پادشاه جلوه هاي ويژه

جورج لوکاس و شرکت اش چگونه سينما را زيرو رو کردند؟
 

بدون ترديد مي توان جورج لوکاس را يکي از ايده پردازترين کارگردانان تاريخ سينما دانست؛ ايده هايي که مستقيم يا غيرمستقيم باعث خلق تعدادي از بهترين فيلم هاي تاريخ سينما شده اند. لوکاس با حدود 3 ميليارد دلار سود خالص تاکنون، پرآمدترين تهيه کننده مستقل سينماي جهان است.کارنامه سينمايي لوکاس به جز کارگرداني آن قدر موفق است که اگر شاهکار مسلم او يعني مجموعه جنگ هاي ستاره اي را کنار بگذاريم، باز هم مي شود او را به عنوان يک فرد تاثيرگذار در سينماي جهان شناخت.پرداختن به تمام فعاليت هاي جورج لوکاس در اين مقاله ممکن نيست؛ به همين دليل ما سعي کرده ايم دراين مقاله بيشتر به ايده پردازي ها و خلاقيت هاي او در صنعت سينما بپردازيم؛ ضمن اينکه نيم نگاهي به شرکت فيلمسازي او،«لوکاس فيلم» و نکات جالبي هم درباره او خواهيم داشت .البته طبق شايعاتي، شرکت لوکاس فيلم قرار است سري فيلم هاي جنگ ستاره اي را به صورت تمام سه بعدي عرضه کند.
«جورج والتون لوکاس جونيور» متولد سال 1944 در کاليفرنياي آمريکاست. او مؤسس شرکت لوکاس فيلم است. درجهان سينما او را با سري فيلم هاي جنگ هاي ستاره اي و اينديانا جونز مي شناسند. او در کل 15 فيلم کوتاه و بلند را کارگرداني کرده و در 24 فيلم هم به عنوان تهيه کننده حضور داشته است. او در سال 1962 از مدرسه سينمايي کاليفرنياي جنوبي فارغ التحصيل شد. البته اگر شانس با او همراه نبود طي يک تصادف مرگبار که به علت سرعت زيادش بود، قبل از اتمام دوران دبيرستان به ديار باقي مي شتافت. او از ابتدا به تلفيق تکنولوژي و تصوير علاقه فراواني داشت؛ به حدي که تا چهار سال قبل از افتتاح لوکاس فيلم، شبانه روز تمام تکنولوژي هاي آن روز کامپيوتر را فرا گرفت و به يک متخصص تمام و کمال در زمينه کامپيوتر تبديل شد. در سال 1971 شرکت لوکاس فيلم را پايه گذاري کرد و هدفش از اين کار، گردآوري بهترين متخصصان جلوه هاي صوتي و تصويري براي ايجاد يک تحول بزرگ در عرصه صوت و تصوير در سينما بود. او شش سال تمام به همراه گروهش شبانه روز تلاش کرد و نتيجه اين تلاش شش ساله ساخت موفقيت آميز اولين قسمت از سري فيلم هاي جنگ هاي ستاره اي در سال (1977)بود. او از اولين فيلمي که کارگرداني کرده تا کنون، بودجه تمام فيلم هايش را خودش تهيه کرده است. حتي گفته مي شود براي اولين قسمت جنگ هاي ستاره اي او قرض هاي بسيار سنگيني کرده بود که در صورت عدم موفقيت فيلم، رسماً او را از پا درمي آورد. مهم ترين سوالي که در مورد لوکاس وجود دارد، اين است که چرا دو قسمت از شش قسمت جنگ هاي ستاره اي را خودش کارگرداني نکرده است. لوکاس به شدت آدم آرمان گرايي است و تا اجراي صحنه‌اي کاملاً مطابق ميل اش نباشد آن را تاييد نمي کند، حتي اگر ده ها برداشت انجام شود و چند روز هم طول بکشد. به همين دليل خيلي ها اعتقاد دارند که کار کردن با لوکاس بسيار طاقت فرسا و انرژي بر است، ولي نتيجه بسيار خوبي به همراه دارد.خيلي ها او را کاشف هريسون فورد با فيلم جنگ هاي ستاره اي و ناجي استيون اسپيلبرگ با سري فيلم هاي اينديانا جونز مي دانند. رابطه او با اسپيلبرگ آن قدر نزديک است که خيلي ها معتقدند در هر کار اسپيلبرگ حضور لوکاس به عنوان مشاور يا تهيه کننده، يک امر بسيار ضروري و لازم است.

