پرسش :
حضرت مريم بعد از اينكه جبرئيل بر او نازل شد آبستن شدند پس مي توان گفت حضرت عيسي بن مريم عليه السلام پسر جبرئيل است يانه ؟
پاسخ :
در چند جاي قرآن داستان بارداري و حمل حضرت مريم آمده است، از جمله :
1 - " گفت : (ملك) : پروردگار تو اين چنين است. براي من (ملك روح ) آسان است. ما آن پسر را براي مردم آيتي و بخشايشي كنيم و اين كاري است كه بدان حكم رانده اند. پس به او آبستن شد و او را با خود به مكاني دور افتاده برد".(1)
2 - "و آن زن (حضرت مريم) را ياد كن كه شرمگاه خود را نگاه داشت و ما از روح خود در او دميديم و او و فرزندش را براي جهانيان عبرتي گردانيديم".(2)
3 - "و مريم دختر عمران را كه شرمگاه خويش را از زنا نگه داشت و ما از روح خود در آن دميديم".(3)
خداوند متعال براي نشان دادن قدرت خود دست به كارهاي خارق العاده مي زند و مسئلة بارداري حضرت مريم به صراحت معناي آيه از اين قبيل است. وقتي خداوند متعال مي فرمايد: ما از روح خود در او دميديم ، معلوم مي شود مسئلة حاملگي حضرت مريم از طريق عادي و تماس با هم نوع انساني صورت نگرفته است و خداوند متعال به قدرت خود چنين كاري را انجام داده و واسطة چنين بشارت و پيامي روح (جبرئيل) فرشتة اعظم خدا بود كه به صورت انساني مجسم و بدون تماس مستقيم با حضرت مريم(ع) مأموريت خداوند را انجام داده است، آن گونه كه در قرآن بدان اشاره شده است : "ميان خود و آنان پرده اي كشيد و ما روح خود را نزدش فرستاديم و چون انساني تمام (كمال ) بر او نمودار شد".(4)
البته در كتاب هاي تفسير چنين آمده است كه فرشتة اعظم (جبرئيل) در تمثل انساني قرار گرفته است، نه اين كه واقعا از حالت فرشته بودن خارج شده و ماهيت انساني پيدا كرده باشد.
مرحوم علامه طباطبايي در تفسير آية "فأرسلنا اليها روحنا فتمثل روحنا فاتمثل لها بشرا سويّا" مي فرمايد : " از ظاهر سياق بر مي آيد كه فاعل كلمة تمثّل ضميري است كه به روح بر مي گردد. پس روحي كه به سوي مريم فرستاده شده بود، به صورت بشر ممثّل شد. معناي تمثل و تجسم به صورت بشر اين است كه در حواس بينايي مريم به اين صورت محسوس شود و گرنه در واقع باز همان روح است، نه بشر".(5)
در ادامه مي فرمايد : "بنابراين معناي تمثل جبرئيل براي مريم به صورت بشر اين است كه در ادراك مريم به آن صورت محسوس شد، نه اين كه واقعا به آن صورت در آمده باشد، بلكه در خارج از ادراك وي، صورتي غير از صورت بشر داشت".(6)
البته نزد خداوند انجام هر كاري آسان است، آن گوه كه خود فرمود: " انما أمره اذا أراد شيئا أن يقول له كن فيكون؛ چون خدا بخواهد چيزي رابيافريند، فرمانش اين است كه مي گويد: موجود شو پس موجود مي شود" (7) و اما گاهي موجود با اسباب عادي موجود مي شود و گاهي با سبب غير عادي كه در نزد خدا هر دو آسان است.
با توجه به آنچه بيان شد نحوه ي بار دار شدن حضرت مريم سلام الله عليها به صورت ما فوق طبيعي و غير ما دي بوده است ، نه بوسيله ي لمس جنسي و مادي ؛ بنابراين نمي شود نسبت پسري و پدري بين روح القدس و حضرت عيسي عليهما سلام برقرار نمود چرا كه نسبت پدري قاعدتاً به كسي داده مي شود كه براثر ارتباط جنسي با مادر و انعقاد نطفه باعث ايجاد فرزند شده باشد.
پي نوشت ها :
1 - مريم (19) آيه 21 22. .
2 - انبياء (21) آية 916.
3 - تحريم (66) آيه 12.
4 - مريم (19) آية 17.
5 - ترجمة فارسي الميزان، ج14، ص 50.
