کسی بی‌اجل نمیرد و نمرده است

چنانکه امیر فضلون، بوالسوار ابوالبشر حاجب را به اسفهسالاری «بردع» همی فرستاد، وی گفت: «تا زمستان در نیاید نروم از آن که آب و هوای بردع سخت بد است خاصه تابستان» و در این معنی سخن دراز گشت. امیر فضلون وی را گفت:
شنبه، 24 اسفند 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
کسی بی‌اجل نمیرد و نمرده است
کسی بی‌اجل نمیرد و نمرده است

 





 

زمینه پیدایش

چنانکه امیر فضلون، بوالسوار ابوالبشر حاجب را به اسفهسالاری «بردع» همی فرستاد، وی گفت: «تا زمستان در نیاید نروم از آن که آب و هوای بردع سخت بد است خاصه تابستان» و در این معنی سخن دراز گشت. امیر فضلون وی را گفت: «کسی بی‌اجل نمیرد و نمرده است.» ابوالبشر گفت: «چنان است که خداوند می‌‌گوید: کس بی‌اجل نمیرد ولیکن تا کسی را اجل نیامده باشد خودْ تابستان به بردع نرود».(1)

پیامها

1. تا اجل و مهلت تعیین شده هر انسانی فرا نرسد، نمی‌میرد.
2. کهولت سن و مریضی سخت نشانه قطعی و فوری مرگ انسان نیست.
3. خداوند لحظه مرگ هر انسانی را از ازل می‌داند و مقدّر کرده است.
موارد کاربرد: 1. در دلگرمی دادن به مریض ناعلاج و پیرمرد دم مرگ. 2. در بیان اعتقاد و عقیده به مقدّر بودن عمر هر کس. 3. در شماتت و مذمت کسی که انتظار مرگ دیگری را می‌کشد.

ضرب المثل های هم مضمون

ـ اجل که آمد، در نمی‌زند.
ـ اجلْ گشته میرد، نه بیمار سخت.
ـ اجل نامده، قوی زره است.
ـ از دست اجل هیچ کس جان نبرد.
ـ از مرگ حذر چه سود، چون وقت رسید.
ـ بسا بیمار برگشت از لب گور.
ـ پیش از اجل، کسی نمی‌میرد.
ـ چو مدت نماند، مداوا چه سود * زمانه نه کاهد نه خواهد فزود.
ـ صد تا کوزه نو، پای یک کوزه کهنه می‌شکند.
ـ صیاد بی‌روزی در دجله ماهی نگیرد و ماهی بی‌اجل در خشکی نمیرد.
ـ صید را چون اجل آید، پی صیاد رود.
ـ بسته مدت است هر شخصی.(2)

اشعار هم مضمون

اجل آفتاب است و ما شبنمیم* چو او بر دهد ما گسسته دمیم (ادیب نیشابوری)
ای بسا اسب تیزرو که بِمُرد * خرک لنگ، جان به منزل برد (سعدی)
بسته مدت است هر شخصی * مانده غایت است هر جانی (مسعود سعد سلمان)
شخصی همه شب بر سر بیمار گریست * چون روز شد او بمرد و بیمار بزیست (سعدی)(3)

ریشه های قرآنی حدیثی

«وَ مَا کَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلاَّ بِإِذْنِ الله کِتَابًا مُّؤَجَّلاً؛ هیچ کس جز به فرمان خدا نمی‌میرد، مهلتی است معیّن شده.» (آل عمران: 145)
امام علی(علیه السلام): «اِنَّ مَعَ کُلِّ اِنْسانٍ مَلَکینِ یَحْفظانِهِ فَاِذا جاءَ الْقَدَرُ خَلَّیا بَیْنَهُ وَ بَیْنَهُ؛ هر انسانی دو فرشته نگهبان دارد، لیک هرگاه تقدیر فرا رسد، از سر راهش کنارمی‌روند.»(4)
امام علی(علیه السلام): «کَفی بِالاََجَلِ حارِساً؛ نگه‌بانی اجل کافی است».(5)

لغات

بوالسوار ابوالبشر: نام شخصی.
اجل گشته: کسی که اجل او رسیده باشد.
نامده: نیامده.
مدت: اجل.
دم: نفس.
گسسته: از هم جدا شده، بریده.
بسته: اسیر، در بند.
غایت: نهایت، سرانجام.

پی‌نوشت‌ها:

1. حسن ذوالفقاری، داستان‌های امثال، تهران، مازیار، چ 2، 1385، ص 705.
2. غلامرضا حیدری ابهری، حکمت‌نامه پارسیان، قم، نشر جمال، چ 1، 1385، ص 641.
3. همان.
4. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث، چ 3، 1403 هـ.ق، ج 5، ص 140.
5. همان، ص 142.

منبع مقاله :
مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران