنه هاي شکنجه را در مصايب مسيح ديده اند( تازه اگر نخواهيم اپيزود انيميشن پارک جنوبي را خشونت گيبسني دارد حساب کنيم) مي دانند فيلم ساز نابغه اي وجود دارد که توان انجام چنين کاري را ثابت کرده. گيبسن هميشه به اين دست داستان ها علاقه
جاگوار پاو بعد از پنهان کردن همسر و پسر کوچکش در يک گودال عميق دستگير مي شود. در طي راه جاگوار خرابي محصولات، خشکسالي و طاعون را مي بيند. تمام نمادهاي بحران در يک تمدن. بايد به دشواري هايي که نويسندگان و خيلي بيش تر از آن کارگردان در مسير واقعي نمودن اين دنيا متحمل شده اند نيز اشاره کنيم. اين که اين دنياي تصور شده بايد باورپذير و در عين حال درگير کننده باشد و نبايد مصنوعي بنمايد. در يک مورد، گيبسن اصرار بسيار داشته که تمام بازيگران فيلم، مخصوصاً کساني که براي اولين بار در فيلمي بازي مي کنند ديالوگ شان را شبيه به زبان اصلي قوم مايا يعني يوکاتک بگويند. او حتي يک متخصص حرکات آورد تا بازي بدني بازيگران، نسبت به رفتار اقوام وحشي، طبيعي و مناسب باشد. چيزي که بسيار تحسين برانگيز است شبيه سازي خانه ها و اهرام قوم مايا است. هم چنين کاري مي کند که دنياي ديگري به نام دنياي مايا براي ما متقاعد کننده و واقعي باشد.
گيبسن بدن هيچ شرم و ناراحتي اعلام مي کند آپوکاليپتو يک اخطار اساسي به انسان هاي مدرن امروز است که مراقب رفتارشان باشند، و گرنه مانند قوم مايا به زودي نابود خواهند شد. و جمله ويل دورانت در آغاز فيلم اشاره بسيار زيرکانه اي به درگيري هاي اخير در جهان دارد. همه عناصر و مشخصات فيلم خوب و عالي اند. حقيقت فيلم آپو کاليپتو اين است که اين اثر پوسيدگي يک تمدن را از درون خود آن تمدن (و نه به عنوان شاهد بيروني) نشان مي دهد که گيبسن از روي دادن دوباره آن نگران است. اگر جامعه ما داراي اخلاقي فاسد است، بازسازي خشونت هايي که حال آدم را بد مي کند يک نوع تشديد هشدار کاملاً اخلاقي خواهد بود. کن تورات
3-به نظر مي رسد آخرين دستاور مل گيبسن به سقوط انسان ها اهميت مي دهد. اما در واقع مي خواهد انسان را به چهار ميخ بکشد، پوست او را بکند، صورتش را له کند و او را شکنجه بدهد. به نظر آشنا نيست؟ آپوکاليپتو فيلمي پر از خشونت هاي بي رحمانه و جگرخراش است از نظر بصري زيباست اما در نهايت چندان صادقانه نيست. با اين که تظاهر به جدي بودن مي کند جز در نقش يک اسباب بازي بزرگ ظاهر نمي شود. بستگي دارد به چه شکل به آن نگاه کنيد. تظاهر کردن هاي فيلم به معصوميت به شدت توي ذوق مي زند. آپو کاليپتو بيش تر فيلمي ست که ذهن را از خون پر مي کند تا اين که شهر و باسازي يک داستان اصيل ماجراجويانه با تم تغييب و گريز باشد.
