پرسش :

آيا اعتقاد به شفاعت، موجب جرأت افراد بر گناه و شانه خالي كردن از مسؤوليت نمي‏شود؟

پاسخ :
شناخت حقيقت «شفاعت» و شرايط و ويژگي‏هاي آن، آشكار مي‏سازد كه اعتقاد به شفاعت، نه تنها موجب جرأت بر گناه و شانه خالي كردن از بار مسؤوليت نمي‏گردد؛ بلكه به عكس موجب ترغيب و تشويق به اجتناب از گناه و عمل به دستورات و وظايف ديني است. به همين جهت توجه به چند نكته بايسته است:
يكم. از آنجا كه شفاعت، منوط به تحقق شرايطي است، اعتقاد به شفاعت، انسان را بر مي‏انگيزد تا با به دست آوردن آنها، صلاحيت و قابليت «شفاعت شدن» را پيدا كند. از اين رو شفاعت تنها شامل حال كساني مي‏شود كه از طريق ايمان و عمل و دوري از گناه، به درجه‏اي از هم‏سنخي با شفيعان برسند.
نقش عمل به دستورات و وظايف ديني، در شمول شفاعت به حدي است كه در مواردي - حتي سبك شمردن و اهميت ندادن به برخي از احكام الهي - موجب محروم شدن از شفاعت مي‏شود. (ميزان الحكمه، ج 4، ص 1472، ح 9486؛ كافي، ج 3، ص 270.)
در حقيقت اعتقاد به شفاعت، نه تنها موجب جرأت بر گناه نمي‏شود؛ بلكه عاملي سازنده در جهت ترغيب و تشويق به انجام دادن وظايف و اجتناب از گناهان است.
دوّم. با توجه به شرايط شفاعت، به هيچ فرد يا گروهي به طور مشخص در اين باره تضمين داده نشده است. لذا ترديد در شفاعت، سبب مي‏شود كه اشخاص و گروه‏ها، همواره در حالت سازنده خوف و رجا بمانند.
«رجا» به باز بودن روزنه نجات و اينكه گناهان، سرنوشت قطعي و غير قابل تغيير براي او رقم نزده است و خوف از اينكه آيا شرايط شفاعت (مانند رضايت خداوند) را توانسته‏ام تحصيل كنم يا نه. اين حالت مانع مي‏شود كه شخص با آسودگي و بي‏تفاوتي مرتكب گناه گردد و او را به سوي وظايف و اجتناب از گناه سوق مي‏دهد.
سوّم. يكي از ويژگي‏هاي مسأله شفاعت، ابهام آن از نظر زمان وقوع شفاعت است. با توجه به مرحله‏ها و گذرگاه‏هاي گوناگون و طولاني پس از مرگ، شفاعت ممكن است پس از ديدن وحشت‏ها و سختي‏هاي برزخ و گذرگاه‏هاي قيامت، شامل حال بندگان شود و ممكن است حتي پس از تحمل مدت‏ها عذاب، قابليت شفاعت پيدا شود. ابهام در زمان وقوع شفاعت نيز، عاملي در جهت بازدارندگي از ارتكاب گناه است. شفاعت حكم دارو و درمان را دارد؛ همان طور كه امكان درمان، هيچ عاقلي را تشويق به مبتلا كردن خود به بيماري نمي‏كند؛ شفاعت نيز ترغيب به گرفتار شدن در دشواري‏هاي گناه را نمي‏كند؛ بلكه تنها به گرفتاران، اميد بخشيده و راه نجات را نشان مي‏دهد.
eporsesh.com