جنگ هاي ستاره اي چگونه متولد شد؟
 

لوکاس يکي از طرفداران پر وپا قرص مجموعه داستان ارباب حلقه ها نوشته استاد جي آرآرتالکين (Tolkien J.R.R) بود. دنياي رويايي و پيچيده تالکين با آن شخصيت هاي جادويي اش مانند، الف، دورف غول و اژدها در ذهن خوانندگان تصويري چنان باشکوه ايجاد کرده بود که به هيچ وجه نمي شد در آن دوران اين دنياي افسانه اي را به فيلم تبديل کرد. مخصوصاً که در سال هاي دهه 70 آمريکا، ارباب حلقه ها طرفداران دو آتشه و متعصبي داشت که اگر فيلمي براساس کتاب محبوب شان ساخته مي شد و رضايت آنها را جلب نمي کرد دخل سازنده آن فيلم آمده بود. لوکاس مي دانست که جلوه هاي ويژه صوتي و تصويري سينما هنوز به حدي نرسيده که بتواند ارباب حلقه ها را بدون نابود کردن خودش به فيلم تبديل کند، به همين دليل تصميم گرفت با اقتباس از تالکين، دنيايي مختص خودش خلق کند؛ دنيايي با همان تنوع گونه هاي موجودات ولي به جاي اينکه روي يک کره و در کنار هم باشند، موجودات دنياي لوکاس روي هزاران سياره در کهکشاني با هزاران ستاره زندگي مي کنند و شخصيت هاي اصلي داستان به جاي سفر کردن در دشت ها و جنگل هاي مرموز، به سفرهاي بين سياره اي و بعضاً بين کهکشاني مي روند.

لوکاس فيلم
 

شرکت فيلم سازي لوکاس فيلم در سال 1971 توسط جورج لوکاس راه اندازي شد و حدود 40 سال است که در تهيه و توليد شماري از بهترين فيلم هاي سينما مشارکت مي کند. اين شرکت از بخش هاي مختلفي تشکيل شده شامل لوکاس آرت(قسمت توليد بازي هاي کامپيوتري)، جلوه هاي ويژه (قسمت ايده پردازي، تحقيق و توليد جلوه هاي ويژه صوتي) لوکاس انيميشن (قسمت توليد ايده هاي اينميشني که هيأت مديره آنها را تصويب مي کند)و لوکاس فيلم (قسمت توليد فيلم هاي سينمايي که خود جورج لوکاس تهيه کنندگي آنها را به عهده مي گيرد) اما نکته مهمي که وجود دارد، اين است که از سال 1980 تاکنون اين شرکت و بخش هاي گوناگونش مستقيم يا غيرمستقيم در بيش از 235 فيلم سينمايي مشارکت داشته اند که بيشتر اين مشارکت ها حول و حوش جلوه هاي ويژه بصري يا صوتي بوده است. «آواتار»، سه گانه ارباب حلقه ها، سري فيلم هاي ماتريکس، دو قسمت ترانسفور مرزها، دو قسمت جديد بتمن، سري فيلم هاي نابودگر(ترميناتور)و... همين نام ها کافي است تا بپذيريم لوکاس و شرکت او سهم بسيار مهمي در ساخت بهترين فيلم هاي سينمايي اين سال هاي سينمايي جهان داشته است.

«لوکاس فيلم » طي اين سال ها
 

پس از افتتاح شرکت در سال 1971، لوکاس اولين فيلم خود دراين شرکت را با نام« American Graffiti» و با بودجه 750 هزار دلار ساخت که فروشي حدود 100 ميليون دلار براي اين شرکت فيلم سازي به همراه داشت.در سال 1975 لوکاس به همراه هشت تکنسين ديگر، سيستم ويرايشگر صوتي اسپورکت (که بعدها به اسکاي واکر معروف شد) را ابداع کرد. اين سيستم که اولين بار براي ويرايش صداي جنگ هاي ستاره اي از آن استفاده شده ،طي 35 سال به روز رساني متمادي موفق به دريافت 17 جايزه اسکار در زمينه صدا شده است. درسال 1977 و با اکران اولين قسمت از سري فيلم هاي جنگ ستاره اي که در زمان خودش پرفروش ترين فيلم تاريخ سينما شد، شرکت لوکاس فيلم برنده هشت جايزه شد تا راه براي موفقيت اين شرکت هموار شود، پس از اين موفقيت چشمگير لوکاس با دورانديشي اعلام کرد تمام محصولات توليدي اين شرکت از جمله فيلم‌ها، وسايل سرگرمي و اسباب بازي و فناوري جلوه هاي ويژه صوتي و تصويري داراي حق کپي رايت هستند و حتي کارمندان اين شرکت هم بدون هماهنگي لوکاس و مسوولان مربوط حق مشارکت در زمينه هاي تخصصي خود خارج از اين شرکت را ندارند. اين حرکت لوکاس باعث شد سود بسيار سرشاري نصيب شرکت شود و اولين کاري که لوکاس بعد ازاين اتفاق انجام داد، اين بود که با پول به دست آمده بخش تخصصي، تحقيق درباره فناوري هاي کامپيوتري را در شرکت راه اندازي کند .او بيشترين وقت خود و بهترين حقوق و مزايا را به کارمندان اش اختصاص داده و جالب است بدانيد به هرگونه ايده پردازي توسط کارمندان اش يا افراد خارج از شرکت، پاداش هاي هنگفتي تعلق گرفت. در سال 1985 شرکت لوکاس فيلم شروع به تحقيق درباره ساخت انيميشن تمام کامپيوتري کرد. در اين زمينه نيروهاي بسيار جوان و بااستعدادي را هم استخدام کرد. ولي در سال 1986 به علتي که هيچوقت دقيقاً از سوي لوکاس اعلام نشد، اين بخش به استيو جابز فروخته شد تا او به همراه جان لسه تر، يکي از همان کارگردانان جوان بنيانگذار شرکت انيميشن سازي پيکسار باشد. در سال 1988 شرکت با ساخت فيلم «Willow» به صورت آزمايشي تمام دستاوردهاي جلوه هاي ويژه رايانه اي خود را روي آن پياده کرد که کار برنده دو جايزه اسکار شد، هرچند بسياري از ايده هاي کامپيوتري در اين فيلم هنوز خام و ناپخته بود ولي به دليل فراواني و نو بودن اين ايده ها، اين فيلم را از لحاظ جلوه هاي ويژه نقطه عطفي در تاريخ سينما مي دانند. در سال 1996 لوکاس آن لاين به وجود مي آيد که ايده مستقيم خود لوکاس است .لوکاس آن لاين امکانات عجيب و غريب و فراواني به مخاطبان خود مي دهد؛ مثلا از طريق اينترنت مي توانيد به صورت آن لاين با بازيگران فيلم ها و کارمندان اين شرکت در مقاطع مختلف روز چت کنيد، يا اينکه تريلرهاي فيلم ها را با بالاترين کيفيت مشاهده کنيد. پشت صحنه هاي فيلم ها و ارسال روزانه خبرنامه شرکت به اي ميل شما از امکانات ديگر اين شرکت است و شايد آخرين و مهم ترين نکته درباره لوکاس فيلم اين باشد که طبق بررسي هاي کارشناسان اقتصادي به دليل نياز بسياري از فيلم هاي سينمايي جهان به قسمت هاي مختلف اين شرکت، لوکاس فيلم کمترين احتمال ورشکستگي را در ميان تمام شرکت هاي فيلم سازي بزرگ جهان سينما دارد و چه کسي مي تواند انکار کند که پشت تمام اين قدرت بلامنازع، مغز متفکر و خلاقي به نام جورج لوکاس نشسته است.

آيا مي دانيد
 

لوکاس معتقد است از الان بايد کسي را پيدا کند تا بتواند بعد از او به خوبي راهش را در شرکت لوکاس فيلم ادامه دهد. به همين دليل قرار است در سال 2012 در مسابقه اي بسيار بزرگ به نام «جانشيني براي لوکاس» استعدادهاي موجود در سراسر جهان در رقابت با يکديگر خود را براي جانشيني جورج لوکاس آماده کنند.
ابتدا قرار بود لوکاس به عنوان تهيه کننده، کارگرداني اپيزود ششم جنگ هاي ستاره اي، بازگشت جداي (1983) را به استيون اسپيلبرگ بسپارد که به دليل درگيري اش با صنف کارگردانان آمريکا، اين موضوع منتفي شد.
لوکاس آن قدر هنگام فيلم برداري اولين قسمت از جنگ هاي ستاره اي دچار استرس و نگراني شده بود که دوبار هنگام فيلمبرداري و يک بار هنگام تدوين فيلم، مجبور شدند او را به بيمارستان انتقال دهند.
لوکاس تاکنون هفت جايزه قدرداني و بزرگداشت يک عمر فعاليت هنري را گرفته که دوست داشتني ترين آنها از لحاظ خود او، جايزه بهترين ايده هاي طلايي بوده است. جايزه اي که تاکنون فقط لوکاس، اسپيلبرگ و کوبريک آن را دريافت کرده اند. ضمن اينکه بارها در نظر سنجي هاي گوناگون به عنوان يکي از 100 مرد برتر جهان انتخاب شده است.
به گفته لوکاس، مهم ترين عاملي که باعث شد؛ ايده ساخت شرکت لوکاس فيلم به ذهنش برسد و در نهايت فيلم جنگ هاي ستاره اي را کليد بزند، ديدن فيلم 2001، يک ادويسه فضايي به کارگرداني استنلي کوبريک بوده است.
او شخصيت هان سولو در جنگ هاي ستاره اي را براساس شخصيت دوست کارگردان اش فرانسيس فورد کاپولا به وجود آورد.