به سختي کسي پيدا مي شود که به خاطر علاقه اش به اين داستان سر گيجه آور اسير کردن عده ي آدم در قوم مايا به ديدن آپوکاليپتو رفته باشد. مردم به خاطر دلايل فرامتني کنجکاو بودند که اين فيلم را تماشا کنند. زيرا کارگردانش يک هاليوودي سرگردان و کاريز ماتيک بود که اگر تا کنون از اين دست فيلم هاي خشن ناپخته عامه پسند رو نمي کرد، کاملاً به حاشيه هاليوود کشيده مي شد. قطعاً به جز گيبسون کسي پيدا نمي شود که يمک اکشن پر هزينه استوديويي را در لوکيشن هاي مکزيک فيلم برداري کند، و بازيگران گمنام( به نظر مي رسد او دارد يک موضعي کامل از زبان هاي مرده جهان درست مي کند! فيلم بعدي اش به زبن هاوايي خواهد بود؟ زبان رمانش ؟ به زبان توچاريان؟ ). اين علاقه گيبسن به متفاوت بودن شبيه به سبک بازي احمقانه اريک فن اشترو هايم اتريشي است. حرص شهرت و همين طور خود بزرگ بيني در گيبسن شباهت خيلي زيادي بازي ها او دارد. حکايت ازدحام ديوانه وار مردم براي ديدن آپو کاليپتو تنها به خاطر شخص گيبسن بود و کم پيش مي آيد محرک شوق ديدن اين فيلم محتويات آن باشد. پس از تماشاي آپوکاليپتو دو چيز به ذهن خطور مي کند: گيبسن مشکلي اساسي با خشونت و مردان دارد. نامزدي اسکار آپوکاليپتو نشان مي دهد که اين مشکل اساسي در هاليوود هم وجود دارد. در سراسر اين فيلم تنها ده دقيقه شگفت انگيز به چشم مي خورد ؛ جايي که قهرمان فيلم جاگوار پاو، به عنوان زنداني به مرکز تمدن برده مي شود و او را به هرم اصلي مي برند . جايي که دستگير شده ها براي آرام کردن کوکو لکان ، خداي برتر معبدهاي قوم مايا، قرباني مي شوند. فقط همين بخش کوچک مستند گونه بود که در تمام فيلم ارزشمند به نظر مي رسيد.
هيچ شکي ندارم که درباره لباس ها و معبدهاي فيلم با دقت تحقيق شده و در تطبيق آن ها با حقيقت و نزديک شدن شان به اصل اسناد کوشش زيادي شده بود. حال و هواي خرابي ها و صحنه هاي خون آلود پس از حمله در فيلم کاملاً قانع کننده بود. و همين طور فيلم درنمايش پيشينه تمدن مايا که در قرن شانزدهم به زوال کشيده شد موفق عمل کرده بود. باقي فيلم مانند تمام فيلم هاي گيبسن (چه آن ها که بازي کرده چه آن ها که ساخته) درباره يک قهرمان مرد تنهاست که زجر مي کشد و خودش را قرباني مسي کند و اين قهرمان شجاع، از هر جنگ و خون ريزي، زنده بيرون مي آيد.
از فيلم مکس ديوانه (جرج ميلر) تا بالتي (راجر دانلدسن) و همين طور شجاع دل گيبسن نقش مردني را بازي کرده که مي توانند بجنگند و صدها نفر را از پا در آورند. مرداني که مي پذيرند به خاطر کساني که دوستشان دارند فردي را بکشند يا حتي خودشان کشته بشوند. براي بيش تر ما، تماشاي اين پسر بد که چهره مطلوبي دارد و چشمک زدن ها و پوزخندهايش تداعي کننده شمايل يک قهرمان اکشن کار مدرن است، مي تواند يادآور ميراث بزرگاني چون جان وين و کلينت ايستوود باش. شايد کمي عجيب به نظر برسد اما گيبسن زيرکي و هوشي ذاتي دارد که موجب مي شود در هر نقشي که قرار مي گيرد قابل باور باشد. او در (1990) نقش هملت را بازي کرد و در (2004) يک فيلم درباره عيسي مسيح ساخت!
تصويري که از قوم مايا، نقش قهرمان در آپوکاليپتو به نمايش در مي آيد، بر خلاف تصويري که از زوال آن ها رائه مي دهد، خيلي ظاهربينانه است. مانند اکثر تمدن هاي Mesoamerican (آمريکايي جنوبي)، مايا به کشته شدن در معناي عمومي و قرباني کردن مردم در مراسم خاص مشهور بوده. اما آن ها دانش هايي را مانند ستاره شناسي و رياضي خلق کردند و تنها جامعل قبل کلمبيايي بودند که زبان نوشتن را با خودشان آوردند و کتابخانه اي عظيم از موضوع هاي اسطوره اي و علمي و ادبي از خود به جا گذاشتند( و تقريباً تمام اين ها توسط اسپانيايي ها نابود شد )؛ هيچ کدام از اين نکته ها در فيلم وجود نداشت.
کساني که اين فيلم را تماشا مي کنند يک مسئوليت دارند؛ به عنوان يک طرفدار با محصولي که از نظر سرگرمي سازي فاجعه بار و خشونت زاست همراه نشوند. فيلم را با حفظ فاصله دروني ببينند. نسبت به فيلمي که به چنين حجم گستره خون ريزي نياز دارد تا داستانش را قابل باور کند مشکوک باشند. اين ميزان خون را حتي در فيلم هاي ترسناک سطح پايين ايتاليايي هم نديده ايم.
اندرو اوهير
منبع:ماهنامه سينمايي فيلم شماره 415
1-با آپو کاليپتو، مل گيبسن ثابت کرده در هر موقعيت زماني مي تواند يک فيلم تعليقي اکشن ماجراجويانه بسازد. تم مد نظر گيبسن( که در طي زمان گسترش پيدا کرده) به شکل خط راهنمايي کشف و تحليل اين فيلم در آمده است؛ اين که سقوط هر تمدني با فساد دروني آن آغاز مي شود. در دو ساعت و ربع در طول فيلم، گيبسن نگاهي اجمالي دارد به نابودي قوم مايا در آستانه ظهور ويران گران اسپانيايي. آپو کاليپتو يک اثر سياسي يا جست جو به دنبال دليلي براي پايان رسيدن حيات قوم مايا نيست. به جاي آن، در مسير رو کردن يک ماجرايي پر تنش و بي نظير دراماتيک است. آپو کاليپتو به تاريخ زماني مشخص اشاره ندارد، اما اما وقتي با تصاوير ورود اسپانيا به ساحل به پايان مي رسد مي توان حدس زد که حوالي سال (1519) باشد. جاگوار پاو شواليه جواني ست که در يک دهکده آرام زندگي مي کند؛ جاگوار هنوز راه درازي دارد که شبيه خانواده پدري اش بشود. صلح و آرامش اين دهکده با حمله يگ گروه وحشي از مرکز تمدن مايا به هم مي ريزد. جاگوار پاو پيش از اسارت موفق مي شود زن و بچه اش را در يک گودال عميق پنهان کند.
مثل دو فيلم قبلي گيبسن، شجاع دل و مصايب مسيح، آپو کاليپتو هم از نمايش وحشي گري و خشونت دوري نمي کند. اما اين اعمال وحشيانه به عنوان موضوع اصلي فيلم به تماشاگران منتقل نمي شود. آپو کاليپتو شباهت بيش تري به شجاع دل دارد تا به مصايب مسيح (البته براي مقايسه کردن فيلم ها ناعادلانه است اگر فيلم بعد از آخر زماني استراليايي مکس ديوانه را که گيبسن قبل از ورودش به هاليوود بازي کرد به حساب نياوريم).
آپو کاليپتو از سه بخش تشکيل شده. فيلم با ريتمي کند آغاز مي شود و امکان شناخت چند شخصيت اصلي اش را به ما مي دهد و در کنار اين، نگاهي اجمالي به دهکده دارد. بخش دوم فيلم شامل حرکت اجباري اسراي قبيله به سمت شهر است که با فروش زنان به عنوان برده و مرداني که قرباني مي شوند به پايان مي رسد. آخرين بخش شامل يک فرار طولاني است و نزديک به (45) دقيقه طول مي کشد. بخش پاياني و سوم آپو کاليپتو و پر تنش و بسيار شلوغ است و طرفداران کارهاي اکشن، عاشق اين قسمت خواهند شد.
آپوکاليپتو فيلمي است که دو ساعت، بسيار سر حال و قوي روي پا مي ايستد و البته، تماشايش براي همه مخاطبان سينما مقدور و جذاب نيست. بايد از گيبسن تشکر کرد که زمان و مکان و جغرافياي داستان فيلم را طوري تنظيم کرده که اغلب بر پرده سينماها نمي بينيم. دوربين دين سملر باعث شده اين دنياي از بين رفته و منقرض دوباره زنده به نظر بيايد. به جاي نمايش اصل فضاي آن دوره، تمام عوامل اثر فضايي خوش آب و رنگ و زيبا به وجود آورده اند. بهترين چيزي که مي توانيم درباره آپوکاليپتو بگوييم( جدا از اينکه فيلم يک سبک کمتر استفاده شده را زنده کرده) اين است که به هيچ وجه شبيه فيلم هايي که زمان خودش اکران شده اند نبود. تجربه ديدن چنين دنيايي بي نهايت جذاب و حيرت انگيز و جالب است.
جيمز براد ينلي
2 -چه کسي مي داند چه خشونتي در قلب انسان ها وجود دارد؟ گيبسن از نشان دادن اين خشونت ابايي ندارد. جدا از استعداد خلاقانه اي که ما را به زمان و مکان ديگري برده، هديه اي که در کنار شرح وقايع آن دوران قرار دارد يک تجربه سينمايي ست که هر لحظه خودش را بيش تر نشان مي دهد؛ گيبسن فيلمي ساخته که مي توان فقط به طرفداران خشونت و کساني که توانايي ديدن چنين صحنه هايي را دارند پيشنهاد کرد. کوه هاي ساخته شده از اجساد، زخم هايي که ازشان خون فوران مي کند، نيزه هايي که دندان ها را خرد مي کنند، جنگجوياني که به معناي واقعي مغز هم را در مي آورند. همه اين اتفاق ها در يک تصاوير زنده روي مي دهد. کمتر کسي مي داند چه ميزان توان نياز است تا بتوان چنين وحشي گري بي سابقه اي را باز سازي کرد و به پرده هاي سينما کشيد. اما همه کساني که صحنه بيرون کشيدنم دل و روده در شجاع دل يا صحنه هاي شکنجه را در مصايب مسيح ديده اند( تازه اگر نخواهيم اپيزود انيميشن پارک جنوبي را خشونت گيبسني دارد حساب کنيم) مي دانند فيلم ساز نابغه اي وجود دارد که توان انجام چنين کاري را ثابت کرده. گيبسن هميشه به اين دست داستان ها علاقه
جاگوار پاو بعد از پنهان کردن همسر و پسر کوچکش در يک گودال عميق دستگير مي شود. در طي راه جاگوار خرابي محصولات، خشکسالي و طاعون را مي بيند. تمام نمادهاي بحران در يک تمدن. بايد به دشواري هايي که نويسندگان و خيلي بيش تر از آن کارگردان در مسير واقعي نمودن اين دنيا متحمل شده اند نيز اشاره کنيم. اين که اين دنياي تصور شده بايد باورپذير و در عين حال درگير کننده باشد و نبايد مصنوعي بنمايد. در يک مورد، گيبسن اصرار بسيار داشته که تمام بازيگران فيلم، مخصوصاً کساني که براي اولين بار در فيلمي بازي مي کنند ديالوگ شان را شبيه به زبان اصلي قوم مايا يعني يوکاتک بگويند. او حتي يک متخصص حرکات آورد تا بازي بدني بازيگران، نسبت به رفتار اقوام وحشي، طبيعي و مناسب باشد. چيزي که بسيار تحسين برانگيز است شبيه سازي خانه ها و اهرام قوم مايا است. هم چنين کاري مي کند که دنياي ديگري به نام دنياي مايا براي ما متقاعد کننده و واقعي باشد.
گيبسن بدن هيچ شرم و ناراحتي اعلام مي کند آپوکاليپتو يک اخطار اساسي به انسان هاي مدرن امروز است که مراقب رفتارشان باشند، و گرنه مانند قوم مايا به زودي نابود خواهند شد. و جمله ويل دورانت در آغاز فيلم اشاره بسيار زيرکانه اي به درگيري هاي اخير در جهان دارد. همه عناصر و مشخصات فيلم خوب و عالي اند. حقيقت فيلم آپو کاليپتو اين است که اين اثر پوسيدگي يک تمدن را از درون خود آن تمدن (و نه به عنوان شاهد بيروني) نشان مي دهد که گيبسن از روي دادن دوباره آن نگران است. اگر جامعه ما داراي اخلاقي فاسد است، بازسازي خشونت هايي که حال آدم را بد مي کند يک نوع تشديد هشدار کاملاً اخلاقي خواهد بود. کن تورات
3-به نظر مي رسد آخرين دستاور مل گيبسن به سقوط انسان ها اهميت مي دهد. اما در واقع مي خواهد انسان را به چهار ميخ بکشد، پوست او را بکند، صورتش را له کند و او را شکنجه بدهد. به نظر آشنا نيست؟ آپوکاليپتو فيلمي پر از خشونت هاي بي رحمانه و جگرخراش است از نظر بصري زيباست اما در نهايت چندان صادقانه نيست. با اين که تظاهر به جدي بودن مي کند جز در نقش يک اسباب بازي بزرگ ظاهر نمي شود. بستگي دارد به چه شکل به آن نگاه کنيد. تظاهر کردن هاي فيلم به معصوميت به شدت توي ذوق مي زند. آپو کاليپتو بيش تر فيلمي ست که ذهن را از خون پر مي کند تا اين که شهر و باسازي يک داستان اصيل ماجراجويانه با تم تغييب و گريز باشد.
به سختي کسي پيدا مي شود که به خاطر علاقه اش به اين داستان سر گيجه آور اسير کردن عده ي آدم در قوم مايا به ديدن آپوکاليپتو رفته باشد. مردم به خاطر دلايل فرامتني کنجکاو بودند که اين فيلم را تماشا کنند. زيرا کارگردانش يک هاليوودي سرگردان و کاريز ماتيک بود که اگر تا کنون از اين دست فيلم هاي خشن ناپخته عامه پسند رو نمي کرد، کاملاً به حاشيه هاليوود کشيده مي شد. قطعاً به جز گيبسون کسي پيدا نمي شود که يمک اکشن پر هزينه استوديويي را در لوکيشن هاي مکزيک فيلم برداري کند، و بازيگران گمنام( به نظر مي رسد او دارد يک موضعي کامل از زبان هاي مرده جهان درست مي کند! فيلم بعدي اش به زبن هاوايي خواهد بود؟ زبان رمانش ؟ به زبان توچاريان؟ ). اين علاقه گيبسن به متفاوت بودن شبيه به سبک بازي احمقانه اريک فن اشترو هايم اتريشي است. حرص شهرت و همين طور خود بزرگ بيني در گيبسن شباهت خيلي زيادي بازي ها او دارد. حکايت ازدحام ديوانه وار مردم براي ديدن آپو کاليپتو تنها به خاطر شخص گيبسن بود و کم پيش مي آيد محرک شوق ديدن اين فيلم محتويات آن باشد. پس از تماشاي آپوکاليپتو دو چيز به ذهن خطور مي کند: گيبسن مشکلي اساسي با خشونت و مردان دارد. نامزدي اسکار آپوکاليپتو نشان مي دهد که اين مشکل اساسي در هاليوود هم وجود دارد. در سراسر اين فيلم تنها ده دقيقه شگفت انگيز به چشم مي خورد ؛ جايي که قهرمان فيلم جاگوار پاو، به عنوان زنداني به مرکز تمدن برده مي شود و او را به هرم اصلي مي برند . جايي که دستگير شده ها براي آرام کردن کوکو لکان ، خداي برتر معبدهاي قوم مايا، قرباني مي شوند. فقط همين بخش کوچک مستند گونه بود که در تمام فيلم ارزشمند به نظر مي رسيد.
