در جست و جوي پاسخ نهايي

طرح بزرگ
نگاهي به:
 

طرح بزرگ، استيون هوکينگ و لئونارد ملودينو، ترجمه ي سارا ايزديار و علي هاديان، انتشارات مازيار، چاپ اول: 1390، 168 صفحه، 4500 تومان
جديدترين کتاب "استفن هاوکينگ"، فيزيکدان و يکي از مشهورترين دانشمندان امروز جهان، به برخي از بزرگ ترين سؤالاتِ هميشگي بشر مي پردازد و پاسخ هايي را ارائه مي دهد که شايد براي هاوکينگ متقاعد کننده باشند، اما بسياري از افراد با نتيجه گيري هاي او موافق نيستند. کتاب با اين جملات آغاز شده است: "هر يک از ما مدت کوتاهي زندگي مي کنيم که در آن سعي داريم تا در کل جهان اگر شده اندکي کاوش کنيم. انسان ها گونه کنجکاوي هستند. ما از خود سؤالاتي مي پرسيم و به دنبال پاسخ آنها مي گرديم. انسان ها همواره، با زندگي در اين دنياي پهناور، که هم مهربان و هم بي رحم است، و تعمق در آسمان هاي بي کران، از خود سؤالات بسياري پرسيده اند: چگونه مي توانيم جهاني که خود را در آن يافته ايم درک کنيم؟ جهان چگونه رفتار مي کند؟ واقعيت بيرون از وجود ما چيست؟ همه اين ها از کجا آمده اند؟ آيا جهان به خالقي نياز دارد؟ ما اغلب، زمان زيادي براي يافتن پاسخ اين سؤالات صرف نمي کنيم، اما تقريباً همه ما گاهي اوقات به آنها مي انديشيم."
هاوکينگ، که البته در نوشتن اين کتاب يک همکار هم داشته است، ادامه مي دهد: "به طور معمول اين سؤالات در حوزه فلسفه اند، اما فلسفه اينک مرده است. فلسفه نتوانست پيشرفت هاي جديد در علم، مخصوصاً فيزيک را تاب بياورد. به اين ترتيب دانشمندان، در تلاش براي آگاهي بيشتر، حامل مشعل اکتشافات شدند. هدف اين کتاب پاسخ به سؤالاتي است که از طريق کشفيات جديد و پيشرفت هاي نظري مطرح شده اند. اين پاسخ ها تصوير جديدي از جهان و جايگاه ما در آن ارائه کرده که نه تنها با آنچه مدت ها پيش تصور مي کرديم بسيار متفاوت است، بلکه حتي تصوير يک يا دو دهه پيش را هم به چالش مي کشد. با اين حال رد پاي طرح هاي اوليه اين تصوير جديد را مي توان در يک قرن پيش جست و جو کرد.
در ادامه، کتاب مي کوشد که پاسخ هايي را براي اين پرسش ها ارائه بدهد؛ پاسخ هايي که البته هنوز در انتظارند تا با آزمايش و مشاهده، تأييد و يا شايد رد شوند.
هاوکينگ در گفت و گويي درباره اين کتاب، چنين گفته: "چگونه مي توان به راز جهاني که در آن هستيم پي برد؟ بيش از بيست سال پيش، کتاب "تاريخچه ي زمان" را نوشتم تا توضيح دهم که جهان از کجا آمده و به کجا مي رود. اما در آن کتاب چند پرسش مهم بدون پاسخ ماند. چرا جهان وجود دارد؟ چرا ما وجود داريم؟ چرا قوانين طبيعت اين گونه اند؟ آيا جهان به يک طراح يا خالق نياز دارد؟" او مي افزايد: "کشف طرح بزرگ جهان، نظريه اي که همه چيز را توضيح دهد، روياي اينشتين بود. ولي در زمان اينشتين پيشرفت فيزيکدانان در درک نيروهاي طبيعت به قدري نبود. که روياي او را به هدفي دست يافتني تبديل کند. هنگام نگارش کتاب، تاريخچه زمان نتايج پيشرفت هاي مهمي که بعدها صورت گرفت هنوز در اختيار نبود تا روياي اينشتين تحقق يابد. اما در سال اخير ظهور نظريه ي M، رويکرد بالا به پاين در کيهان شناسي و مشاهدات جديد از قبيل داده هاي ماهواره هايي چون "کوب" (COBE) و "وِمَپ" (WMAP) ما را بيش از پيش به آن نظريه واحد و پاسخ به عميق ترين سؤالات نزديک کرده است. بنابراين من و لئوناردو ملودينو تصميم گرفتيم با نوشتن ادامه اي بر تاريخچه زمان، تلاش کنيم تا به پرسش نهايي حيات، جهان و همه چيز پاسخ دهيم که محصول آن يعني "طرح بزرگ"، حاصل چهار سال تلاش ما است."
مطالعه اين کتاب، تصويري روشنگر از نگاه دانش فيزيک را - البته به بيان استفن هاوکينگ - به عميق ترين پرسش هاي بشر ارائه مي دهد. اما همان طور که گفته شد، بايد در ياد داشت که پاسخ هاي هاوکينگ، نظر و ديدگاه او هستند و هنوز ثابت نشده اند. و بسيار احتمال دارد که او در بسياري از نتيجه گيري هاي خود اشتباه کرده باشد. با اين نگاه انتقادي، مي توان اين کتاب را که بسيار روان و زيبا نوشته شده، خواند و جهان را از نگاه يکي از مطرح ترين فيزيکدانان کل تاريخ جهان نظاره کرد.
منبع: دانشمند شماره 578.