آه صاحب درد را باشد اثر

چون زلیخا حشمت و اعزاز داشت * رفت و یوسف را به زندان باز داشت با غلامی گفت: «بنشان این دمش * پس بزن پنجاه چوب محکمش!» بر تن یوسف چنان باز و گشای * کاین دم، آهش بشنوم از دور جای!» آن غلام آمد بسی کارش
دوشنبه، 19 اسفند 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
آه صاحب درد را باشد اثر
آه صاحب درد را باشد اثر

 






 

زمینه پیدایش

چون زلیخا حشمت و اعزاز داشت * رفت و یوسف را به زندان باز داشت با غلامی گفت: «بنشان این دمش * پس بزن پنجاه چوب محکمش!» بر تن یوسف چنان باز و گشای * کاین دم، آهش بشنوم از دور جای!» آن غلام آمد بسی کارش نداد * روی یوسف دید و دل بارش نداد پوستینی دید مرد نیک‌بخت * دست خود بر پوستین بگشاد سخت مرد، هر چوبی که می‌زد، آشکار * ناله‌ای می‌کرد یوسف زار زار چون زلیخا بانگ بشنودی ز دور * گفت: «آخر سخت‌تر زن، ای صبور!» مرد گفت: «ای یوسف خورشیدفر!» * گر زلیخا بر تو اندازد نظر چون نبیند بر تو زخم چوب هیچ * بی‌شک اندازد مرا در پیچ پیچ برهنه کن دوش، دل بر جای دار * بعد از آن چوبی قوی را پای دار! تن برهنه کرد یوسف آن زمان * غلغله افتاد در هفت آسمان مرد، حالی، کرد دست خود بلند * سخت چوبی زد که در خاکش فکند چون زلیخا زو شنود آن بار آه * گفت: «بس! کاین آه بود از جایگاه گر بود در ماتمی صد نوحه‌گر * آه صاحب‌درد آید کارگر!(1)

پیامها

1. سخنی که از عمق جان گوینده برآید لاجرم در مخاطب تأثیر می‌گذارد.
2. سخنان حاکم در صورتی در مردم تأثیر می‌کند که خود، مشکلات آنها را از نزدیک لمس کرده باشد.
3. مربی و معلم در صورتی موفق می‌شود که گفته‌های او از روی اعتقاد باشد.
کاربرد: 1. در تشویق به یکرنگی و یکی بودن گفته و عمل به کار می‌رود. 2. در بیان شرط تأثیر سخنان گوینده گفته می‌شود.

ضرب المثل های هم مضمون

ـ تا دلی آتش نگیرد حرف جانسوزی نگوید.
ـ خفته را خفته کِی کُنَد بیدار.
ـ ز دل هر چه برخاست بر دل نشیند.
ـ سخن کز دل آید، بُوَد دلپذیر.
ـ سخن کز دل برون آید نشیند لاجرم در دل.(2)

اشعار هم مضمون

نوحه‌گر گوید حدیث سوزناک * لیک کو سوز دل و دامان چاک (مولوی)
هر چه از زبان رود نرسد هیچ بیش تا به گوش * در دل نرفت هر سخنی کان ز جان نخاست (کمال اسماعیل)(3)

ریشه های قرآنی حدیثی

امام علی(علیه السلام): «اَلکَلِمَةُ اِذا خَرَجَت مِنَ القَلبِ وَقَعَت فِی القَلبِ، وَ اِذا خَرَجَت مِنَ الِّسانِ لَم تَجاوَزِ الآذانَ؛ سخن که از دل برآید، لاجرم بر دل نشیند، و چون از زبان بیرون آید، از گوش فراتر نرود.»(4)
امام صادق(علیه السلام): «اِنَّ العالِمُ اِذا لَم یَعمَل بِعِلمِه زلَّت مَوعِظَتُهُ مِنَ القُلُوبِ کَما یَزِلُّ المَطَرُعَنِ الصَّفا؛ دانشمند، آن‌گاه که به علمش عمل نکند، پند و اندرز او از دل‌ها فرو غلتد آن گونه که باران از روی تخته‌سنگ فرو می‌غلتد».(5)

لغات

حشمت: عظمت، شکوه.
اعزاز: عزیز داشتن، احترام کردن.
غلغله: فریاد و هیاهو، همهمه.
فکند: افکند.
خفته: شخص خوابیده.
لاجرم: بدون شک، لابد.
چاک: پاره.
لیک: لکن.
کو: که او.

پی نوشت ها :

1. حسن ذوالفقاری، داستان‌های امثال، تهران، مازیار، چ 2، 1385، ص 70.
2. غلامرضا حیدری ابهری، حکمت‌نامه پارسیان، قم، نشر جمال، چ 1، 1385، ص 659.
3. همان.
4. شرح نهج‌البلاغه، ابن ابی الحدید، بیروت، دار احیاء التراث، چ 2، 1385، ج 20، ص 287.
5. شهید ثانی، منیة المرید، تحقیق: رضا مختاری، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چ 1، 1409 هـ.ق، ص 146.

منبع مقاله :
مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما



 

 

تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد