درک واکنش‌هاى اسید و باز

واکنش‌هاى اسید و باز عموماً اولین واکنش‌هایى است که در کلاس‌هاى شیمى آلى آموزش داده مى‌شود. از این بابت، مى‌توانند ترسناک باشند، اما شما مى‌توانید به یاد داشته باشید که به دنبال چه مى‌گردید، در این صورت پیش بینى محصول
يکشنبه، 11 اسفند 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
درک واکنش‌هاى اسید و باز
درک واکنش‌هاى اسید و باز

 

ترجمه و تألیف: حمید وثیق زاده انصاری
منبع:راسخون



 
واکنش‌هاى اسید و باز عموماً اولین واکنش‌هایى است که در کلاس‌هاى شیمى آلى آموزش داده مى‌شود. از این بابت، مى‌توانند ترسناک باشند، اما شما مى‌توانید به یاد داشته باشید که به دنبال چه مى‌گردید، در این صورت پیش بینى محصول بسیار آسان‌تر خواهد شد و شما واکنش‌هاى پیچیده‌تر بیشترى را درک خواهید کرد.
پیش بینى آیندهى ویروس آنفولانزا
واکنش‌هاى اسید و باز بخش مهمى از یک کلاس شیمى به حساب مى‌آید و دانستن مکانیسم پشت این واکنش‌ها، شما را از شیمى عمومى گرفته تا شیمى زیست شناسى (بیوشیمى)، کمک خواهد کرد. زمانى که به شما دو واکنش را نشان مى‌دهند و از شما مى‌خواهند که محصول این واکنش‌ها را پیش بینى کنید، طبیعى است که هراسان شوید و شاید در ابتدا سر در گم شوید، ولى اگر بتوانید به خاطر بیاورید که به دنبال چه باشید، مى‌توانید هر واکنشى را به سادگى تجزیه و تحلیل، و در نهایت حل کنید.

اسید در برابر باز

شما حتماً می‌دانید که PH، اختلاف بین اسید و باز مى‌باشد، ولى قضیه عمیق‌تر از این‌هاست. در حقیقت PH حرکت الکترون‌ها و سقوط پایدارى مولکول‌هاى سازنده‌ى یک ماده است که در مقیاس PH اندازه‌گیرى مى‌شود. دو تعریف براى اسید و باز وجود دارد، هر کدام با ویژگى هاى رفتارى خودشان.
Brønsted - Lowry: اسیدها یک پروتون به اشتراک مى‌گذارند و باز آن را قبول مى‌کند.
Lewis: بازها یک جفت الکترون به اشتراک مى‌گذارند و اسید آن را قبول مى‌کند.
اسیدها و بازها مى‌توانند در یک یا هر دو تعریف گنجانده شوند، و شما با کشیدن مولکول و نگاه کردن به مکانیسم، مى‌توانید بفهمید که کدام تعریف صدق مى‌کند.

در هم آمیختن

قدرت یک اسید یا باز، با تمایل آن براى ایفاى نقش خود اندازه گیرى و شناخته مى‌شود. اگر یک مولکول ناچار است که یک پروتون خود را از دست بدهد، آن اسید، یک اسید بسیار قوى خواهد بود. اگر به سختى به الکترون‌هاى خود چسبیده است، آن باز، بازى قوى به حساب مى‌آید. بهترین راه براى تشخیص این که ‌کدام واکنش دهنده چه کارى را انجام مى‌دهد، این است که در هم آمیختگى را بکشیم. در هم آمیختگى، نسخه‌اى از مولکولى است که آن سوى فلش واکنش پدیدار خواهد شد.
براى مثال، پروپانول را تصور کنید. مولکول آن را به همراه تمامى هیدروژن‌هایش بکشید. به جاى کشیدن خط پیوند، از فرمول ساختارى استفاده کنید، زیرا از این طریق، زمانى که همه‌ى اتم‌ها برچسب خورده باشند، راحت‌تر مى‌توانیم بفهمیم چه اتفاقى در حال افتادن است. شما بلافاصله مى‌بینید که یک اتم هیدروژن به یک اتم اکسیژن چسبیده است، پس یک بار دیگر مولکول را ترسیم کنید، ولى آن هیدروژن را خط بزنید (بار مثبت و منفى فراموش نشود). این مبناى در آمیختن مى‌باشد. شما خواهید دید که این مولکول پایدار است، زیرا که بار منفى توسط اتم الکترونگاتیو اکسیژن جذب شده است، زیرا تمام مولکول‌ها براى پایدار شدن تقلا مى‌کنند، و این به این معنا است که پروپانول تمایل زیادى دارد که این هیدروژن را از دست بدهد، و این تمایل، پروپانول را به یک اسید قوى تبدیل مى‌کند. بازِ این در هم آمیختگى، پایدارى زیادى دارد، و این به این معنا است که تمایلى براى تغییر ندارد، و این عدم تمایل آن را به یک باز ضعیف تبدیل مى‌کند زیرا که زیاد واکنش پذیر نیست. اسیدهاى قوى با باز‌هاى ضعیف در هم آمیختگى مى‌کنند و بر عکس.

