امپریالیسم و لزوم توسعه ی تئوریهای کلاسیک امپریالیسم سرمایه داری

امپریالیسم، از تئوری تا توسعه

بررسی علل پیدایش، صفات عمده، چگونگی توسعه و شیوه های نفوذ و سلطه ی کلنیالیسم، امپریالیسم و همچنین اثرات اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی این سلطه بر مستعمرات در هر دوره ی تاریخی باید با توجّه به ساختار
پنجشنبه، 10 بهمن 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
امپریالیسم، از تئوری تا توسعه
امپریالیسم، از تئوری تا توسعه

 

نویسنده: شاپور رواسانی




 

امپریالیسم و لزوم توسعه ی تئوریهای کلاسیک امپریالیسم سرمایه داری

مقدّمه
بررسی علل پیدایش، صفات عمده، چگونگی توسعه و شیوه های نفوذ و سلطه ی کلنیالیسم، امپریالیسم و همچنین اثرات اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی این سلطه بر مستعمرات در هر دوره ی تاریخی باید با توجّه به ساختار اقتصادی ــ اجتماعی مشخّص و شیوه ی تولید مسلّط در کشور استعمارکننده و در سرزمین مستعمره در همان دوره ی تاریخی معیّن صورت گیرد. زیرا شیوه های سلطه ی کلنیالیستی و امپریالیستی هر کشور یا بطور کلّی جوامع استعمارگر بر هر مستعمره ی معیّن (یا مستعمرات) رابطه ی مستقیم با ساختار اقتصادی ــ اجتماعی و شیوه ی تولید مسلّط در کشور استعمارگر و همچنین ساختار اقتصادی اجتماعی ــ فرهنگی و شیوه ی تولید مسلّط در مستعمره ی معیّن (یا مستعمرات) در همان دوره ی تاریخی معیّن دارد.
کلنیالیسم یا امپریالیسم در هر جامعه، بخشی از ماهیّت و بدنه و نظام اجتماعی و قوانین اقتصادی ــ اجتماعی حاکم یا ناشی از همان شیوه ی تولید در همان جامعه است ــ کلنیالیسم و امپریالیسم امری سیاسی به معنای مجموعه ی شیوه ها و روشهای حکومت نیست تا با تغییر نظام سیاسی یا جابجا شدن احزاب در سازمان دولت تغییر کند، بلکه چون بخشی از ماهیّت و تابعی از قوانین حاکم اقتصادی ــ اجتماعی بر جامعه است. تا زمانی که شیوه ی تولید و ساختار اقتصادی ــ اجتماعی و فرهنگی جامعه تغییر نکند، در ماهیّت و اهداف و اصول آن نیز تغییری رخ نخواهد داد؛ گرچه ممکن است شیوه های سلطه و غارت تغییر یابد.
بنابراین توضیحات و با توجّه به ساختار اقتصادی ــ اجتماعی و سیاسی و شیوه ی تولید مسلّط در هر دو گروه از جوامع ــ استعمارکننده و استعمارشونده ــ در یک دوره ی تاریخی معیّن می توان علل پیدایش، توسعه و اثرات متقابل رویدادهای اقتصادی ــ فرهنگی ــ سیاسی و رابطه ی این زمینه ها با یکدیگر را در درون هر یک از کشورهای وابسته به دو گروه و در تأثیرات متقابل اقتصادی و اجتماعی جوامع استعمارکننده و مستعمراتی کشف و تعریف دقیقی از کلنیالیسم و امپریالیسم ارائه نمود. با تغییر شیوه ی تولید مسلّط و ساختار اقتصادی ــ اجتماعی کشور استعمارکننده یا جامعه ی مستعمراتی و حتّی با تغییراتی که در زمینه های مختلف اقتصادی و سیاسی و فرهنگی در چارچوب شیوه ی تولید مسلّط و موجود در این جوامع رخ می دهد ممکن است شیوه های سلطه و غارت کلنیالیستی امپریالیستی نیز دچار تغییر گردد امّا ماهیّت و اصل کلنیالیسم و امپریالیسم به معنای غارت حاصل کار و دسترنج، ثروتهای طبیعی و اجتماعی مردم مستعمرات، سلب آزادی های فردی و اجتماعی، تحریف هویّت فرهنگی، تاریخی و مذهبی ساکنان این سرزمینها چه با کاربرد زور و خشونت، چه به صورت مستقیم و علنی و چه با بهره برداری از مکانیسم بازار و غیرمستقیم ثابت می ماند.
تجارت اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در قرن اخیر ثابت می کند که تنها تغییر شیوه ی تولید یا تغییرات فرهنگی و سیاسی نمی تواند موجب شود که جامعه ای وارد مرحله ی امپریالیستی نشده یا از آن خارج گردد یا مستعمره ای از مستعمره بودن آزاد و رها شود.
یکی از نکاتی که در بررسی مسئله ی امپریالیسم باید مورد توجّه قرار گیرد این است که، همچنان که امپریالیسم پیش از پیدایش و رشد شیوه ی تولید سرمایه داری وجود داشته، در چارچوب یک شیوه ی تولید غیرسرمایه داری نیز می تواند رشد کند و توسعه یابد. برای اجتناب از چنین روندی نه فقط باید شیوه ی تولید بلکه فرهنگ جامعه نیز از مرحله ی نازل خارج گردد.
چه درباره ی شیوه ی تولید و چه درباره ی نظامهای سیاسی و تغییرات فرهنگی سؤال و مسئله ی اصلی این است که آیا در شیوه ی تولید و نظام سیاسی و فرهنگی جدید حقّ حیات همه ی انسانها در همه ی سرزمین های جهان و بر اساس این حقّ مسلّم و طبیعی حفظ سایر حقوق فردی و اجتماعی بشر در همه ی زمینه های اقتصادی، فرهنگی و سیاسی، هدف و فکر اصلی و راهنماست و کلّ جامعه وارد مرحله ی متعالی شده، حاکمیّت و مالکیّت جوامع انسانی بر وسائل عمده ی تولید، سرمایه ها و ثروتهای اجتماعی و طبیعی و همچنین آزادی اندیشه و بیان را در زمینه های سیاسی و فرهنگی پذیرفته و بدان عمل می کند یا هنوز در مرحله ی بدوی و نازل از تکامل اقتصادی و فرهنگی قرار دارد و مالکیّت و حاکمیّت خصوصی افراد و طبقات ــ و در هر حال یک اقلیّت ــ بر اقتصاد و سیاست و فرهنگ جامعه را قبول و تحمّل و حقّ حیات و سایر حقوق بشری انسانها را فدای رفاه و ثروت یک اقلیّت استثمارگر می کند؟
سیاست کلنیالیستی و امپریالیستی در دوران باستان نیز از جانب جوامعی چه با شیوه ی تولید آسیایی، و چه برده داری یا فئودالیسم درباره ی بسیاری از سرزمینهای مجاور اعمال می شد. غارت و چپاول، باج گرفتن و برده داری و برده فروشی در همه ی انواع آن، چیزی جز استثمار انسانها و استعمار جوامع نبوده و نامی جز کلنیالیسم و امپریالیسم ندارد.
آنچه کلنیالیسم و امپریالیسم سرمایه داری در دوران ما را از کلنیالیسم و امپریالیسم دوران باستان و همچنین قرون وسطای کشورهای اروپایی جدا می کند تفاوت در علل پیدایش، صفات عمده و چگونگی نفوذ شیوه های تسلط و غارت کلینالیستی و امپریالیستی از جانب کشورهای سرمایه داری استعماری و اثرات اقتصادی ــ اجتماعی و فرهنگی این سلطه بر مستعمرات است. این علل، شیوه ها و اثرات در مقایسه با کلنیالیسم دوران باستان دچار تغییرات فراوان شده، اما کلنیالیسم و امپریالیسم در محتوی و ماهیّت تغییری نکرده است.
منبع مقاله :
رواسانی، شاپور، (1380)، نادرستی فرضیه های نژادی آریا، سامی و ترک، تهران: اطلاعات، چاپ دوم.



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین