از ماست که بر ماست

مأخذ این مثل قطعه‌ای‌ است از ناصر خسرو علوی: روزی ز سر سنگ عقابی به هوا خاست * بهر طلب طعمه پر و بال بیاراست از راستی بال منی کرد و همی‌ گفت * کامروز همه ملک جهان زیر پر ماست بر اوج چه پرواز کنم از نظر تیز *
پنجشنبه، 15 اسفند 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
از ماست که بر ماست
از ماست که بر ماست

 






 

زمینه پیدایش

مأخذ این مثل قطعه‌ای‌ است از ناصر خسرو علوی: روزی ز سر سنگ عقابی به هوا خاست * بهر طلب طعمه پر و بال بیاراست از راستی بال منی کرد و همی‌ گفت * کامروز همه ملک جهان زیر پر ماست بر اوج چه پرواز کنم از نظر تیز * بینم سر مویی اگر اندر ته دریاست گر بر سر خاشاک یکی پشه بجنبد * جنبیدن آن پشه عیان در نظر ماست چون من که تواند که پرد در همه عالم * از کرکس و از ققنُس و سیمرغ که عنقاست ناگه ز کمینگاه یکی سخت کمانی * تیری ز قضا و قدر انداخت بر او راست بر بال عقاب آمد آن تیر جگر سوز * از عالم علویش به سفلیش فرو کاست بیچاره طپان گشت و افتاد چو ماهی * وانگه نظر خویش گشاد از چپ و از راست اینش عجب آمد که ز چرمی و ز آهن * این تندی و این تیزی پرش ز کجا خاست چون نیک نظر کرد پر خویش در آن دید * گفتا ز که نالیم که از ماست که برماست.(1)

پیامها

پیام این ضرب المثل این است که در حوادث روزگار نباید از دیگران گله کرد. زیرا آنچه به ما می‌رسد نیتجه کار خودمان است و ابتدا باید خودمان را مقصّر بدانیم.

ضرب المثل های هم مضمون

ـ خودم کردم که لعنت بر خودم باد.
ـ جان من! خود کرده‌ای که خود کرده را تدبیر نیست.
ـ کرم درخت از خود درخت است.
ـ پَرِ من است که بر من است.(2)

اشعار هم مضمون

اگر پرنیان است خود رشته‌ای * وگر بار خار است خود کشته‌ای(3) «سعدی»
آتش به دو دست خویش در خرمن خویش * من خود زده‌ام چه نالم از دشمن خویش(4) آن که کردار بد، روا بیند * خود ز کردار خود جزا بیند(5) «ناصر خسرو»

ریشه های قرآنی حدیثی

قرآن کریم: «إِنَّ اللّهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ؛ خداوند [سرنوشت] قومی را تغییر نمی‌دهد مگر اینکه خودشان تغییر دهند.» (رعد: 11)
قرآن کریم: «وَمَا أَصَابَکُم مِّن مُّصِیبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ؛ هر مصیبتی که به شما می‌رسد به خاطر اعمالی است که انجام داده‌اید». (شوری: 30)

لغات

بهر: به خاطر.
منی کرد: مغرور شد.
خاشاک: ریزه چوب و علف.
عیان: واضح، روشن.
ققنُس: نوعی پرنده.
عنقا: سیمرغ.
علویش: عالم بالا.
سفلیش: عالم پایین.
فرو کاست: پایین آورد.
پرِش: پریدن.
طپان گشت: واژگون گشت.
پرنیان: پارچه ابریشمی.

پی نوشت ها :

1. یحیی برقعی، کاوشی در امثال و حکم فارسی، قم، نمایشگاه و نشر کتاب، چ 2، 1364، ص 68.
2. ابراهیم شکورزاده بلوری، دوازده هزار ضرب المثل فارسی، مشهد، آستان قدس رضوی، چ 2، 1384، ص 108.
3. همان.
4. همان.
5. امثال و حکم دهخدا، تهران، امیرکبیر، چ 4، 1357، ج 1، ص 66.

منبع مقاله :
مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما



 

 



نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
مقالات مرتبط
موارد بیشتر برای شما
نقش طرح توجیهی کسب و کار در اخذ مجوز و تسهیلات بانکی
نقش طرح توجیهی کسب و کار در اخذ مجوز و تسهیلات بانکی
بعد از مراسم تحلیف ترامپ چه اتفاقاتی در انتظار خاور میانه است؟
بعد از مراسم تحلیف ترامپ چه اتفاقاتی در انتظار خاور میانه است؟
قدردانی ابوعبیده از جمهوری اسلامی ایران برای انجام دو عملیات وعده صادق
play_arrow
قدردانی ابوعبیده از جمهوری اسلامی ایران برای انجام دو عملیات وعده صادق
سجده شکر جوانان فلسطینی بعد از اعلام آتش بس
play_arrow
سجده شکر جوانان فلسطینی بعد از اعلام آتش بس
اقدام جالب یک خبرنگار در لحظه آغاز آتش‌بس در غزه
play_arrow
اقدام جالب یک خبرنگار در لحظه آغاز آتش‌بس در غزه
حضور مجاهدان حماس در خیابان‌های غزه
play_arrow
حضور مجاهدان حماس در خیابان‌های غزه
وداع با پیکر شهیدان رازینی و مقیسه در معراج شهدا
play_arrow
وداع با پیکر شهیدان رازینی و مقیسه در معراج شهدا
ورود کامیون‌ کمک‌های بشر دوستانه به غزه
play_arrow
ورود کامیون‌ کمک‌های بشر دوستانه به غزه
بزرگترین شکست صهیونیست‌ها
play_arrow
بزرگترین شکست صهیونیست‌ها
آغاز به کار روند انتقال اسرای صهیونیست در غزه به صلیب سرخ
play_arrow
آغاز به کار روند انتقال اسرای صهیونیست در غزه به صلیب سرخ
تصاویر اولیه از تحویل اسرای صهیونیست
play_arrow
تصاویر اولیه از تحویل اسرای صهیونیست
پاسخ دختر شهید سیدحسن نصرالله به شایعه زنده بودن پدرش
play_arrow
پاسخ دختر شهید سیدحسن نصرالله به شایعه زنده بودن پدرش
تجلیل رهبر انقلاب از شهیدان رازینی و مقیسه بعد از اقامه نماز بر پیکر این دو شهید.
play_arrow
تجلیل رهبر انقلاب از شهیدان رازینی و مقیسه بعد از اقامه نماز بر پیکر این دو شهید.
اقامه نماز رهبر انقلاب بر پیکر دو قاضی شهید
play_arrow
اقامه نماز رهبر انقلاب بر پیکر دو قاضی شهید
حکمت | جامع نگری در تربیت دینی / استاد عالی
music_note
حکمت | جامع نگری در تربیت دینی / استاد عالی