چهار نقطه

وقتى که پایدارى یک درهم آمیختگى را مورد تجزیه و تحلیل قرار مى‌دهیم، چهار فاکتور وجود دارد که باید به آن‌ها دقت کنیم. اولین و مهم‌ترین فاکتور این است که کدام اتم حامل بار منفى است. اگر این اتم، یک اتم بسیار الکترونگاتیو باشد، این اتم، اتم پایدارى است. اگر کمتر الکترونگاتیو باشد، به این معنا است که از پایدارى کمترى برخوردار است.
گاهى اوقات شما باید مقدار اسیدیته‌ى دو پروتون مختلف از یک مولکول را با یک دیگر مقایسه کنید. اگر هر دو اتم از یک نوع باشند، آن گاه چه اتفاقى مى‌افتد؟ مطمئناً در این جا، دیگر اتم فاکتور تصمیم گیرنده نیست، پس در این جا باید به رزونانس توجه کنیم. رزونانس به گسترش بار منفى، در یک منطقه‌ى بزرگ‌تر مولکولى کمک مى‌کند که این کار باعث پایدار‌تر شدن مولکول مى‌شود. اگر رزونانس، یک فاکتور نباشد، به دنبال القاء بگردید. اگر یک اتم بسیار الکترو نگاتیو در پیوند اتم باردار، دارید، این اتم به آهستگى و به صورت تدریجى الکترون‌هاى مولکول را به سمت خود جذب مى‌کند. به این تأثیر، اثر القاء گفته مى‌شود و مى‌تواند یک بار منفى را پایدار کند. اگر القاء هم وجود نداشته باشد، به دنبال پیوندهاى دو تایى یا سه ‌تایى بگردید. مکان‌هایى که چندین پیوند در آن‌ها وجود دارد، مکان‌هاى پر الکترونى بوده و به پایدار شدن بار هم کمک مى‌کند.

مکانیسم

ترسیم مکانیسم یک واکنش به شما کمک مى‌کند که محصول تولیدى را پیش بینى کنید. هر دو واکنش دهنده را بکشید، و به دنباله نشانه‌هایى از حرکت الکترون‌ها بگردید. اگر یک منطقه‌ى پر الکترون را در یکى از واکنش دهنده‌ها دیدید، در واکنش دهنده‌ى دیگر به دنبال پروتون در دسترس بگردید. از الکترون به پروتون یک فلش خمیده بکشید و سپس یک فلش خمیده از پیوند پروتون به اتمى که به آن چسبیده است.
قانون هشت تایى را زیر پا نگذارید. با دنبال کردن فلش‌ها، ساختار محصول شما واضح خواهد شد.
این نسخه‌ى بسیار آسان شده‌ى مکانیسم اسید و باز مى‌باشد، ولى تنها به شما دیدى بنیادى و اولیه براى حل کردن این گونه مشکلات مى‌دهد. مانند هر چیز دیگرى در علم شیمى، تنها چیزى که باعث مى‌شود شما به درجه‌ى استادى برسید این است که باید بسیار بسیار زیاد تمرین و ممارست کنید.

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم