آيا با اينترنت مي توان ذهن جامعه را خواند؟

تحليل تراوشات ذهني يك جامعه با كمك گرفتن از وبلاگ ها و توئيت ها، مي تواند نتايج جالبي در پي داشته باشد؛ مانند پيش بيني جهت رشد بازار سهام
 

در مدت زماني كه شما اين مقاله را مي خوانيد، بيشتر از هزار جمله در سايت توئيتر رد و بدل مي شود و ده ها وبلاگ به روزرساني مي شوند. بيشتر محتواي آنها موضوعات كوتاه مدت و كم ارزشي خواهد بود كه فقط براي طرفداران آنها ارزش دارد. اما بر خلاف ظاهر، مي توان از اين اطلاعات براي پيش بيني روند اجتماعي و اقتصادي جامعه استفاده كرد.
علاقه به تحليل داده هاي وب براي پيش بيني امور، به حدود يك سال پيش و زماني باز مي گردد كه محققان گوگل از بسامد تكرار عبارات خاصي براي پيش بيني فروش خانه، خودرو و ساير محصولات استفاده كردند.

در اين مطالعه، «هال واريان»(1)، اقتصاددان ارشد گوگل، و همكارش «هيون يانگ چوي»(2)، نشان دادند كه چگونه حجم جست و جوي كاربران اينترنت براي محصولات خاصي مانند انواع خودرو، با فروش ماهانه اين اقلام نسبت مستقيم دارد. گوگل مجموعه عظيمي از آنچه را كه جست و جو مي شود، نگهداري مي كند، و اين اطلاعات تقريبا به صورت فوري در دسترس اند. اين موضوع، روش «واريان» و «چوي» را به روشي سريع تر از راه هاي مرسوم پيش بيني فروش- كه معمولاً مبتني بر نگاه به آمار گذشته هستند- تبديل مي كند.
پيش از اين محققان ديگري عبارات جست و جو را براي بررسي تمامي حالات رفتار جامعه تحليل كرده اند. در اواخر سال 2009، اقتصاددانان بانك ايتاليا نشان داده اند كه ميزان جست و جو براي عباراتي مانند «ماشين جست و جوي كار»(3) شاخص خوبي براي تغييرات پيش رو در خصوص نرخ بي كاري در ايالات متحده است. محققان دانشگاه روهر در بوخوم آلمان نشان دادند كه به جاي استفاده از روش سنتي نظرسنجي از مصرف كنندگان (تعيين شاخص اطمينان مصرف كننده)، دنبال كردن جست و جوها در گوگل براي لوازم مصرفي، ابزار مناسبي را براي پيش بيني خرده فروشي فراهم مي سازد.
اما اكنون منابع ديگري مانند محتواي وبلاگ ها و توئيت ها نيز توجه را به خود جلب كرده اند. تنوع موضوعي كه در آنها وجود دارد، اين تصور را به ذهن متبادر مي كند كه موارد ديگري غير از خريد كالا نيز مي تواند از اين طريق پيش بيني شود. «جوزف انگلبرگ»(4)، محقق امور مالي از دانشگاه كاروليناي شمالي، معتقد است كه قابليت هاي زيادي در اين ايده نهفته است.
مثلا توئيت ها ممكن است در نظرسنجي هاي سياسي اهميت داشته باشند. «برايان راتلج»(5) و همكارانش در دانشگاه كارنگي ملون در پنسيلوانيا، از روي توئيت هاي ارسالي مرتبط با نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري آمريكا در سال 2008، «باراك اوباما» و «جان مك كين»، به بررسي آرا پرداختند. آنها از نتايج تحليل خود براي برآورد نسبت آراي انتخابات و تعيين دقت آن استقاده كردند.

آنها متوجه شدند كه نسبت استخراج شده از سايت توئيتر، با نتيجه انتخابات رابطه بسيار نزديك و دقيقي داشته است. و از آنجايي كه دقت آراي ماخوذه در يك انتخابات واقعي نيز صد در صد نيست، آنها ثابت كردند كه توئيتر مي تواند راهي ارزان تر و سريع تر براي تعيين برنده انتخابات باشد.
طبق تحقيقات «اريك گيلبرت»(6) و «كري كاراهاليوس»(7) از دانشگاه ايلينوي كه نتايج تحقيقات خود را در كنفراس بين المللي وبلاگ و رسانه هاي اجتماعي در واشنگتن ارائه كردند، مطالب ارسالي به وبلاگ ها مي تواند براي پيش بيني رفتار بازار سهام مورد استفاده قرار گيرد.
آنها از بيش از بيست ميليون ارسال از وب سايت Livejournal براي توليد شاخص احساسات كل جامع آمريكا استفاده كردند و نام آن را گذاشتند «شاخص نگراني»(8)، اين شاخص بسامد مشاهده دامنه اي از واژگان مرتبط با ترس از آينده مانند «نگران» يا «عصبي» در وبلاگهاست. گيلبرت و كاراهاليوس از اين شاخص براي بهبود پيش بيني هاي حركت بازار S&P 500 (يك بازار بورس مخصوص شركت هاي بزرگ دولتي در آمريكا) استفاده كردند.
با تحليل قيمت سهام در سه روز آخر، مي تواند حركت بازار S&P 500 را با چند درصد خطا پيش بيني كرد. گيلبرت و كاراهاليونس كشف كردند زماني كه شاخص نگراني ناگهان رشد مي كند، شاخص بازار در آن روز نسبت به بازه سه روزه اخير، با افت ناچيزي مواجه مي شود، به عقيده اين محققان، اين ارتباط ثابت مي كند كه از شاخص نگراني مي توان در پيش بيني رفتار اقتصادي استفاده كرد. به نظر گيلبرت: «وبلاگ نمونه اي هستند از آنچه جامعه به آن مي انديشد.»

احتمالا توئيت ها هم چنين قدرت پيش بيني اي را دارند. «يوهان بولن»(9) و همكارانش در دانشگاه اينديانا به كمك تحليل صدها ميليون توئيت ارسالي توسط كاربران آمريكايي، شاخصي براي اندازه گيري نگراني جامعه تعريف كرده اند. البته مقاله آنها هنوز منتشر نشده است، اما بولن مي گويد كه طبق نتايج به دست آمده، ارتباط شاخص نگراني با قيمت سهام كمتر از حد انتظار بوده است. در هر حال، او از وجود اين ارتباط ابزار شگفتي مي كند. بولن اضافه مي كند كه اصلا انتظار وجود چنين رابطه اي را كه پيش بيني يك روند را ممكن مي كند، نداشته است.
دليل عدم انطباق مشاهده شده كه در فوق به آن اشاره شد، اين است كه تعداد خيلي كمي از توئيت ها در مورد مبادله سهام و تجارت در بورس بودند. از طرف ديگر، به نظر مي رسد كه پيام ها «احساس كل جامعه»(10) را منعكس مي كنند؛ احساسي كه مي تواند بر تصميم گيري هاي تجاري تأثيرگذار باشد.
آگاه بودن از احساس جامعه، براي دلالان سهام و تجار مفيد است. آنها در صورتي كه متوجه شوند مشتري شان نسبت به انجام يك معامله خوش بين نيست، دست به مخاطره نمي زنند.
گروه ديگري كه احتمال دارد علاقه مند به استفاده از چنين ابزار پيش بيني باشند، موسسات مالي سرمايه گذاري هستند. در حرفه اين شركت ها، هر چيزي كه بتواند مسير رسيدن به سود بيشتر را پيش بيني كند، ميليون ها دلار ارزش خواهد داشت. انگلبرگ مشغول تحليل عبارات موتور جست وجوست تا بتواند رفتار بازار را پيش بيني كند. از وي خواسته شد كه نتايج بررسي خود را در يك موسسه مالي در نيويورك ارائه كند. انگلبرگ پس از اين جلسه گفت: «آنها خيلي با ادبيات ما آشنا بودند. من اين طور احساس كردم كه آنها به شكلي ديگر و به تجربه، پيش تر به دانش ما دست يافته اند و حتي از آن استفاده مي كنند.»

احتمالا در آينده با گسترش روش هاي پيچيده تر براي اندازه گيري «محتواي احساسي»(11) وبلاگ ها و توئيت ها، قدرت پيش بيني اين تكنيك ها نيز افزايش خواهد يافت. براي مثال، شايد براي گيلبرت و كاراهاليوس اين امكان به وجود بيايد كه «شاخص نگراني» خود را اصلاح كرده و دقت آن را بالا ببرند؛ به طوري كه بتواند دامنه بزرگ تري از ورودي ها را دريافت و تحليل كند.
بقيه محققان، به قابل اطمينان بودن محتواي وبلاگ ها و توئيت ها به ديده ترديد نگاه مي كنند. «پل تتلاک»(12) از دانشگاه ييل در حال مطالعه روي اين موضوع است كه چرا بازارهاي بورس سهام نسبت به تغييرات غير منتظره حساس و آسيب پذيرند. وي در سال 2007 نشان داد كه نظرات چاپ شده در يك ستون از روزنامه «وال استريت ژورنال»، روي رفتار بازار سهام تاثيرگذار است.
به عقيده تتلاك، مشكل تحليل اظهارنظرهاي نوشته شده در وبلاگ ها و مشابه آنها، اين است كه فقط به صورت غير مستقيم با تصميم هاي تجاري در ارتباطند. به نظر وي: «معلوم نيست مطلبي كه با حالتي نگران كننده يا آميخته با اضطراب از طرف يك كاربر در وبلاگش يا در توئيتر نوشته شده است، راجع به چه موضوعي است. ممكن است موضوع نوشتار وي مربوط به مسائل تجاري و مالي باشد، يا اصلا ارتباطي به مواردي از اين دست نداشته باشد. علاوه بر اين، افرادي كه در بسياري از اين صفحات وب مطلب مي نويسند، نوجوان هستند. نگراني عمومي افرادي با اين سن و سال، ارتباط كمي با نگراني والدين آنها از وضعيت بازار سهام دارد.»
اما تتلاك معتقد است عبارات جست وجو ابزار بسيار قابل اتكايي براي پيش بيني رفتار بازار هستند. اين عبارات مستقيما نشان دهنده اين موضوع است كه هم اكنون مردم نگران چه چيزهايي هستند و چه دغدغه هايي دارند. پس احتمالا با رفتارهاي قابل مشاهده در جهان واقعي مرتبطند.

پي نوشت ها :
 

1- Hal varian
2- Hyunyoung choi
3- Job search engine
4- Joseph Engelberg
5- Bryan Routledge
6- Eric Gilbert
7- Karrie Karahalios
8- Anxiety Index
9- Johan Bollen
10- national mood
11- emotional content
12- paul Tetlock
 

منبع: ماهنامه دانشمند شماره 570