جذاب و بکر، مثل ايده هاي لوکاسي
 

دراين که لوکاس آدم ايده پردازي است شکي وجود ندارد اما بهترين تعريف از او اين است که او مي تواند حتي بدترين ايده ها را به بهترين شکل ممکن اجرا کند که از اين لحاظ او و جيمز کامرون استادان اين کارند؛ مثلا ايده اوليه اينديانا جونز به گفته خودش فقط يک شوخي کنار ساحلي بين او و اسپيلبرگ بود ولي پس از حدود سه ماه اين قضيه به حدي براي او جدي شد که حتي مطلبي 95 صفحه اي در مورد شخصيت و زندگي اينديانا جونز مي نويسد و درآن تمام زندگي اين شخصيت را خلق مي کند، نکته جالب اينجاست که او جزئي ترين مسائل اين باستان شناس از جمله وسواس هايش، طريقه کتاب خواندنش و حتي فحش هاي او را کاملاً در ذهن خود به همراه اسپيلبرگ مي پروراند.
لوکاس در يک خانواده مذهبي و فرهنگ دوست متولد شده است؛ به همين دليل در کودکي و جواني بسياري از قصه ها و افسانه هاي تاريخي و مذهبي را مطالعه کرده است. بسياري از ايده هاي او از جمله ايده جنگ هاي ستاره اي از دل همين افسانه ها و قصه ها بيرون آمده است. به غير از تالکين و کتاب ارباب حلقه ها يکي از مهم ترين اشخاصي که در به وجود آمدن ايده هاي او وجود دارد، جوزف کمبل است که از مهم ترين نويسنده هاي فلسفي -مذهبي آمريکا محسوب مي شود.
جورج لوکاس قبل از اينکه کارگردان خوبي باشد، يک تکنسين کامپيوتر فوق العاده است. او کار خود را با طراحي سيستم صوتي /تصويري تي اچ اکس (THX) باهمکاري تاملينسون هولمن (Tomlinson Holman)و جيمز اي مور (James A. Moorer)شروع کرد. تي اچ اکس سيستمي است که کيفيت صدا و تصوير را در هنگام پخش تنظيم مي کند؛ يعني فيلم هايي را که با کيفيت تصوير و نورپردازي حرفه اي فيلم پردازي شده باشند و صداي فيلم در چند کانال صوتي مجزا ضبط شده باشد، به صورت فوق العاده حرفه اي براي پخش تنظيم و هماهنگ مي کند اين سيستم قابليت اين را دارد در صورتي که فيلم از نظر کيفيت تصوير يا نحوه نورپردازي ضعيف باشد، تنظيمات نور و رنگ را تا حد امکان براي بهتر شدن کيفيت تصوير، تغيير دهد يا اگر صداي فيلم فقط روي يک كانال صوتي ضبط شده باشد، صداها را با استفاده از نرم افزار مخصوصي از هم تفکيک کند و بين چند کانال مختلف صوتي تقسيم کند. تي اچ اکس موردتوجه فيلمسازان حرفه اي قرار گرفت و آن قدر سفارش بازسازي و ترميم فيلم هاي توليد شده به روش تي اچ اکس به لوکاس داده شد که بودجه کافي براي پيشرفت و تکامل شرکت نوپاي لوکاس فيلم (Lucas Film)را فراهم کرد.
لوکاس بيشتر صحنه هاي جنگ و نزاع در فيلم هاي مهم اش مثل جنگ هاي ستاره اي يا اينديانا جونز را در کنار گودال هاي بزرگ؛ تپه هاي بلند يا درختاني با تنه هاي قطور مي گيرد، چون معتقد است اين مکان ها احساس جنگ و درگيري را در مخاطب بيش از پيش مي کند.
او در اجراي ايده هاي فيلم هايش معمولاً از 30 تا 40 نفر متخصص در علوم مختلف استفاده مي کند، به اين صورت که ايده خام خود را به صورت نوشته شده يا استوري بورد در اختيار آنها قرار مي دهد و متخصصان اش در زمينه هاي گوناگون، آنها را کاملا بررسي مي کنند و تغييرات علمي خود را روي آنها انجام مي دهند و پس از تکميل شدن دوباره آن را به لوکاس برمي گردانند تا او آنها را براي ساخته شدن و پرداخت نهايي تحويل متخصصان جلوه هاي ويژه خود بدهد.
لوکاس اعتقاد داشت که صحنه هاي جنگي تا قبل از جنگ هاي ستاره اي به علت طولاني بودن هر صحنه، تاثير خيلي بالايي روي مخاطب نمي گذاشتند، به همين دليل براي اولين بار در اولين قسمت از سري فيلم هاي جنگ هاي ستاره اي به صورت امتحاني کات هاي بسيار سريع به صحنه هاي جنگي فيلم داد که تاثير بسيار زيادي در جذاب ترشدن صحنه هاي جنگي فيلم داشت. او اين کار را در قسمت هاي ديگر جنگ هاي ستاره اي و بعد هم در سري فيلم هاي اينديانا جونز ادامه داد.
در مورد اينکه چرا لوکاس جنگ هاي ستاره اي را از وسط داستان شروع به ساختن کرده، اظهار نظرهاي فراواني وجود دارد اما مستندترين اظهار نظري که وجود دارد، جمله خود لوکاس در اين مورد است .او مي گويد: «من دوست داشتم قدرت خودم را امتحان کنم و ببينم مي توانم از لحاظ جذابيت هاي بصري و داستاني در خلق يک اثر آن قدر موفق باشم که حتي اگر مخاطبانم از ابتدا آخر و عاقبت قهرمانان داستان را بدانند، باز هم از فيلم استقبال کنند يا نه». البته جورج لوکاس پاسخ ديگري هم به اين سوال دارد و آن اين است :«کودکي و جواني آنارکين - شخصيت اصلي فيلم -براي من بسيار مهم بود و احتياج به جلوه هاي ويژه بصري فراواني داشت اما در آن زمان امکانات من با ايده هايم جور درنمي آمد؛ به همين دليل اول، وسط تا آخر داستان را ساختم و بعد اول داستان تا وسط آن را.»

منبع: نشريه دانستنيها شماره 20