نقش چوبک در «چراغ آخر»

«صادق چوبک» از نويسندگان نسل اول داستان نويسان کشور است که در تيرماه 1295 خورشيدي در بوشهر متولد شد و درست در همين ماه در سال 1377 در برکلي ايالات متحده امريکا چشم از جهان فرو بست.
پنجشنبه، 8 دی 1390
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نقش چوبک در «چراغ آخر»

نقش چوبک در «چراغ آخر»
نقش چوبک در «چراغ آخر»


 

نويسنده: اکبر رضي زاده
منبع:راسخون



 
«صادق چوبک» از نويسندگان نسل اول داستان نويسان کشور است که در تيرماه 1295 خورشيدي در بوشهر متولد شد و درست در همين ماه در سال 1377 در برکلي ايالات متحده امريکا چشم از جهان فرو بست.
يکي از مجموعه داستان هاي به ياد ماندني اين نويسنده بعد از رمان مشهور تنگسير- مجموعه ي «چراغ آخر» است که در اين مقال نگاهي به اين کتاب داريم. هر چند که بعد از حدود چهار دهه، شايد نقدي بر اين کتاب چندان مطلوب نباشد!...
تورقي بر کتاب «چراغ آخر»
«چراغ آخر» مجموعه نه داستان کوتاه در 256 صفحه است که در سال 1353 هجري شمسي براي بار دوم توسط انتشارات جاويدان به دست چاپ سپرده شده است.
داستانهاي اين مجموعه عبارتند از : چراغ آخر- دزد قالپاق - کفتر باز- بچه گربه اي که چشمانش باز نشده بود.- اسب چوبي - آتما، سگ من - ره آورد - پريزاد و پريمان و دوست.
در اين کتاب اگر از داستانهاي : «چراغ آخر» و «دوست» بگذريم، چيز چشم گير ديگري به نظر نمي رسد!
چوبک، پيداست که مدتي در فرانسه زندگي کرده است زيرا در چند داستان اين کتاب صحبت از جاي ها، مکانها و زندگي فرانسوي هاست. که گويي نويسنده نتوانسته به خوبي از اين مکانها استفاده بهينه کند و باعث زيبايي داستان شود.
"ره آورد" اساساً شعر است و جايي در اين کتاب ندارد !... داستانهاي آتما، سگ من و پريزاد و پريمان ملغمه اي از شعر و نثر است. که نه شعرش، شعر است و نه نثرش داستاني است.
پريزاد و پريمان يک قصه ي اسطوره اي است که خاص کتابهاي کودکان و نوجوانان است و محلي در اين کتاب ندارد.
«دزد قالپاق» کوتاه ترين داستان اين مجموعه مي باشد و تنها داستاني است که طي آن نويسنده مضمون گرايي کرده و تصاوير زيبايي از اجتماع ارائه نموده است. قالپاق چرخ يک ماشين را مي دزد و کسي از صحنه ي دزدي باخبر مي شود و به همراه هر عابري که از آنجا رد مي شده، بر سر دزد بدبخت حمله ور مي شوند، و در حالي که دزد بي هوش و بي حال درگوشه اي افتاده، داستان به پايان مي رسد!... نويسنده لااقل زحمت اينکه پاياني براي اين داستان در نظر بگيرد را به خود نداده و آن را رها کرده است. لابد مي خواسته خواننده بگويد: عجب مردمي هستند !... دزدهاي بزرگ را رها کرده و آفتابه دزدها را مجازات مي کنند!!!
و اما به اعتقاد صاحب اين قلم برجسته ترين داستان اين مجموعه «دوست» نام دارد، زيرا نه مانند داستان «چراغ آخر» به اطناب کشيده شده است و نه مانند «دزد قالپاق » آن قدر موجز و مختصر است که نتوان با آن سرگرم شد.
«دوست» قصه ي بخشي از زندگي فريدون و «من راوي داستان» است که در يک سربازخانه جريان دارد. فضا سازي و ديالوگهاي زنده ي سرگروهبان، لطافت خاصي به داستان داده است. و آدم را به ياد آسايشگاه هاي قديمي سرباز خانه ها در دوران رضا شاه و محمد رضا شاه مي اندازد(زمان داستان سال 1317 مي باشد)
فريدون يک زن فرانسوي دارد به نام لوسي و يک رفيق پولدار به نام کريم. کريم هر چند که تظاهر مي کند رفيق صميمي فريدون است، اما در آخر داستان با لوسي - همسر فريدون - کنار آمده است!... و اين داستان به جوانان هشدار مي دهد که فريب دوست نماها را نخورند!
ديالوگهاي سرگروهبان که همه اش فحش و ناسزا است، فضاي فکري سربازخانه هاي قديمي را باز مي نمايد. و از فاسد بودن جو پادگانهاي رضا خاني، پرده بر مي دارد!
«چراغ آخر» اولين و «دوست» آخرين داستان اين کتاب و از برجسته ترين قصه هاي اين مجموعه هستند. داستانهاي اواسط کتاب هر کدام مشکل خاص خود را دارند، که مجالي براي پرداختن به آنها نيست. و اما "چراغ آخر" داستان يک «سيد» پرده دار مي باشد که در روي عرشه ي کشتي، در حال پرده گويي است.
پرده دار به دفعات در طول داستان از مردم پول مي گيرد و بدون آنکه توضيح زيادي در مورد تصاوير روي پرده ها بدهد، بيشتر از تجربه ي خودش در نقالي و پرده داري، صحبت مي کند.
اين کشتي از بوشهر به بصره در حرکت است و جواد راوي داستان - قصد دارد از بصره به کشورهاي همجوار رفته و سرانجام جهت ادامه ي تحصيل به کلکته ي هندوستان برود. راوي در صفحه يازده مي گويد: «ميان مسافرين گدا و درويش و بيمار و دزد و قاچاقچي نيز زياد بود....» يعني به دليل رفتار ناخوشايند پرده دار، راوي همه ي شخصيتهايش را مورد عتاب قرار مي دهد.
ديالوگهاي پرده دار بسيار زننده و زشت است. گويي نويسنده آنها را روي نوار ضبط کرده و به خوبي به تصوير کشيده است.
در پايان داستان که راوي مي بيند پرده دار يواشکي شراب مي خورد، جعبه ي پرده هايش را به سرقت برده و به دريا پرتاب مي کند و مي گويد: «اين همه چراغ آخرت».
مجموعه داستان «چراغ آخر» صادق چوبک از مشهورترين کارهاي اوست که مسموم بودن فضاهاي اجتماعي سده ي معاصر را به نمايش گذارده است.
 


/ج

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
play_arrow
حمله پهپادی سپاه علیه یک سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخ عیسی
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
play_arrow
تشکیل دیوار انسانی در ساحل سرخ هرمز
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: خودکفایی دفاعی مهم‌ترین درس جنگ بود
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
play_arrow
سرلشکر عبداللهی: آمریکایی‌ها را تا قطب جنوب عقب می‌رانیم
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
play_arrow
درگذشت بازیکن ۱۶ ساله آرژانتینی پس از برخورد توپ به سر + فیلم
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
play_arrow
بازدید کیم جونگ‌اون از پیست اسکی جدید در کره شمالی + فیلم
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
play_arrow
دبیرکل ناتو: آمریکا ناچار است حضور نظامی خود در سراسر جهان را بازنگری کند + فیلم
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
تصاویر نزدیک از کشتی‌های هدف حمله سپاه در تنگه هرمز + فیلم
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
play_arrow
تراکتورهای برقی بدون راننده در چین + فیلم
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
play_arrow
گشت‌زنی قایق‌های تندروی نیروی دریایی سپاه در خلیج فارس + فیلم
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
play_arrow
یک نیمرو صبحانه متفاوت!
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
play_arrow
خلاصه دیدار عراق یک - ایران یک
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
play_arrow
برائت خانواده جانباختگان اتوبوس آبدانان از هنجارشکنان
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
play_arrow
پزشکیان خطاب به مدال‌آوران المپیاد: خداوکیلی دوست‌تون دارم
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم
play_arrow
سردار قریشی: دنبال تغییر رژیم جمهوری اسلامی بودند ولی الان رژیم‌های خودشان تغییر می‌کند + فیلم