دوشنبه، 22 اسفند 1390
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

عدم توكّل به خدا و اعتماد كردن به ديگران چه عواقبی دارد؟ توكّل به خدا در چه كارهايى بايد باشد؟ درجات توّكل و راه به دست آوردن توكل را بیان نمایید.


پاسخ :
عدم توكّل به خدا و اعتماد كردن به ديگران
اعتماد به وسايل ظاهرى و انسان هاى ديگر و بى توجّهى به كارگشايى الهى يك شعبه از شرك خفى است. خداى تعالى فرمود:
(إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ عِبادٌ أَمْثالُكُمْ)؛[1] كسانى را كه غير از خدا مى خوانيد (كمك از آنان مى خواهيد) بندگانى همانند شما هستند.
رسول خدا(صلى الله عليه وآله) فرمود:
من اغترّ بالعبيد اذّله الله؛ هر كس به وسيله ى بندگان (بردگان) عزّت بخواهد خدا او را ذليل خواهد كرد.
و انصافاً بسيار نادانى و كوتاه فكرى است كه انسان اميدش به بنده ى عاجزى همانند خودش باشد. گاهى بعضى براى توجيه كار خود مى گويند: بعد از خدا اميدم به شما است؛ كورى عصا كش كور ديگر شود.
گِرد سردارى سلطان گشتن *** بله قربان بله قربان گفتن
بعضى آن چنان براى انجام كارشان يا رسيدن به نوايى تملّق گويى و چاپلوسى مى كنند كه نفرت آور است.
توكّل به خدا و اميد بريدن از غير
ضدّ اين صفت پست، توكّل به ذات اقدس الهى و اميد بستن به اوست؛ و اين صفت به دست نمى آيد جز آن كه اعتقاد راسخ پيدا كنيم كه غير از خدا هيچ كس قدرت بر هيچ كارى ندارد و تا عنايت و لطف و رحمت او نباشد، هيچ فردى از بندگان كوچك ترين گرهى را نمى تواند باز كند.
ما همه شيريم شيران علم *** حمله مان از باد باشد دمبدم
حمله مان پيدا و ناپيداست باد *** جان فداى آن كه ناپيداست باد
و اين عقيده اشرف درجات ايمان است. خداى تعالى مى فرمايد:
(وَ عَلَى اللّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ)؛[2] اگر ايمان داريد، پس به خدا توكّل كنيد.
نيز مى فرمايد:
(وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ)؛[3] و هر كس بر خدا توكّل كند (و از ديگران ببرد)، خدا او را كافى و بس است.
رسول خدا(صلى الله عليه وآله) فرمود:
من انقطع الى الله كفاه الله كلّ مؤونة ورزقه من حيث لا يحتسب و من انقطع الى الدنيا و كله الله اليه[4]؛ هر كس به سوى خدا وابسته باشد، خدا همه ى كارها و حاجات او را كفايت مى كند و از جايى كه گمانش نمى رسيده روزى اش تأمين مى شود و هركس به دنيا وابسته گردد، خدا او را به دنيا وامى گذارد.
دست حاجت چو برى پيش خداوندى بر *** كه كريم است و رحيم است و غفور است و ودود
كرمش نامتناهى نِعمش بى پايان *** هيچ خواهنده از اين در نرود بى مقصود
توكّل در چه كارهايى بايد باشد
ضمناً بعضى از كارها از قدرت و توانايى انسان بيرون است، كه بايد اين كارها را به خدا سپرد و به مقتضاى توكّل بايد اميد به خدا داشت و كوشش بى جا نبايد كرد و زحمت بيهوده نبايد كشيد؛ ولى بعضى از كارها از انسان بر مى آيد؛ اين جا انسان بايد سعى و فعاليّت خود را بكند و هيچ منافاتى با توكل ندارد؛ مثل انتخاب كسب و تحصيل روزى و دنبال علم و دانش رفتن و تجارت و خريد و فروش و حتى كمك گرفتن از بعضى افراد يا مشورت كردن به آنان، كه اين امور در روايات وارد شده است و بايد انسان همّت بلند داشته باشد و آنها را دنبال كند؛ چون در بحث پيشين گذشت كه خدا كارها را به وسيله ى اسباب انجام مى دهد.
هر كه دانه به زمستان نفشاند در خاك *** چه اميدى بُوَد از دخل به تابستانش
بايد شخم كرد و دانه پاشيد و با توكل به خدا منتظر برداشت محصول و زراعت بود؛ يا در مسافرت بايد توشه برداشت و با توكل به خدا به سفر رفت؛ توسّل جستن به بعضى از كارها خلاف شرع و عقل است؛ مثل دنبال فال گير و رمّال رفتن و امثال اين ها.
درجات توّكل
علما فرموده اند توكل سه درجه دارد: اوّل آن كه اميد انسان به خدا مثل اميد به وكيل و نماينده باشد، كه اين درجه ى ضعيف توكل است؛ دوّم اين كه انسان اميدش به خدا مثل حال كودك به مادرش باشد كه غير از او را نمى شناسد و هر چه مى خواهد، از آب يا غذا يا شير، به او پناه مى آورد و هر چه و هر كار داشته باشد، مادر را صدا مى زند؛ و قسم سوّم آن كه اميدش به خدا باشد و خود را فراموش نموده بى قدرت محض بداند و اين شريف ترين قسم توكّل است كه گفته اند: كالميّت بين يدى الغسّال؛ مرده ى زير دست غسّال. اين توكّل ابراهيمى است كه وقتى خواستند او را در آتش بيندازند، جبرييل آمد و گفت حاجتى دارى؟ گفت: به تو نه فرشته. باد آمد گفت: اگر بخواهى تمام اين آتش ها را به خانه هاى نمروديان مى فرستم. گفت: نه فرشته. آب آمد گفت: آب را بفرستم آتش را خاموش كند. گفت نه جبرييل گفت به آن كه حاجت دارى بگو و اظهار كن، پاسخ گفت: علمه بحالى حسبى عن سؤالى؛ خودش خبر دارد ديگر لازم نيست من بگويم. اين نوع توكّل بسيار نادر و عزيزالوجود است.
راه به دست آوردن توكل
و راه تحصيل توكل سعى در تقويت ايمان و عقيده است كه خداوند تبارك و تعالى آنچه به آن نياز داشتيم، پيش از آن كه خود بدانيم به ما مرحمت فرمود، از نيستى به هستى در آورد و در صلب پدر و رحم مادر پرورش داد؛ در حالى كه آنان بى خبر از حفظ ما بودند؛ و بايد دقّت كرد كه خداوند تعهّد روزى بندگان را نموده است و ضامن رزق و روزى آنان شده است و همان گونه كه تاكنون قبل از خلقت ما لطف و كرمش بر ما بوده، بعد از اين نيز چنين خواهد بود. امام حسين(عليه السلام) در دعاى روز عرفه تمام نعمت هاى الهى را يك يك مى شمرد و اين قدر شيرين و جذاب بيان مى فرمايد كه خدا نصيب كند در عرفات باشيم و با حال و توجّه بخوانيم و لذّت ببريم و از جمله دعاهايى است كه براى شيعه و فرهنگ تشيّع يك گنج پرگوهر و درّ است. حيف كه قدر آن را نمى دانيم؛ اى كاش ترجمه و شرح كامل بشود؛ زيرا تمام معارف اسلامى انسانى در آن دعا جمع است.
اى كريمى كه از خزانه ى غيب *** گبر و ترسا وظيفه خور دارى
دوستان را كجا كنى محروم *** تو كه با دشمنان نظر دارى
پی نوشتها:
[1]. سوره ى اعراف، آيه ى 193.
[2]. سوره ى مائده، آيه3.
[3]. سوره ى طلاق، آيه ى 3.
[4]. جامع السعادات، ج 2، ص 177.
منبع: دروس اخلاق اسلامى، سيد محمد على جزايرى (آل غفور)، مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه علميه


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
استوری شام غریبان / داغ معجر
play_arrow
استوری شام غریبان / داغ معجر
معنی اسم ادنا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم ادنا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم آروین و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم آروین و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم سلدا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم سلدا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم هیلدا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم هیلدا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم فلورا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم فلورا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم هیرسا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم هیرسا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم بشرا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم بشرا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم کیانا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم کیانا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم باوان و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم باوان و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم کارا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم کارا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم عطا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم عطا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم آروشا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم آروشا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
همه آنچه که باید درباره روستای داریان بدانید
همه آنچه که باید درباره روستای داریان بدانید
همه آنچه که باید درباره روستای دلیر بدانید
همه آنچه که باید درباره روستای دلیر بدانید