6 - همان، ص 52.
7 - يس (26) آية 82..
www.morsalat.com
در چند جاي قرآن داستان بارداري و حمل حضرت مريم آمده است، از جمله :
1 - " گفت : (ملك) : پروردگار تو اين چنين است. براي من (ملك روح ) آسان است. ما آن پسر را براي مردم آيتي و بخشايشي كنيم و اين كاري است كه بدان حكم رانده اند. پس به او آبستن شد و او را با خود به مكاني دور افتاده برد".(1)
2 - "و آن زن (حضرت مريم) را ياد كن كه شرمگاه خود را نگاه داشت و ما از روح خود در او دميديم و او و فرزندش را براي جهانيان عبرتي گردانيديم".(2)
3 - "و مريم دختر عمران را كه شرمگاه خويش را از زنا نگه داشت و ما از روح خود در آن دميديم".(3)
خداوند متعال براي نشان دادن قدرت خود دست به كارهاي خارق العاده مي زند و مسئلة بارداري حضرت مريم به صراحت معناي آيه از اين قبيل است. وقتي خداوند متعال مي فرمايد: ما از روح خود در او دميديم ، معلوم مي شود مسئلة حاملگي حضرت مريم از طريق عادي و تماس با هم نوع انساني صورت نگرفته است و خداوند متعال به قدرت خود چنين كاري را انجام داده و واسطة چنين بشارت و پيامي روح (جبرئيل) فرشتة اعظم خدا بود كه به صورت انساني مجسم و بدون تماس مستقيم با حضرت مريم(ع) مأموريت خداوند را انجام داده است، آن گونه كه در قرآن بدان اشاره شده است : "ميان خود و آنان پرده اي كشيد و ما روح خود را نزدش فرستاديم و چون انساني تمام (كمال ) بر او نمودار شد".(4)
البته در كتاب هاي تفسير چنين آمده است كه فرشتة اعظم (جبرئيل) در تمثل انساني قرار گرفته است، نه اين كه واقعا از حالت فرشته بودن خارج شده و ماهيت انساني پيدا كرده باشد.
مرحوم علامه طباطبايي در تفسير آية "فأرسلنا اليها روحنا فتمثل روحنا فاتمثل لها بشرا سويّا" مي فرمايد : " از ظاهر سياق بر مي آيد كه فاعل كلمة تمثّل ضميري است كه به روح بر مي گردد. پس روحي كه به سوي مريم فرستاده شده بود، به صورت بشر ممثّل شد. معناي تمثل و تجسم به صورت بشر اين است كه در حواس بينايي مريم به اين صورت محسوس شود و گرنه در واقع باز همان روح است، نه بشر".(5)
در ادامه مي فرمايد : "بنابراين معناي تمثل جبرئيل براي مريم به صورت بشر اين است كه در ادراك مريم به آن صورت محسوس شد، نه اين كه واقعا به آن صورت در آمده باشد، بلكه در خارج از ادراك وي، صورتي غير از صورت بشر داشت".(6)
البته نزد خداوند انجام هر كاري آسان است، آن گوه كه خود فرمود: " انما أمره اذا أراد شيئا أن يقول له كن فيكون؛ چون خدا بخواهد چيزي رابيافريند، فرمانش اين است كه مي گويد: موجود شو پس موجود مي شود" (7) و اما گاهي موجود با اسباب عادي موجود مي شود و گاهي با سبب غير عادي كه در نزد خدا هر دو آسان است.
با توجه به آنچه بيان شد نحوه ي بار دار شدن حضرت مريم سلام الله عليها به صورت ما فوق طبيعي و غير ما دي بوده است ، نه بوسيله ي لمس جنسي و مادي ؛ بنابراين نمي شود نسبت پسري و پدري بين روح القدس و حضرت عيسي عليهما سلام برقرار نمود چرا كه نسبت پدري قاعدتاً به كسي داده مي شود كه براثر ارتباط جنسي با مادر و انعقاد نطفه باعث ايجاد فرزند شده باشد.
پي نوشت ها :
1 - مريم (19) آيه 21 22. .
2 - انبياء (21) آية 916.
3 - تحريم (66) آيه 12.
4 - مريم (19) آية 17.
5 - ترجمة فارسي الميزان، ج14، ص 50.
6 - همان، ص 52.
7 - يس (26) آية 82..
www.morsalat.com