هيچ شکي ندارم که درباره لباس ها و معبدهاي فيلم با دقت تحقيق شده و در تطبيق آن ها با حقيقت و نزديک شدن شان به اصل اسناد کوشش زيادي شده بود. حال و هواي خرابي ها و صحنه هاي خون آلود پس از حمله در فيلم کاملاً قانع کننده بود. و همين طور فيلم درنمايش پيشينه تمدن مايا که در قرن شانزدهم به زوال کشيده شد موفق عمل کرده بود. باقي فيلم مانند تمام فيلم هاي گيبسن (چه آن ها که بازي کرده چه آن ها که ساخته) درباره يک قهرمان مرد تنهاست که زجر مي کشد و خودش را قرباني مسي کند و اين قهرمان شجاع، از هر جنگ و خون ريزي، زنده بيرون مي آيد.
از فيلم مکس ديوانه (جرج ميلر) تا بالتي (راجر دانلدسن) و همين طور شجاع دل گيبسن نقش مردني را بازي کرده که مي توانند بجنگند و صدها نفر را از پا در آورند. مرداني که مي پذيرند به خاطر کساني که دوستشان دارند فردي را بکشند يا حتي خودشان کشته بشوند. براي بيش تر ما، تماشاي اين پسر بد که چهره مطلوبي دارد و چشمک زدن ها و پوزخندهايش تداعي کننده شمايل يک قهرمان اکشن کار مدرن است، مي تواند يادآور ميراث بزرگاني چون جان وين و کلينت ايستوود باش. شايد کمي عجيب به نظر برسد اما گيبسن زيرکي و هوشي ذاتي دارد که موجب مي شود در هر نقشي که قرار مي گيرد قابل باور باشد. او در (1990) نقش هملت را بازي کرد و در (2004) يک فيلم درباره عيسي مسيح ساخت!
تصويري که از قوم مايا، نقش قهرمان در آپوکاليپتو به نمايش در مي آيد، بر خلاف تصويري که از زوال آن ها رائه مي دهد، خيلي ظاهربينانه است. مانند اکثر تمدن هاي Mesoamerican (آمريکايي جنوبي)، مايا به کشته شدن در معناي عمومي و قرباني کردن مردم در مراسم خاص مشهور بوده. اما آن ها دانش هايي را مانند ستاره شناسي و رياضي خلق کردند و تنها جامعل قبل کلمبيايي بودند که زبان نوشتن را با خودشان آوردند و کتابخانه اي عظيم از موضوع هاي اسطوره اي و علمي و ادبي از خود به جا گذاشتند( و تقريباً تمام اين ها توسط اسپانيايي ها نابود شد )؛ هيچ کدام از اين نکته ها در فيلم وجود نداشت.
کساني که اين فيلم را تماشا مي کنند يک مسئوليت دارند؛ به عنوان يک طرفدار با محصولي که از نظر سرگرمي سازي فاجعه بار و خشونت زاست همراه نشوند. فيلم را با حفظ فاصله دروني ببينند. نسبت به فيلمي که به چنين حجم گستره خون ريزي نياز دارد تا داستانش را قابل باور کند مشکوک باشند. اين ميزان خون را حتي در فيلم هاي ترسناک سطح پايين ايتاليايي هم نديده ايم.
اندرو اوهير
منبع:ماهنامه سينمايي فيلم شماره 415
/ج
