پرسش :

شیوه صحیح تربیت فرزندان از دیدگاه قرآن کریم چگونه است؟

پاسخ :
قرآن کریم می فرماید: «إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَیْهِمْ مِنَ السَّمَاءِ آَیَةً، فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِینَ»؛ اگر بخواهیم معجزه‏ اى از آسمان بر آنان فرود مى ‏آوریم تا در برابر آن گردن‏ هایشان خاضع گردد. این آیه از ضرورت تربیت آزاد مى‏ گوید. تربیت آزاد هم در محیط خانواده براى اعضاى آن به ‏ویژه کودک و نیز در جامعه براى افراد بسیار مهم است.
خداوند نمى ‏خواهد بندگان وى ضعیف باشند و از سر ضعف و در محیطى استکبارى و اختناق‏ آمیز بندگى کنند، بلکه او بنده ‏هاى آزاد مى ‏خواهد. بندگانى قوى که توان آن را داشته باشند آسمان را به زیر کشند و قدرت انجام هر گناهى را داشته باشند اما دست به گناه نیالایند.
در روان‏شناسى ما نیز این بحث مطرح است که تربیت خانوادگى نباید به گونه ‏اى اختناق ‏آمیز باشد که اعضاى خانواده و کودکان سربه زیر و مانند «فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِینَ» باشند وگرنه کودک شخصیتى ضعیف مى ‏یابد و فردى وامانده، بزدل، ترسو و گوشه ‏نشین مى ‏گردد. پدر و مادرى که همواره به کودک خود مى‏ گویند بنشین، تکان نخور، این کار را بکن و آن کار را نکن، نمازت را بخوان و ... روح آزادگى را در دل فرزند خود مى‏ میرانند و او را براى فردا، فردى عقده ‏اى، چاقوکش و حتى آدم‏کش بار مى‏ آورند. این کودک کجا و و کودکى که در خانه سرِ حال است و شیشه ‏اى را مى‏ شکند و ناآرامى‏ هاى خود را با آزادى از خود بیرون مى ‏ریزد و خود را آزاد مى‏ کند کجا؟ این کودک وقتى که بزرگ مى‏ شود، صبور مى ‏گردد؛ چرا که عفونت‏ هاى خویش را در کودکى تخلیه کرده است ولى کودک نخست با آن همه عفونت ‏هایى که در دل دارد در بزرگ‏سالى روزى مشکلى مى‏ آفریند.
کسى که براى حفظ آبروى خود فرزندان خویش را بسیار مؤدب و باتربیت جلوه مى‏ دهد غافل است که فرزند اتو کشیده‏ ى امروز وى ممکن است فردا کارد به دست گیرد و وى با این نوع تربیت، بدبختى فرداى او را رقم زده است. کودک را باید رها کرد تا با دیگر کودکان شلوغ کند، دعوا نماید، فریاد بزند و بازى کند تا وقتى به نوجوانى و جوانى مى‏ رسد تخلیه شده باشد. آن‏گاه اگر وى فردى مؤمن و شایسته شود به واقع خوب مى‏ شود و اگر در مسیر خوبى نیز واقع نشود دست‏ کم مقدارى آرام مى‏ شود و در بدى تندروى ندارد.
شرارت‏ هاى اندک در بچگى شرارت‏ هاى بزرگ در بزرگ‏سالى را بیرون مى ‏ریزد؛ از این رو هر قدر شرارت در کودکى بیش‏تر بیرون بریزد در بزرگ‏سالى فرد راحت‏ تر و سبک ‏تر است. وقتى دو کودک با هم کشتى مى‏ گیرند یا دعوا مى ‏کنند و در نهایت دندان یکى مى‏ شکند، دل خویش را نرم مى ‏کنند و این نرمى دل خیلى مهم‏تر از جراحتى است که بر یکى وارد شده است.
تربیت مانع ‏گرا که دست کودک را از هر چیزى مى‏ بندد تا بلکه وى آلوده نشود همان تربیت خضوعى است که خداوند از آن نام مى‏ برد و مى‏ فرماید من نمى ‏خواهم شما را این ‏گونه تربیت نمایم تا چنین خضوعى داشته باشید. کودکان آرام و گوشه‏ نشین امروز در بزرگى سالوس ‏باز، ریاکار و حیله ‏گر مى ‏شوند.

منبع: پایگاه حضرت آیت الله العظمی نکونام (دامت برکاته)