پیتر اوتول
O' Toole, Peter
بازیگر (1932، کانیمارا- ایرلند)
با نام پیتر سیمس اوتول به دنیا آمد. پدرش ایرلندی و مادرش اسکاتلندی بود. در لیدز انگلستان بزرگ شد.
در چهارده سالگی مدرسه را رها کرد. ابتدا می خواست روزنامه نگار شود و مدتی در ایونینگ پست یورکشر مشغول به کار بود. در هفده سالگی، برای نخستین بار، در لیدز روی صحنه رفت. پس از خدمت در ارتش، طی سال های میانی دهه ی 1950، تحصیلاتش را در آکادمی سلطنتی هنرهای دراماتیک لندن به پایان برد. کار حرفه ای بازیگری را در اواخر دهه ی 1950 وارد سینما شد. خیلی زود، با چهارمین فیلمش، لارنس عربستان به شهرت بین المللی دست پیدا مرد و کاندیدای دریافت اسکار هم شد. سپس با بکت و برد جیم موفقیتش را نداوم بخشید. تا اوایل دهه ی 1970 از جاذبه های گیشه به شمار می آمد. اعتیادش به دالکل سبب یک عمل جراحی روی معده و نزول کارش شد. در همین دوره همسر بازیگرش، شان فیلیپس (1959-1979)، ترکش کرد. تا مدتی تحت مراقبت دختران بازیگرش، کیت و پت، قرار داست. در دهه ی 1980 در مجموعه ای از نقش های دوم قابل توجه (از جمله در بازیگر بدل) بازی کرد. اما دیگر به اوج نرسید. شش بار کاندیدای دریافت اسکار بهترین نقش اول بود: لارنس عربستان، بکت، شیر در زمستان، خداحافظ آقای چیپس، طبقه حاکم، بازیگر بدل و سال محبوب من. در تلویزیون نیز (از جمله در مجموهخ بهشت و جهنم: شمال و جنوب، کتاب سوم، 1994) فعالیت داشت.
به سختی می توان بازیگری را یافت- حتی میان زنان- که از حیث ظرافت و شکنندگی ظاهری با اوتول قابل قیاس باشد. با قدی بلند (یک متر و نو و یک سانتی متر)، چشم هایی آبی رنگ، موهایی بلوند و صورتی که گویی تراشیده شده، تمامی آن چه در یک شتاره را از لحاظ ظاهری می سازد، داشت. اما هم زمان عصبیتی- یا حتی نوعی بیماری- در سیمایش مشاهده می شد که به آسانی نمی توان آن را نادیده انگاشت. این کیفیت سبب شد تا او بازیگر ژنرال ها یا مرد بیماری که نمی تواند به وسوسه هاسش غلبه کند در تازه چه خبر پوسی کت؟ باشد. اما اساساً در نقش هایی موفق تر بود که در آن ها توانست این حالت «بیماری» را در سیمایش مهار کند؛ که بهترین نمونه های آن در مردی از لامانچا و شیر در زمستان هستند. با این همه، بی تردید، شاه نقش دوران کاری او لارنس عربستان است. به گونه ای مه اکنون تفکیک او و «لارنس» از هم اسان نیست. وقار و سردی رفتار و چهره اش برای ایفای نقش استاد موسیقی سخت گیر و از خود راضی سونگالی، کاملاً مناسب بود و اوتول با این فیلم مجدداً در سن شصت سالگی برگ برنده ای رو کرد و در کنار جودی فاستر جوان و تازه نفش درخششی داشت که عملاً او را تحت الشعاع قرار داد. از میان سه بازیگری که در دوران تحصیل با او هم کلاسی بودند- آلبرت فینی، آلن بیتس و ریچارد هریس- سبک بازیگری اش بیش تر نزدیک به هریس بود؛ هریس ی بدون خشونت ظاهری. او نمونه یک جنتلمن انگلیسی بود و طبیعی است که با ایفای نقش اصلی در لرد جیم تحسین برانگیر و خیره کننده جلوه گر شده باشد.
از فیلم ها:
1959- بی گناهان وحشی (ن. ری)؛ 1960- روزی که به بانک انگلستان دست برد زدند (گیلرمین)، دزدیده شده (استیونسن)؛ 1962- لارنس عربستان (د. لین)؛ 1964- بکت (گلنویل)؛ 1965- مرغ دریایی (مینه لی)، تازه چه خبر پوسی کت؟ (ک. دانر)، لرد جیم (ر. بروکس)، کتاب مقدس (هیوستن)؛ 1966- چگونه می توان یک میلیون دزدید (وایلر)؛ 1967- کازینو رویال (هیوستن و...)، شب ژنرال ها (لیتواک)؛ 1968- شیر در زمستان (هاروی)؛ 1969- خداحافظ آقای چیپس (هـ . راس)، رقص محلی (لی تامپسن)؛ 1971- جنگ مورفی (یتس)؛ 1972- طبقه حاکم (مداک)، مردی از لامانچا (هیلر)؛ 1974- فایق زر باد (پرمینجر)؛ 1975- فاکس ترات (ریپستاین)، مردی به نام جمعه (گلد)؛ 1979- سحرگاه زولو (هیکاکس)؛ 1980- بازیگر بدل (راش)؛ 1982- سال محبوب من (بنجامین)؛ 1983- سونگالی (هاروی)؛ 1985- خالق (پاسر)؛ 1986- باشگاه بهشت (رامیس)؛ 1987- آخرین امپراتور (برتولوچی)؛ 1988- ارواح اشرافی (ن. جوردان)؛ 1990- دزد رنگین کمان (یودوروفسکی)، گذرگاه آزادی (ن. استون)؛ 1991- شاه رالف (وارد)؛ 1992- هفتمین سکه (سورف)؛ 1996- سفرهای گالیور (استوریج)؛ 1999- اشباح (چاپل)، ژان دارک (دوگه).
