دوستی جاهل، دوستی خاله خرسه است

وقتی کسی از روی نادانی دست به کاری زند که دوستان و اطرافیانش را گرفتار و ناراحت کند، به او می‌گویند: «دوستی‌اش مثل دوستی خاله خرسه است». در روزگاران گذشته کشاورزی با خرسی دوستی داشت. روزی کشاورز خسته از
يکشنبه، 18 اسفند 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
دوستی جاهل، دوستی خاله خرسه است
دوستی جاهل، دوستی خاله خرسه است

 






 

زمینه پیدایش

وقتی کسی از روی نادانی دست به کاری زند که دوستان و اطرافیانش را گرفتار و ناراحت کند، به او می‌گویند: «دوستی‌اش مثل دوستی خاله خرسه است». در روزگاران گذشته کشاورزی با خرسی دوستی داشت. روزی کشاورز خسته از آبیاری بازگشت و زیر سایه درختی در باغ خوابید و به دوست خود؛ یعنی همان خرس که همیشه همراه او بود، سپرد که نگذارد مگس‌ها ناراحتش کنند تا کمی بخوابد و خستگی در کند. خرس به سفارش وی بالای سرش نشست و نگذاشت مگس و پشه او را بیازارند. پس از مدتی مگس سمجی پیدا شد که هرچه خرس با دست آن را کیش کرد، نرفت. خرس کوشید مگس را با دستمال یا چوبی دور کند، ولی نمی‌شد و او پس از مدتی دوباره می‌آمد و روی صورت مرد می‌نشست. سرانجام خرس از دست مگس به تنگ آمد، بیل کشاورز را برداشت و محکم و با تمام قدرت به روی مگس کوبید. کوبیدن بیل همان و شکافته شدن سر مرد و مُردن او همان.(1)

پیامها

با اشخاص نادان دوستی نکن؛ زیرا آنها اگرچه خیرخواه باشند و از روی محبت بخواهند به انسان خیر برسانند، اما با نادانی خود به جای سود، زیان می‌رسانند. کاربرد: این ضرب‌المثل در پرهیز از دوستی با نادان به کار می‌رود.

ضرب المثل های هم مضمون

دوستی ابله بتر از دشمنی است.
مِهر ابله مهر خرس آمد یقین.(2)
دشمن دانا، به از نادان دوست.
ز احمقان بگریز چون عیسی گریخت.
ز نادان گر رسد سودی، زیان است.
صحبت ابلهان چو دیگ تهی است.(3)

اشعار هم مضمون

دشمن دانا که غم جان بُوَد * بهتر از آن دوست که نادان بود (نظامی)
اگر دانا بود خصم تو بهتر * که با نادان شوی یار و برادر (ناصرخسرو)
چو دانا تو را دشمن جان بود * بِه از دوستْ مردی که نادان بود (فردوسی)
گر زهر دهد تو را خردمند، بنوش * ور نوش رسد ز دست ناهل، بریز (خیام)
بشنو این نکته را که سخت نکوست * مار بِه دشمنت که نادان دوست (سنایی)
دشمن دانا بلندت می‌کند * بر زمینت می‌زند نادان دوست (سعدی)
کند ار عاقلت به حق در خشم * به از آن کت ببندد ابله چشم(4)

ریشه های قرآنی حدیثی

امام علی(علیه السلام): «عَدُوٌّ عاقِلٌ خَیرٌ مِن صَدیقٍ اَحمَقَ؛ دشمن دانا بهتر از دوست نادان است».(5)

لغات

ابله: احمق، نادان
اندر تبم: در تب هستم
ار: اگر
خصم: دشمن
پاک اصل: پاک سرشت
فرسنگ: واحد مسافت که تقریباً معادل 6 کیلومتر است
عاقلت: عاقل
تو را کت: که تو را

پی‌نوشت‌ها:

1. احمد وکیلیان، تمثیل و مثل، تهران، سروش، 1375، چ 3، ج 2، ص 113.
2. ابراهیم شکورزاده بلوری، دوازده هزار ضرب‌المثل فارسی، مشهد، آستان قدس رضوی، 1384، چ 2، ص 547.
3. غلامرضا حیدری ابهری، حکمت‌نامه پارسیان، قم، نشر جمال، 1385، چ 1، ص 490.
4. همان، ص 337.
5. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث، 1403 هـ.ق، چ 3، ج 78، ص 12.

منبع مقاله: مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما

/م

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
play_arrow
تجمع اعتراضی پلیس فرانسه در برابر اقامتگاه ماکرون + فیلم
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
play_arrow
واکنش جالب یک جنوبی به انفجارهای پیاپی سپاه در تنگه هرمز + فیلم
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
play_arrow
کارشناس آمریکایی: ایران توانایی ضربه زدن به هر پایتختی در جهان را دارد + فیلم
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم
play_arrow
محمدجواد لاریجانی: پایان خوب جنگ، دوره‌ای جهشی برای پیشرفت کشور رقم می‌زند + فیلم