جمعه، 21 بهمن 1390
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

تحريف به چه معناست؟ و به چه دليل قرآن تحريف نشده است؟ و نيز نظر مذاهب اسلامي در اين باره چيست؟


پاسخ :
تحريف در لغت به معناي تغيير، تبديل، انقلاب، سرنگوني و واژگوني و انحراف سخن و يا چيزي ديگر، از حالت و وضع خود مي‏باشد.{1} در مورد قرآن وقوع تحريف ممكن است به دو صورت فرض شود؛ در فرض نخست، تحريف به معناي افزودن كلمه و يا جمله‏اي به قرآن به گونه‏اي كه معناي قرآن تغيير پيدا كند؛ كه تحريف به اين معنا به اتفاق همه مسلمانان اعم از شيعه و سني در قرآن واقع نشده است و به طور قطع و يقين، قرآني كه امروزه در دسترس ما قرار دارد همان وحي الهي و كلام خداست و هيچ كسي نتوانسته حتي جمله‏اي بر آن بيفزايد. به عبارت ديگر مصونيت قرآن از تحريف به اين معنا، از ضروريات اسلام است.
فرض دوم اين است كه چيزي از قرآن كم شده باشد يعني موضوع و يا آيه‏اي بر پيامبر نازل شده ولي به هنگام تدوين و گردآوري قرآن ثبت و ضبط نشده باشد و يا در گذر زمان از قرآن حذف شده باشد؛ چنين تحريفي نيز از ديدگاه اكثر عالمان و انديشمندان شيعه و سني براي قرآن رخ نداده است يعني قرآن مجيد از اين جهت نيز مصون و محفوظ است.
دلايل عدم تحريف قرآن كريم فراوان است كه براي رعايت اختصار، به چهار مورد از آن اشاره مي‏شود:
1- اسلام آخرين شريعت و پيامبر اكرم(ص) آخرين پيامبر خداست و قرآن كريم معجزه جاويد و دليل حقانيت و رسالت حضرت ختمي مرتبت، و راهنماي بشريت به سوي نور و هدايت است بنابراين در صورتي قرآن مي‏تواند چنين نقشي داشته باشد كه از دستبرد بشر و كم و زياد شدن محفوظ بماند؛ از اين‏رو خداوند متعال خود، وعده پاسداري و حفاظت قرآن را داده است: «اًّنَّا نَحْنُ نَزَّلْنا الذِّكْرَ وَ اًّنَّا لَهُ لَحافِظُونَ»;{2} بي‏ترديد، ما قرآن را نازل كرده‏ايم و نگهبان آن خواهيم بود.
و نيز مي‏فرمايد: «... وَ اًِّنَّهُ لْكِتابٌ عَزيزٌ لايَأتيهِ الباطِلُ مِنْ بَيْنَ يَدَيْهِ و لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزيلٌ مِنْ حَكيمٍ حَميدٍ»;{3} و به راستي آن كتابي ارجمند است، از پيش روي آن و از پشت سرش باطل به سويش نمي‏آيد. قرآن فرستاده خداوند درست كردار ستوده است.
2- مسلمانان صدر اسلام در حفظ، كتابت و تعليم قرآن اهتمام فراوان و فوق‏العاده‏اي داشتند و بسياري از صحابه با عشق فراوان به حفظ قرآن مي‏پرداختند و بسياري از آنها حافظ بخشي از قرآن و يا تمام قرآن بودند.{4} از سوي ديگر مسلمانان با دغدغه و وسواس فراوان به جمع‏آوري و تدوين قرآن كريم پرداختند و تا يقين پيدا نمي‏كردند كه آنچه تلاوت مي‏شود قرآن است آن را نمي‏نوشتند.{5}
علامه محمدجواد بلاغي، پس از تبيين شيوه گردآوري قرآن چنين نتيجه‏گيري مي‏نمايد: «در نتيجه، قرآن توسط هزاران حافظ قرآن حفظ و ضبط گرديد. در حقيقت هيچ پديده تاريخي مانند قرآن بدين پايه از تواتر نرسيده است. و بدين‏ترتيب وعده الهي براي حفظ قرآن، تحقق پذيرفت».{6} به طور كامل روشن است كه هر كتابي در طول زمان همواره در اين حد، مورد توجه و مراقبت باشد، از تحريف و تغيير مصون و محفوظ خواهد ماند.
3- روايات متواتر و فراواني از طريق شيعه و سني وارد شده است كه طبق آن رسول خدا(ص) فرمود: «اًّنّي تَرَكْتُ فيكُمْ ما اًّنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِ لَنْ تَضِلُّوا بَعْدي كِتابَ‏الله حَبْلٌ مَمْدوُدٌ مِنْ السَّمأِ اًّلي الأرْضِ وَ عَتْرَتي اهل‏بيت‏ي لَنْ يُفْتَرقا حَتَّي يَرِدا عَلَي الحَوضَ فَانْظُروا كَيْفَ تَخْلِفوني فيها»;{7} من در ميان شما چيزي مي‏گذارم كه اگر پس از من به آن متمسك شويد هرگز گمراه نخواهيد شد، قرآن - كتاب خدا - كه همچون ريسماني از آسمان تا زمين امتداد يافته و عترتم - خاندانم - . اين دو هرگز از هم جدا نخواهند شد تا در كنار حوض كوثر به من ملحق شوند، پس بنگريد در نبود من چگونه با آنها رفتار مي‏كنيد!
همچنان كه روشن است در اين روايات پيروي از كتاب خدا و عترت تا روز قيامت بر مسلمانان واجب شده است و وجوب پيروي از قرآن در صورتي موجه مي‏باشد كه قرآن از تحريف مصون و محفوظ مانده باشد چون در غير اين صورت قرآن از اعتبار و حجيت ساقط شده و پيروي از آن اطمينان‏آور نيست.
4- در روايات بسياري پيامبر(ص) و ائمه‏اطهار: به ما دستور داده‏اند كه براي شناخت و تمييز روايات صحيح از روايات مجهول آنها را به قرآن عرضه كنيم و روشن است كه قرآن در صورتي مي‏تواند معيار كامل براي تشخيص احاديث صحيح از احاديث مجهول باشد، كه نه چيزي برآن افزوده و نه چيزي از آن كاسته شده باشد.
در رابطه با بخش آخر پرسش، نيز مي‏توان گفت بيشتر علماي اهل‏سنت نيز مانند شيعه تحريف قرآن را نپذيرفته‏اند و به مصونيت قرآن از تغيير و تحريف اعتقاد دارند و اگر چه رواياتي در منابع شيعه و سنّي مبني بر تحريف قرآن يافت مي‏شود ولي اكثر علما آنها را نپذيرفته‏اند.
موضوع صيانت قرآن كريم از تحريف، در يكي از همايش‏هاي علمي - تحقيقي مورد بحث و بررسي علماي شيعه و سني قرار گرفته است. در مصوبات اين همايش با اتفاق نظرعلماي شيعه و سني چنين آمده است:
1- نسبت دادن تحريف قرآن از سوي هر يك از فرق اسلامي به فرقه ديگر به نفع هيچ يك از مذاهب اسلامي نبوده و تهديدي جدّي براي اسلام و مسلمين است.
2- از آنجا كه اعتقاد به تحريف، با مخدوش شدن قرآن مجيد - يعني محكم‏ترين سند معارف اسلامي - برابر است؛ وظيفه علماي اسلام است كه با تمام توان از دامن زدن به اين مطالب خودداري كرده و از تبليغات نارواي ديگر جلوگيري نمايند.
3- روايات موجود در كتب شيعه و اهل‏سنّت كه برخي، از آنها تصور تحريف دارند به هيچ وجه بر تحريف قرآن دلالت نداشته و براي هيچ فرد مسلمان حجت نبوده و نزد همه عالمان شيعه و سني فاقد اعتبار است.
4- به دانشمنداني كه اين قبيل روايات، در كتاب‏هاي آنان نقل شده نمي‏توان قول تحريف نسبت داد زيرا نقل رواياتي دليل قبول مفاد آن نيست، آنچه مهم است معتقدات رسمي مذاهب است.{8}
پی نوشتها:
[1]. لغت‏نامه، دهخدا، ج 4، ص 5663.
[2]. سوره حجر، آيه 9.
[3]. سوره فصلت، آيات 41 - 42.
[4]. اتقان، سيوطي، ج 1، ص 244.
[5]. همان.
[6]. الاَّ الرحمن، بلاغي، ج 1، ص 17 - 18.
[7]. مسند، احمد، ص182.
[8]. جهت اطلاع بيشتر ر. ك: ره‏آورد گفتمان، دستاورد 29 نشست علمي - تحقيقي علماي شيعه و سني، ص 27.
eporsesh.com


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حکم «ترور» از منظر اسلام
حکم «ترور» از منظر اسلام
بانویی که در شیراز به دنیا آمد و در لبنان شهید شد را بهتر بشناسیم
play_arrow
بانویی که در شیراز به دنیا آمد و در لبنان شهید شد را بهتر بشناسیم
حمله پهپادی مقاومت عراق به هدفی حیاتی در طبریا
play_arrow
حمله پهپادی مقاومت عراق به هدفی حیاتی در طبریا
پزشکیان: قیمت تمام شده بنزین ۸ هزار تومان است
play_arrow
پزشکیان: قیمت تمام شده بنزین ۸ هزار تومان است
تصاویری تکان دهنده از اردوگاه جبالیا غزه (۱۵+)
play_arrow
تصاویری تکان دهنده از اردوگاه جبالیا غزه (۱۵+)
لحظه تقدیم لایجه بودجه ۱۴۰۴ توسط پزشکیان به مجلس
play_arrow
لحظه تقدیم لایجه بودجه ۱۴۰۴ توسط پزشکیان به مجلس
پزشکیان: فیلترینگ برداشته می‌شود
play_arrow
پزشکیان: فیلترینگ برداشته می‌شود
تذکر هوشمندانه عراقچی به مترجم در نشست خبری در کویت
play_arrow
تذکر هوشمندانه عراقچی به مترجم در نشست خبری در کویت
توضیح رئیس سازمان برنامه درباره اظهارات بنزینی پزشکیان
play_arrow
توضیح رئیس سازمان برنامه درباره اظهارات بنزینی پزشکیان
جزئیات جالب خسرو معتضد درباره جزایر سه‌گانه خلیج فارس: ارث پدری ماست / این را همه بدانند!
play_arrow
جزئیات جالب خسرو معتضد درباره جزایر سه‌گانه خلیج فارس: ارث پدری ماست / این را همه بدانند!
توضیحات خسرو معتضد روی آنتن تلویزیون درباره اسم جزیره ابوموسی: جعلی است!
play_arrow
توضیحات خسرو معتضد روی آنتن تلویزیون درباره اسم جزیره ابوموسی: جعلی است!
چرا ایران امروز نمی‌تواند ادعای حقوقی جدی در مورد مالکیت بحرین مطرح کند؟
play_arrow
چرا ایران امروز نمی‌تواند ادعای حقوقی جدی در مورد مالکیت بحرین مطرح کند؟
توضیح کارشناس مسائل بین‌الملل: آیا سناریوی سقوط دولت بشاراسد مجددا کلید خورده است؟
play_arrow
توضیح کارشناس مسائل بین‌الملل: آیا سناریوی سقوط دولت بشاراسد مجددا کلید خورده است؟
توضیح کارشناس برنامه صداوسیما درمورد نحوه لو رفتن اسناد آمریکایی
play_arrow
توضیح کارشناس برنامه صداوسیما درمورد نحوه لو رفتن اسناد آمریکایی
هشدار جدی عراقچی به رژیم صهیونیستی
play_arrow
هشدار جدی عراقچی به رژیم صهیونیستی