فرناندل

Fernandel

بازیگر (1903، مارسی - فرانسه؛1971)

با نام فرنان ژوزف دزیر کنتاندن به دنیا آمد. فرزند یکی از هنرمندان نیمه حرفه ای موزیک هال بود. برای نخستین بار در پنج سالگی، روی صحنه ظاهر شد. در سال های مدرسه، شب ها هم راه پدر و برادرش در موزیک هال های مارسی روی صحنه می رفت. بعدها به عنوان کمدین آماتور و خواننده، تجربه هایی به دست آورد، در حالی که زندگی اش را از راه تحویل داری بانک، کارگری در بارانداز و فروشندگی در فروشگاه عمده فروشی پدرش می گذراند. از سال 1922 حرفه ای شد و طولی نکشید که در وودویل و برنامه های موزیک هال به شهرت رسید. در 1930 نخستین نقش سینمایی اش را - در فیلمی به کارگردانی مارک آلگره - به دست آورد و در چندین فیلم کم اهمیت بازی کرد. تا این که با بازی در یک نقش جدی در اقتباس سینمایی بوته ی رُز خانم هوسون گی دو موپاسان، در فرانسه به شهرت رسید. بازی در نقش «ساتورنن» در آنژل (یک نقش جدی/ روستایی دیگر)، بر اعتبار او افزود. در 1948 برای نخستین بار به امریکا و کانادا سفر کرد و در 1951 در نخستین فیلم از سری دون کامیلو به ایفای نقش پرداخت. در جریان فیلم برداری آخرین فیلم از این سری، بر اثر ابتلا به سرطان ریه، درگذشت. نشان لژیون دونور دریافت داشته است.

تماشاگران امریکایی در اواخر دهه ی 1940و اوایل دهه ی 1950 نبوغ کمدی فرناندل را در فیلم هایی مثل دختر مرد چاه کن، دنیای کوچک دون کامیلو و گوسفند پنج پا دارد، کشف کردند. ظاهرش یک کاریکاتور تمام عیار بود. انگار که یک نقاش کارتون طراحی اش کرده باشد؛ با صورت دراز و شرمنده، چشم های بزرگ و لب های کلفت و لبخندی که تمام دندان هایش را به نمایش می گذارد. سرش روی بدنی پهن و کوتاه قرار داشت و دست ها و پاهایش را طوری تکان می داد که انگار به مرد بسیار قدبلندتری وصل شده اند. اما با وجود این ظاهر گروتسک، یکی از دوست داشتنی ترین شخصیت های کمیک سینما بود. اغلب شخصیتی معصوم داشت، و «قربانی» آدم های باهوش تر از خودش می شد، ولی با روحیه ی خوب و اشتیاق کودکانه ای که داشت، همه را مجذوب می کرد. با بازی در نقش خواستگار دختری مظلوم در دختر مرد چاه کن توجه تماشاگران و منتقدان را جلب کرد. در دنیای کوچک دون کامیلو، کشمکش های یک شهردار کمونیست و یک کشیش محلی و تلفیق لحن جدی با کمدی توسط فرناندل، زمینه ی کمدی بسیار محکمی برای فیلم به وجود آورد. گوسفند پنج پا دارد مهارت فرناندل را در ایفای چندین نقش در یک فیلم به نمایش گذاشت، موفقیتی که با کار الک گینس در دل های مهربان و تاج ها قابل مقایسه است. در این فیلم، فرناندل در شش نقش - پدر و پنج پسرش - ظاهر شد، و نمونه ی فوق العاده ای برای مطالعه ی تمام انواع شخصیت هایی که در تمام دوران طولانی بازیگری اش به تصویر کشیده بود، فراهم کرد.

از فیلم ها:

1930 - بهترین عیال (م. آلگره و هیمان)، چیزهایی هست که باید به تو بگویم (م. آلگره)، سفید و سیاه (فلوره)، حمله شبانه (م. آلگره و مارگوئنا)، تمیز کردن بچه (رنوار)، پاریس - بگن (جنینا)؛ 1932 - بوته ی رُز خانم هوسون (برنار - دشان)، ماروش (پگی)، شادی های سواره نظام (م. تورنور)؛ 1933 - قلدر هنگ (کاماژ)، گماشته (تورجانسکی)؛ 1934 - هتل داد و ستد آزاد (م. آلگره)، آنژل (پانیول)؛ 1935 - ژیم ماله کش (برتومیو)؛ 1936 - یکی از لژیون (کریستیان - ژاک)، ژوزت (کریستیان - ژاک)، 1937 - برنامه ی رقص (دوویویه)، فرانسوای اول (کریستیان - ژاک)، آدم های زرنگ یازدهم (کریستیان - ژاک)، تپش قلب (پانیول)؛ 1938 - ارنست یاغی (کریستیان - ژاک)؛ 1939 - سرقت (لمان)، وارث موندزیر (والنتن)، آقای بونیفاس قهرمان (لابرو)، بده و بستان (سولداتی)؛ 1940 - دختر مرد چاه کن (پانیول)، آکروبات (بوایه)؛ 1942 - طالع سعد (بوایه)، روی بام ها جار نزن (نورمن)؛ 1945 - نائیس (پانیول)؛ 1946 - پترو (م. آلگره)، ماجرای کاباسو (گرانژیه)؛ 1947 - توقف در خورشید (ورنوی)؛ 1949 - کمد سرگردان (کارلو ریم)؛ 1950 - تو زندگی مرا نجات دادی (گیتری)، کازیمیر (پوتیه)، بونیفاس خوابگرد (لابرو)؛ 1951 - دنیای کوچک دون کامیلو (دوویویه)، سفره ی پرخوری (ورنوی)، مهمان خانه ی سرخ (اوتان - لارا)، توپاز (پانیول)؛ 1952 - میوه ی ممنوع (ورنوی)؛ 1953 - دشمن شماره ی یک مردم (ورنوی)، کارناوال (ورنوی)، گوسفند پنج پا دارد (ورنوی)؛ 1954 - دوشیزه خانم نیتوش (ا. آلگره)، علی بابا و چهل دزد (ژاک بکر)؛ 1955 - اغتشاش بزرگ دون کامیلو (گالونه)؛ 1956 - دور دنیا در هشتاد روز (م. آندرسن)، دون ژوان (ج. بری)، زیر آسمان پرووانس (سولداتی)؛ 1957 - سنه شال باشکوه (بوایه)، مرد بارانی پوش (دوویویه)، دو نفری در پاریس (آزوالد)؛ 1958 - قانون، قانون است (کریستیان - ژاک)، رئیس بزرگ (ورنوی)؛ 1959 - گاو و زندانی (ورنوی)؛ 1961 - دون کامیلوی والامقام اما نه خیلی زیاد (گالونه)، قضاوت عمومی (دسیکا)، سرزمین ناز و نعمت (کلوش)؛ 1962 - شیطان و ده فرمان (دوویویه)؛ 1963 - بدون شوخی (لابرو)، شاه خوب داگوبر (شوالیه)، منفعت (گرانژیه)؛ 1964 - نوجوانی (گرانژیه)؛ 1965 - دون کامیلو در روسیه (کومنچینی)، پول و زندگی (موکی)؛ 1966 - سفر پدر (لا پاتلی یر)؛ 1967 - مردی با بیوک (گرانژیه).