پرسش :

1) با توجه به اینکه جهت معاینه ساده‌ای پروستات، حتماً باید از طریق مقعد، بیمار را مورد بررسی قرار داد تا تشخیص قطعی بیماری‌های پروستات داده شود، همچنین در بسیاری بیماری‌های آلات ادراری - تناسلی، مشاهده و گاه لمس آنها ضروری است، آیا در چنین مواردی، پزشک مرد می‌تواند بیمار مرد را بدون اشکال شرعی معاینه نماید؟ اگر با عدم انجام این معاینه، متوجه بیماری نشود و بیماری (مثلاً سرطان) پیشرفت کند، آیا پزشک مسؤول است؟ (با توجه به اینکه استفاده از آینه، همیشه امکان پذیر نیست و در ضمن عمل لمس را نیز باید با دید کامل با دست انجام داد و از این رو در حال حاضر در تمامی مراکز درمانی این معاینه مستقیماً انجام می‌شود). 2) طبق نظرات علوم پزشکی، یکی از معایناتی که امروزه در هر بیماری (به خصوص در بیماری‌های ادراری - تناسلی) جزو معاینات اصلی اولیه به شمار می‌آید (گرچه در انجام آن، متأسفانه یا خوشبختانه مسامحه می‌شود ) عملی به نام «توشه رکتال» (یک نوع معاینه‌ی نظری و لمسی از طریق مقعد) می‌باشد این معاینات گاهی به علت احتیاط در جهت تشخیص یا رد برخی بیماری‌ها انجام می‌شود و گاهی در تشخیص برخی بیماری‌ها بسیار مؤثر و روش کم خرج و ساده‌ای به نظر می‌آید. آیا پزشک مرد مجاز است چنین معاینه‌ای را چه جهت آموزش (به وسیله‌ی دانشجویان) و چه جهت تشخیص احتمالی یا قطعی در مورد بیمار مرد انجام دهد؟ اگر با عدم انجام آن، متوجه بیماری و راه درمان وی نشود، آیا مسؤول است؟

پاسخ :
ج 1. در صورتی که زوجه‌ی بیمار، طبیب ماهری نباشد - مثل مرد، طبیب مرد با اکتفای بر ضروریات می‌تواند.

ج 2. با همان شروط مذکوره در سابق مانعی ندارد.

منبع: استفتائات از محضر حضرت آیت‌الله العظمی بهجت (دوره 4 جلدی)، ناشر: دفتر حضرت آیت‌الله العظمی محمدتقی بهجت، قم، 1386.