رژيم ويژه براي زخم پاي ديابتي

ديابت مليتوس شايع ترين بيماري ناشي از اختلالات متابوليسم و يکي از بيماري هاي غير واگير شايع در سراسر جهان مي باشد. در اين بيماري افزايش قند خون در اثر ترشح ناکافي انسولين، اختلال در عملکرد انسولين خون و يا هر دو ايجاد مي شود. در صورتي که مقدار قند خون در اين بيماري کنترل نشود، با عوارضي مانند زخم پاي ديابتي همراه مي شود که تقريبا 15 درصد بيماران ديابتي را دچار مي سازد. تا کنون درمان قطعي براي زخم ديابتي پيدا نشده است.
پيشگيري از ابتلا آسان تر از درمان اين زخم است. پيروي از رژيم غذايي مناسب براي کاهش قند خون و کنترل آن، مصرف مرتب دارو انسولين به مقدار تجويز شده توسط پزشک، تميز نگه داشتن و ضد عفوني کردن محل آسيب ديده و جلوگيري از فشار به آن ناحيه (استفاده از کفش هاي راحت) مي تواند از بدتر شدن زخم جلوگيري کند. از آنجايي که در نتيجه افزايش قند خون کلاژن پوست گليکوزيله مي شود، پوست انعطاف پذيري خود را از دست داده و شکننده مي گردد. از طرفي بالا بودن قند خون، سبب عملکرد غيرطبيعي به خصوص در فيبروبلاست، نوتروفيل ها و ماکروفژ مي شود. بنابراين توصيه مي شود که از روش هاي درماني (رژيم غذايي، دارو، انسولين و فعاليت بدني) جهت کاهش HbA1C به زير 7درصد تحت نظارت متخصص استفاده شود.
مطالعات نشان داده اند که استفاده از برخي مواد طبيعي مي تواند در بهبود زخم موثر باشد، اما هنوز نياز به مطالعات بيشتري جهت دستيابي به ماده طبيعي که بتواند در اکثر افراد مبتلا، نقش درماني داشته باشد وجود دارد. در ادامه به بررسي برخي از موادي که به نظر مي رسد بتوانند نقش درماني در زخم هاي ديابتي داشته باشند مي پردازيم:

عسل:
 

عسل حاوي گلوکز و سوکروز بيشتر از ساير قندها و حدود17درصد آب است. از قديم از عسل براي درمان بسياري از بيماري ها استفاده مي کردند.
عسل درمان جايگزيني مناسبي در بيماري هايي است که مقاومت باکتريايي دارند. اين ماده پرخاصيت به دليل درصد بالاي گلوکز و PH اسيدي سبب تحريک ماکروفاژها مي شود.
اسمولاريته بالاي آن سبب مي شود که آب در دسترس براي باکتري ها کاهش پيدا کند. شايان ذکر است، در مطالعاتي که عسل با مقداري آب رقيق شده نيز خاصيت ضد عفوني کندگي ديده مي شود. واکنش شيميايي بين گلوکز، آب و اکسيژن سبب توليد مقداري H2O2 و گلوکونيک اسيد مي شود. آب اکسيژنه توليدي به ضدعفوني کنندگي زخم کمک مي کند.
در ضمن عسل برطرف کننده بوي بد حاصل از زخم است که دليل آن را توليد اسيد لاکتيک ناشي از متابوليزه شدن گلوکز عسل توسط باکتري مي دانند.
چندين مطالعه داخلي و خارجي حاکي از درمان زخم پس از مصرف موضعي عسل در محل آسيب ديده مي باشد، اما با توجه به تعداد کم افراد مورد مطالعه در اين زمينه، نياز به مطالعات بيشتري وجود دارد.

صمغ:
 

نوعي صمغ که از درخت Cammiphoro molmol به دست مي آيد مي تواند مفيد باشد. در مطالعات حيواني انجام شده، اثرات ضد انگلي و ضد ميکروبي آن مشخص شده است، حتي اين نوع صمغ، اثرات کاهندگي قند خون را در بيماران ديابتي نوع دو نيز نشان داده است.

موم قهوه اي:
 

Propolis ماده مومي شکل قهوه اي رنگي است که زنبور عسل براي ساختن کندو از آن استفاده مي کند. اين ماده، اثرات ضد ميکروبي، آنتي اکسيداني، ضد زخم، ضد التهاب و تحريک سيستم ايمني را در مطالعات حيواني و انساني نشان داده است. قابل توجه مي باشد که اثرات ضد ميکروبي موم قهوه اي عليه استافيلوکوکوس اورئوس بيشتر از اتانول 80-60 درصد است.

ساير موارد مفيد:
 

با توجه به اينکه افراد مبتلا به زخم پاي ديابتي دچار اختلال در گردش خون و در نتيجه کاهش توانايي، جهت مبارزه با عفونت هستند، بنابراين مصرف موارد زير مي تواند مفيد باشد:
• زنجبيل
• جين سينگ
• بابا آدم
• پامچال
• فلفل قرمز
فلفل قرمز بيشتر از ساير موارد ذکر شده مي تواند در درمان اختلال رشته هاي عصبي و گردش خون مؤثر باشد.
منبع: دنياي تغذيه شماره 110