چاله بزرگ الماس

يکي از عجيب ترين و بزرگ ترين سازه هاي دست بشر
 

الماس يکي از ناياب ترين سنگ هاي روي کره زمين است. شرايط سخت و دشوار ايجاد آن باعث شده است که اين سنگ زينتي قيمت زيادي داشته باشد. همين موضوع باعث مي شود که معادن اين سنگ زينتي از نظر سختي کار و ابعاد با فلز مهمي چون مس رقابت کند. البته همه اينها در صورتي است که معدن الماس به صورت روباز استخراج شود. يکي از مهم ترين معادن استخراج روباز الماس در جهان معدن مير در روسيه که چسبيده به شهر ميرني است. اين معدن يکي از عجيب ترين و بزرگ ترين سازه هاي دست بشر است؛ سازه اي که در زمين حفر شده و نشان مي دهد که الماس چه سنگ گران قيمتي است.
معدن الماس ميرني در سيبري شرقي در روسيه قرار دارد. اين معدن بزرگ در سال 1955 به وسيله «يوري خاباردين» زمين شناس اتحاد جماهير شوروي کشف شد. خاباردين به خاطر اين کشف بالاترين نشان دولتي در شوروي را دريافت کرد. توسعه و حفاري معدن از دو سال بعد از کشف بزرگ خاباردين - يعني در سال 1957- آغاز شد. معمولاً معادن الماس زيرزميني هستند و به خاطر شرايط سخت کاري شان مشهور مي شوند. اما ميرني يک معدن روباز است که شرايط کاري اش دست کمي از يک معدن زيرزميني ندارد. سرماي کشنده زمستان سيبري و برف و يخ در تقريباً نيمي از سال اجازه کار کردن را در اين معدن مي گيرد. با گرم تر شدن هوا اين معدن به يک سوراخ پر از لجن و آب تبديل شده و اين بار آب مانعي براي استخراج الماس محسوب مي شوند. با اين همه طي نيم قرن روس ها با سخت جاني کوشيدند و يکي از بزرگ ترين ساخته هاي دست بشر را حفر کردند.

به خاطر يک مشت الماس
 

طي نزديک به 50 سال روس ها براي استخراج اين معدن زمين را کندند تا دومين سوراخ دست ساز بشر را در زمين ايجاد کنند. اين سوراخ 525 متر عمق دارد که براي معادن روباز يک رکورد محسوب مي شود. همچنين قطر اين معدن به بيشتر از 1200 مي رسد؛ عددي که باعث مي شود اين معدن بعد از معدن مس بينگام کانيون در رتبه دوم بزرگ ترين چاله دست ساز بشر قرار بگيرد. اين موضوع نشان مي دهد که بيشتر از 340 ميليون متر مکعب خاک و سنگ از اين معدن خارج شده است تا ميرني همچنين عميق ترين معدن روباز الماس جهان محسوب شود. اما هميشه اين طور نبوده است. همان طور که در تصاوير ديده مي شود اين معدن و همه معادن روباز به صورت پله اي استخراج مي شوند. جالب است بدانيد اگر ارتفاع پله اول معدن را فقط 10 متر در نظر بگيريد برداشتن کل آن دو سال زمان برده است. به طور متوسط حدود 1 ميليارد و340 ميليون تن وزن خاکي بوده که از اين سوراخ بيرون آمده تا در مجموع اين سال ها 100 هزار کيلو الماس استخراج شود. خوب است بدانيد در دو سال اول تقريباً هيچ الماسي به دست نيامده چون الماس ها در عمق بيشتر از 10 متر وجود دارند. الماس هايي که فقط 20 درصدشان ارزش جواهري داشتند و بقيه به مصارف صنعتي رسيده اند.
اما براي اينکه متوجه شويد چاله معدن ميرني چقدر بزرگ و عميق است خوب است بدانيد که اگر برجي به ارتفاع برج ميلاد را از کف اين معدن بسازيم هيچ گاه اين برج به سطح زمين نمي رسد. اين چاله مسئول تصادفات و سقوط چند هلي کوپتر هم به شمار مي آيد؛ يعني به اندازه اي بزرگ است که مکش هوايي ايجاد مي کند. به همين دليل فضاي بالاي اين معدن براي پرواز هلي کوپتر ممنوع است. ميرني بزرگ ترين و اولين معدن الماس روسيه است و درست در کنار شهري به همين نام قرار گرفته است. به همين دليل عکس هاي هوايي به خوبي بزرگي آن را در مقابل ساختمان هاي شهري نشان مي دهند. معدن ميرني در سال 2001 براي هميشه تعطيل شد چون عمقش آن قدر زياد شده بود که ديگر آب اجازه فعاليت نمي داد و هم اينکه ذخيره الماسش کاهش پيدا کرده بود. در طول حيات معدن نزديک به 600 ميليون دلار الماس از آن استخراج شده و فروخته شد.
اگر امروزه هوس کنيد سري به عمق 525 متري زمين بزنيد بايد دو ساعت سوار ي با ماشين هاي ناراحت معدن را به جان بخريد تا از بالاي معدن به کف آن برسيد؛ کاري که روزگاري کارگران معدن هر روز مجبور به انجام آن بودند.
منبع: نشريه همشهري دانستنيها شماره 35