پرسش :
راه حل اسلام براي درمان فقر چيست؟
پاسخ :
يكى از راههاى مشكل فقر توصيهها و راه حلهاى «دين مبين اسلام» است كه عمل بدانها، سبب پر شدن شكاف فقر و كم شدن فاصلههاى طبقاتى مردم مىشود.
همان گونه كه صدر اسلام و در زمان پيامبر (ص) با عمل به فرمانهاى الهى و دستورات دينى، چنان شد و براى اولين بار در تاريخ بشر، جامعهاى بىطبقه يا دست كم با فاصله طبقاتى بسيار اندك، عملا پديدار شد.
امروزه هم، اگر بتوانيم در جامعه خود و حتى همه جوامع بشرى، ابن دستورالعملها را به كار بنديم، توزيع ناعادلانه ثروت و فاصله فقير و غنى و به طور كلى نابرابرى در جوامع بشرى از ميان خواهد رفت.
يكى از اين توصيهها و دستورالعملهاى با ارزش در اسلام، مسأله «انفاق» است. قرآن مجيد بر موضوع انفاق تأكيد بسيارى كرده و آيات فراوانى در اين زمينه آورده است. تعداد آياتى كه كلمه «انفاق» يا مشتقاتش در آن به كار رفته است، بيش از هفتاد آيه است البته اگر آياتى كه مضمون آنها، دلالت بر انفاق دارد، ولى كلمه انفاق يا مشتقاتش در آن ذكر نشده است را اضافه كنيم، مجموع آيات انفاق بيش از اين تعداد خواهد شد.
خداوند متعال در قرآن مجيد، انسان را به پرداخت قسمتى از آنچه نصيب او مىگردد و در اختيارش مىباشد، فرمان داده است. در آيه 19 سوره ذاريات تعبير زيبايى از اين مطلب شده است: «و فى اموالهم حقٌّ للسائل و المحروم و در اموال آنان (پرهيزگاران) حقى براى سائل و محروم بود».
برابر اين آيه، مؤمن براى فقرا و مساكين در اموالش حقى قائل است.
در قرآن مجيد براى تشويق مردم به انفاق تعبيرهاى زيبا و جذّابى به كار برده شده است.
1 ج خداوند در آيه 96 سوره نحل مىفرمايد: «ما عندكم ينفد و ما عند اللّه باقٍ آنچه نزد شماست فانى مىشود، امّا آنچه نزد خداست باقى است».
چه تعبير زيبايى چه عبارت كوتاه و پرمعنايى يعنى اگر كسى ميليونها تومان پول خرج كند، تماما از بين مىرود، ولى اگر يك تومان براى رضاى خداوند و در راه خدا هزينه شود، نزد خداوند و در خزانه غيب او باقى مىماند يعنى بر خلاف آنچه بيشتر مردم تصور مىكنند، انفاق نابود نمىشود.
2 ج در آيه 84 سوره قصص آمده است: «من جاء بالحسنة فله خيرٌ منها هر كس كار نيك و خوبى انجام دهد، بهتر از آن را پاداش مىگيرد».
برابر صراحت اين آيه شريفه، نه تنها انفاق و صدقه از بين نمىرود و نزد خداوند باقى مىماند، بلكه خداوند در عوض، چيزى بهتر به انفاق كننده مىدهد.
3 ج آيه 160 سوره انعام ارزش انفاق را فراتر برده است و خداوند در آن آيه مىفرمايد: «من جاء بالحسنة فله عشر امثالها هر كسى كار خوبى انجام دهد، خداوند ده برابر به او پاداش مىدهد».
اين آيه كه به طور كلّى درباره «حسنات» است، «انفاق» يكى از حسنات بزرگ را هم در برمىگيرد كه برابر صراحت آن، ده برابر ثواب و پاداش دارد.
و سرانجام در(1) ارزش فوق العادهاى براى صدقه و انفاق بيان مىشود و در اين آيه آمده است: «مثل كسانى كه انفاق مىكنند و قسمتى از اموالشان را در راه خدا به فقراء و مساكين مىدهند، همچون يك دانه است كه هرگاه در زمينى حاصلحيز و مستعد كاشته شود، رشد و نموّ مىكند، به هفت خوشه تبديل مىشود و در هر خوشه يكصد دانه جاى مىگيرد» يعنى انفاق تا هفتصد برابر اجر و پاداش دارد و حتى بيش از اين زيرا كه خداوند براى هر كس كه بخواهد آن را مضاعف، دو برابر يا بيشتر، مىكند.
پىنوشت
1. آيه 261 سوره بقره
مثالهاى زيباى قرآن ج 1، حضرت آيت اللهالعظمى مكارم شيرازى
يكى از راههاى مشكل فقر توصيهها و راه حلهاى «دين مبين اسلام» است كه عمل بدانها، سبب پر شدن شكاف فقر و كم شدن فاصلههاى طبقاتى مردم مىشود.
همان گونه كه صدر اسلام و در زمان پيامبر (ص) با عمل به فرمانهاى الهى و دستورات دينى، چنان شد و براى اولين بار در تاريخ بشر، جامعهاى بىطبقه يا دست كم با فاصله طبقاتى بسيار اندك، عملا پديدار شد.
امروزه هم، اگر بتوانيم در جامعه خود و حتى همه جوامع بشرى، ابن دستورالعملها را به كار بنديم، توزيع ناعادلانه ثروت و فاصله فقير و غنى و به طور كلى نابرابرى در جوامع بشرى از ميان خواهد رفت.
يكى از اين توصيهها و دستورالعملهاى با ارزش در اسلام، مسأله «انفاق» است. قرآن مجيد بر موضوع انفاق تأكيد بسيارى كرده و آيات فراوانى در اين زمينه آورده است. تعداد آياتى كه كلمه «انفاق» يا مشتقاتش در آن به كار رفته است، بيش از هفتاد آيه است البته اگر آياتى كه مضمون آنها، دلالت بر انفاق دارد، ولى كلمه انفاق يا مشتقاتش در آن ذكر نشده است را اضافه كنيم، مجموع آيات انفاق بيش از اين تعداد خواهد شد.
خداوند متعال در قرآن مجيد، انسان را به پرداخت قسمتى از آنچه نصيب او مىگردد و در اختيارش مىباشد، فرمان داده است. در آيه 19 سوره ذاريات تعبير زيبايى از اين مطلب شده است: «و فى اموالهم حقٌّ للسائل و المحروم و در اموال آنان (پرهيزگاران) حقى براى سائل و محروم بود».
برابر اين آيه، مؤمن براى فقرا و مساكين در اموالش حقى قائل است.
در قرآن مجيد براى تشويق مردم به انفاق تعبيرهاى زيبا و جذّابى به كار برده شده است.
1 ج خداوند در آيه 96 سوره نحل مىفرمايد: «ما عندكم ينفد و ما عند اللّه باقٍ آنچه نزد شماست فانى مىشود، امّا آنچه نزد خداست باقى است».
چه تعبير زيبايى چه عبارت كوتاه و پرمعنايى يعنى اگر كسى ميليونها تومان پول خرج كند، تماما از بين مىرود، ولى اگر يك تومان براى رضاى خداوند و در راه خدا هزينه شود، نزد خداوند و در خزانه غيب او باقى مىماند يعنى بر خلاف آنچه بيشتر مردم تصور مىكنند، انفاق نابود نمىشود.
2 ج در آيه 84 سوره قصص آمده است: «من جاء بالحسنة فله خيرٌ منها هر كس كار نيك و خوبى انجام دهد، بهتر از آن را پاداش مىگيرد».
برابر صراحت اين آيه شريفه، نه تنها انفاق و صدقه از بين نمىرود و نزد خداوند باقى مىماند، بلكه خداوند در عوض، چيزى بهتر به انفاق كننده مىدهد.
3 ج آيه 160 سوره انعام ارزش انفاق را فراتر برده است و خداوند در آن آيه مىفرمايد: «من جاء بالحسنة فله عشر امثالها هر كسى كار خوبى انجام دهد، خداوند ده برابر به او پاداش مىدهد».
اين آيه كه به طور كلّى درباره «حسنات» است، «انفاق» يكى از حسنات بزرگ را هم در برمىگيرد كه برابر صراحت آن، ده برابر ثواب و پاداش دارد.
و سرانجام در(1) ارزش فوق العادهاى براى صدقه و انفاق بيان مىشود و در اين آيه آمده است: «مثل كسانى كه انفاق مىكنند و قسمتى از اموالشان را در راه خدا به فقراء و مساكين مىدهند، همچون يك دانه است كه هرگاه در زمينى حاصلحيز و مستعد كاشته شود، رشد و نموّ مىكند، به هفت خوشه تبديل مىشود و در هر خوشه يكصد دانه جاى مىگيرد» يعنى انفاق تا هفتصد برابر اجر و پاداش دارد و حتى بيش از اين زيرا كه خداوند براى هر كس كه بخواهد آن را مضاعف، دو برابر يا بيشتر، مىكند.
پىنوشت
1. آيه 261 سوره بقره
مثالهاى زيباى قرآن ج 1، حضرت آيت اللهالعظمى مكارم شيرازى
