نوجوانی چه دوره ای است؟

نوجوانی مرحله ی انتقال از کودکی به بزرگ سالی و یکی از دوره های طولانی زندگی است که تغییراتش بسیار سریع روی می دهد و با تغییرات ژرف زیست شناختی، روان شناختی و اجتماعی مشخص می شود. شروع تغییرات جسمانی و فیزیولوژیک نوجوانی با سرعت گرفتن رشد فیزیکی(افزایش وزن و قد) و آغاز رشد جنسی مشخص می شود. و با تغییرات بدنی همراه است که این تغییرات رابطه ی مستقیمی با فعالیت هورمون های جنسی در بدن دارد، این تغییرات شامل:رشد اندام های تناسلی، بلند شدن ریش پسرها و بزرگ شدن پستان دخترها، کلفت شدن صدای پسرها، رشد عضلانی و پهن شدن شانه ها در پسرها، قد کشیدن و بزرگ شدن ناگهانی و قاعدگی در دخترها و بسیاری تغییرات بدنی دیگر است.
شروع تغییرات روان شناختی با تسریع رشد شناختی(تفکر و استدلال) و رشد شخصیت خود را نشان می دهد. در شروع نوجوانی تفکر، معمولاً انتزاعی، مفهومی و آینده گرا می شود، نوجوان راه حل های مختلفی برای مسائل می یابد، بین واقعیت و امکان ها تمایز قایل می شود، فرضیه می سازد و فرضیه ها را می آزماید و به تفسیر امور می پردازد و در مورد افکارش فکر می کند. بسیاری از نوجوانان خلاقیت قابل ملاحظه ای از خود نشان می دهند که در زمینه ی نگارش، موسیقی، هنر، شعر و ورزش و... تظاهر می کند.
یکی از سؤالاتی که برای هر نوجوانی ایجاد می شود سؤال «من کیستم؟»است، به دنبال این سؤال نوجوان در جست و جوی هویت خود تلاش می کند و به موازات رشد جسمانی و روان شناختی، هویت یابی در دوران نوجوانی اهمیت می یابد و نوجوانان به فکر جایگاه اجتماعی خود می افتند. این که «در آینده چه کاره می شوند؟»برای آن ها مهم می شود، در حقیقت یکی از مهم ترین جنبه های رسیدن به هویت برای آن ها تصمیم گیری در مورد تحصیل و شغل آینده شان است.
از نظر رشد اجتماعی، نوجوانی دوره ی آماده سازی برای پذیرش نقش ‌آتی خود به عنوان یک بزرگسال است. اجتماعی شدن یک فرایند همیشگی و بسیار ضروری برای نوجوان هاست که از طریق تأثیر والدین، هم سالان، مدرسه و رسانه های گروهی صورت می گیرد. جنس و طبقه ی اجتماعی-اقتصادی نوجوان ها نیز روند اجتماعی شدن آن ها را تحت تأثیر قرار می دهد. نوجوانی معمولاً به سه دوره تقسیم می شود. اوایل نوجوانی(از سن 12 تا 14سالگی)، دوره ای است که بسیاری از تغییرات واضح جسمی و رفتاری در نوجوان مشاهده می شود؛ اواسط نوجوانی(بین سنین 14 تا 16سالگی)دوره ای است که بیش تر تمایل به مستقل بودن در آن ها مشاهده می شود و اواخر نوجوانی(بین سنین 17 تا 19 سالگی)مرحله ای است که شخص شروع به پذیرش مسئولیت های دوره ی بزرگ سالی می کند و زندگی مستقل تری را آغاز می کند.
منبع مقاله :
امیری، شاهرخ؛ (1389)، مشکلات نوجوانان(راهنمای والدین برای رفتار با نوجوانان)، تهران، نشر قطره