جوان و عجول بودن

عجله و شتاب زدگی عاملی است برای بسیاری از گرفتاری ها و مشکلات جوانان، اگر بتوانند این عجله و شتاب زدگی را کنترل کنند در واقع گام مثبتی برای پیشرفت خود برداشتند.
 

در روایات وآیات خطرهای زیادی برای بیماری های شناختی وشخصیتی ذکر شده است. در روایات داریم این بیماری موجب یأس وغصه: «یُوجِبُ الْغُضَّة.[1] و افسردگی می شود، موجب ندامت وپشیمانی: «تَکُونُ النَّدَامَة»[2] 
می شود، موجب خطا در تصمیم گیری و گاهی موجب جنایت و درگیری می شود. مخصوصاً اگر در حوزه دین و اعتقادات وارد شود. حال این بیماری ای که می تواند یأس و غصه و جنایت را به دنبال داشته باشد چیست؟ به طور فشرده باید گفت که نام این بیماری عجله و شتابزدگی است. عجله داشتن در انجام کار سبب می شود تا فرد مضطرب و پریشان شود. چرا که همواره فرد به دنبال انجام هر چه سریع تر کارهایش است. در نتیجه هیچ زمانی برای او برای لذت برن از زمان حال باقی نمی ماند. عجله و شتاب زدگی عاملی است برای بسیاری از گرفتاری ها و مشکلات جوانان، اگر بتوانند این عجله و شتاب زدگی را کنترل کنند در واقع گام مثبتی برای پیشرفت خود برداشتند.
 

جوانان باید آگاهی خود را نسبت به امور زندگی، بیشتر کنند و به این تشخیص برسند که چه زمانی باید عجله کرد و چه اوقاتی باید با آرامش، کاری را به پایان برسانند. این وظیفه ای است که بر عهده والدین قرار دارد. تفاوت بین عجله و سرعت چیست؟  لازم است تا جوانان به این نکته توجه داشته باشند که؛ در هر کاری که پیش از زمان مقتضی و پیش از فراهم شدن شرایطش شتاب شود گفته می شود «عجله». درباره عجله در حدیث داریم که:«الْعَجَلَةَ بِالْأُمُورِ قَبْلَ أَوَانِهَا»[3] 

عجله موضوعش آن جایی است که زمان کار نرسیده است و کار آمادگی و پختگی لازم را پیدا نکرده تا فرد آن را دنبال کند. اگر در وقت مقتضی و بعد از فراهم شدن شرایطش شتاب شود گفته می شود «سرعت»؛ مثال ساده: میوه ای هنوز نرسیده و فصل چیدنش نیست، مثلاً فرض کنید فصل چیدن آن تیرماه است، اگر کسی این میوه را زودتر چید این عجله می شود؛ یعنی شتاب به کاری که هنوز زمان و شرایط آن نرسیده است. حال تیرماه که شد باید زود آن را بچینی، زیرا اگر آن را نچینی فاسد و خراب می شود اگر در وقت آن سرعت گرفتید به آن گفته می شود «سرعت»، که امری ارزشمند و پسندیده است.
 

علت این رفتارها معمولا به الگوهای رفتاری فرد برمی‌گردد؛ مثلا پدر و یا مادری که در کارها، با طمأنینه رفتار نمی‌کنند و همیشه در رفتارها و کارهای روزمره خود عجله می‌کنند. آنها فکر می‌کنند که اگر رفتارشان با آرامش باشد، از نظر جامعه مورد پسند نیست. پدر و مادر باید دقت داشته باشند در نحوه رفتار خودشان چون در آینده آنها نقش بسزایی خواهد داشت. سعی کنید الگوی خوبی باشید. 
 

موفقیت را همه ما دوست داریم. ولی راه رسیدن به موفقیت، عجول بودن نیست.عجله و شتابزدگی در کارها باعث می شود که همه جوانب کار را نسنجیم و به قول معروف، بی گدار به آب بزنیم. جوانان باید توجه داشته باشند که با عجله کردن به موفقیت نمی‌رسند، بلکه مشکلات شان را با بی تدبیری بیشتر می‌کنند.
 

وجود صفت عجله در وجود انسان یک امر طبیعی و لازم است به شرطی که از دایره اعتدال خارج نشود.  خداوند، اصل عجله را مثل غضب و شهوت برای استفاده مفید در درون انسان قرار داده است، زیرا اگر عجله نبود هیچ کس در کار خیر سبقت نمی گرفت هیچ کس برای رفع نیاز مردم و کارهای مثبت شتاب نمی گرفت. مثل اینکه شما یک پُتکی و چَکُشی را به دست یک آهنگر بدهید و بگویید بر سر مردم نزن آن را بر سر آهن بکوب. اصل عجله مثل آن پُتک است که برای جاهایی لازم است. جوان آن باید به این آگاهی برسند که در چه جای عجله و شتاب به خرج دهند. 
 

به جای عجول بودن، ایمان به خدا را تقویت کنیم. ایمان داشته باشیم که خالق ما همیشه به فکر ما هست. همیشه کسی هست که ما را دوست دارد و بیهوده خلق مان نکرده است.همه امور را به دست او بسپاریم و فقط شکرگزار خداوند باشیم. تقویت ایمان باعث می شود که به جای عجول بودن، با آرامش بیشتری به امور روزمره خود بپردازیم. در نتیجه نتایج بهتری را کسب خواهیم کرد. دوران جوانی روح انسان لطیف و انعطاف پذیر است. اگر در مسیر حق قرار بگیر و با پرورش دادن آن و تقویت ایمان به درجاتی خواهید رسید که عجله و شتاب در زندگی شما هدفمند خواهد شد. 

پی نوشت :
[1] عبدالواحد تمیمی آمدی، غرر الحکم، قم: اسلامی، 1410 ق، ش 5799 . قال علی (علیه السلام) : الْعَجَلُ قَبْلَ الْإِمْکَانِ یُوجِبُ الْغُصَّة.
[2] محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1407 ق، ج 68، ص 338 / خصال، ج1، ص 100.  قال الصادق (علیه السلام) : مَعَ التَّثَبُّتِ تَکُونُ السَّلاَمَةُ وَ مَعَ الْعَجَلَةِ تَکُونُ النَّدَامَة.
[3] شیخ حرانی، ابومحمد، ترجمه صادق حسن زاده، تحف العقول، قم: انتشارات آل علی، صفحه 146 / بحارالانوار، ج74، صفحه 265.  قال علی (علیه السلام) : إِیَّاکَ وَ الْعَجَلَةَ بِالْأُمُورِ قَبْلَ أَوَانِهَا وَ التَّسَاقُطَ فِیهَا عِنْدَ زَمَانِهَا.