چگونه اقتصاد سیاسی بین المللی بخوانیم؟

بطور سنتی سه روش برای مطالعه در مباحث اقتصاد سیاسی بین المللی وجود دارد که عبارتند از: روش های مرکانتی لیسم، لیبرالیسم و ساختارگرایی
سه‌شنبه، 29 بهمن 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
چگونه اقتصاد سیاسی بین المللی بخوانیم؟
چگونه اقتصاد سیاسی بین المللی بخوانیم؟

 

نویسنده: دکتر طهماسب محتشم دولتشاهی




 

بطور سنتی سه روش برای مطالعه در مباحث اقتصاد سیاسی بین المللی وجود دارد که عبارتند از: روش های مرکانتی لیسم، لیبرالیسم و ساختارگرایی (1).
تفکر مرکانتی لیستی با توجه به اهمیت اصل «ملت- دولت» در اروپا در قرون بین پانزده تا هجده، مطرح و ریشه گرفت. این دوره در برگیرنده محدود زمانی «امپریالیسم کلاسیک» بود، وقتی که جنگ و بدست آوردن مستعمرات، تنها راه کسب قدرت بشمار می رفت. ایده مرکانتی لیسم (زر اندوزی و تجارت طلبی) ایده ای بود که تسلط اروپایی ها را بر فلزات گرانبها، معادن و نیروی کار خارجی توجیه می کرد. انگلستان بدلیل دسترسی به راه های آبی آزاد از مروجین ایده مرکانتی لیسم بشمار می رفت.
براساس نظریه مرکانتی لیسم کلاسیک، دولت بهترین بازیگر در نظام بین الملل محسوب می شود و مهمترین وظیفه اش، تأمین امنیت است. تحت این شرایط، دولت نقش مهمی را در تنظیم فعالیت های اقتصادی بازی می کند. چنانچه امنیت، تأمین و فعالیت های اقتصاد آزاد و پر رونق باشد، ثروت بوجود می آید. وجود ثروت، دولت را قادر به خرید اسلحه، سربازگیری بیشتر و حفظ و بدست آوردن مستعمرات می کند.
نگاه لیبرالیستی (آزادیخواهانه) به اقتصاد سیاسی بین الملل به قرن هجدهم میلادی بر می گردد و از اهمیت آن نیز تاکنون کاسته نشده است. مکتب لیبرالیسم که بر مبنای احترام به آزادی های فردی پایه گذاری شده در رابطه با فعالیت های اقتصادی، اعتقاد به فعالیت های آزاد و بدون دخالت دولت دارد. آدام اسمیت، بانی و پایه گذار نظریه اقتصادی لیبرالیستی است.
بنای نظریه ساختار گرایی، نظرات مارکس و لنین است. براین اساس شناخت مفاهیمی چون جنگ طبقاتی، استثمار، استعمار و تغییرات ناشی از آن برای شناسایی چگونگی عملکرد اقتصاد سیاسی بین الملل الزام آور است.
با توجه به اینکه با کدام روش به مطالعه بر خیزیم، با روش مرکانتی لیسم، لیبرالیسم و یا ساختارگرایان، مباحث اقتصاد سیاسی بین الملل با یکدیگر اختلاف پیدا می کند. ارزیابی تفکرات ساختارگرایان به چگونگی تحلیل موضوع با توجه به نقطه نظرات مارکس، دارد.
بطوریکه اطلاع داریم، مارکس تاریخ را روندی دینامیک تلقی می کند که بر محمل آن، کاپیتالیسم، جانشین فئودالیسم می شود و کاپیتالیسم، خود جایش را به سوسیالیسم و بالاخره به کمونیسم واگذار می کند، روندی که او، ماتریالیسم تاریخی می خواند.
لنین با تکمیل کردن نظریه مارکسیسم اعتقاد دارد که کشورهای در حال توسعه توسط کشورهای پیشرفته استعمار می شوند. لنین نظریه «سیستم جهانی» را مطرح می کند که در آن کشورهای مسلط از یک طرف و زیر سلطه (وابسته) از طرف دیگر در نظام بین الملل وجود دارند، چیزی که به نظریه مارکسیسم- لنینیسم مشهور است. بدیهی است که در این نظام، ‌اجتماعات نیز بر اساس جنگ طبقاتی متحول می شوند.
بهر صورت زوال نظریه کمونیستی، نشان داد که نظریه سیستم جهانی نیز نمی تواند نظریه ای معتبر باقی بماند.

پی نوشت ها :

1- Structuralism

منبع مقاله :
محتشم دولتشاهی طهماسب (1390) مبانی علم اقتصاد: اقصاد خرد، اقتصاد کلان تهران: چاپ سی و یکم، ویراست ششم (1390).



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران