کارگردانان: آلبرت هيوز و آلن هيوز
[در ابتدا کلمه بود بعد سکوت شد]
بازيگران: دنزل واشينگتن (الي)، گري اولدمن (کارنگي)، ميلا کونيس (سولارا)، جنيفر بيلز (کلوديا)، تام ويتس (مهندس). 118 دقيقه. درجه نمايشي:فيلم کتابِ الي با تصويري از يک گربه بي مو که مشغول جويدن جسد يک انسان است شروع مي شود. اين تصوير مشمئزکننده سرآغاز مناسبي است براي يک فيلم پسا آخرالزماني ديگر از سينماي آمريکا. قهرمان قصه مرد سياهپوستي است به نام الي (دنزل واشينگتن) که هدف اش رسيدن به ساحلِ غربي آمريکا و آب هاي آزاد است. آمريکايي که الي در آن پرسه مي زند، يک سرزمين سوخته و ويران است. اتومبيل هاي قراضه و از کار افتاده و اسکلت هاي انسان در جاي جاي اين سرزمين به چشم مي خورد. معدود آدم هاي جان به در برده در داخل اين اتومبيل ها و خيابان هاي متروک زندگي مي کنند. گنگ هاي خشنِ موتورسوار به دزدي و غارت و تجاوز مشغول اند. آب، ماده کميابي است که هر کس به آن دسترسي داشته باشد مي تواند بر ديگران حکم براند. فاجعه بزرگ سي سال پيش رخ داد و حالا تنها آدم هاي ميانسال هستند که آن دورانِ خوش گذشته را به خاطر دارند. الي سي سال گذشته را صرف رسيدن به دريا کرده و هرگز اميد خود را به رهايي از دست نداده است. او تنها نسخه از کتابي را در دست دارد که با استفاده از مطالب آن مي توان جهان را از فاجعه اي که اکنون گريبان اش را گرفته نجات داد. الي در مسير خود به سمت غرب، گذارش به شهر ويران و بي قانوني مي افتد که رياست اش به عهده مرد خشني است به اسم کارنگي (گري اولدمن). الي که مجهز به انواع سلاح هاي گرم و سرد است و در هنرهاي رزمي بي بديل و بي همتاست، در همان آغاز ورودش به شهر، در نوشکده شهر با آدم هاي خشني درگير مي شود که قصد جان وي را کرده اند. الي نيمي از اين آدم ها را مي کشد. مهارت الي در کشتن مهاجمان، توجه کارنگي را معطوف وي مي کند. از سوي ديگر، کارنگي به دنبال اين است که کتابِ الي را از چنگ وي درآورد تا از اين طريق قدرت بيشتري براي به زير کنترل درآوردن شهرهاي ديگر به دست آورد...
حروف اصلي کتابِ الي تأکيد بر اين واقعيت است که جوامع متمدن محصول انديشه هاي بزرگ هستند. به تعبيري ديگر، انديشه محوري فيلم، برجسته سازي نقشِ ارزشمند فرهنگ در بازسازي جوامعي است که دچار انحطاط و زوال شده اند. فيلم در عين حال اين پيام را مي دهد که انديشه هاي والا و متعالي تنها زماني مي تواند به نتايج مثبت منجر شوند که توسط انسان هاي خوب به کار برده شوند.کتابِ الي در واقع اشاره اي است به کتاب مقدس و قدرت ديندر جامعه امروز ما؛ قدرتي که در دست اربابان کليسا در قرون وسطا به وسيله اي براي برپا کردنِ دادگاه هاي تفتيش عقايد و سوزاندنِ دانشمندان در آتش تبديل شد، و قدرتي که در دوران ما در دست آدم هاي خوب به ابزاري براي کنار زدن ديکتاتوري و نيل به مردم سالاري تبديل شد (و نمونه روشن اش نقش سازنده کليساي کاتوليک و پاپ ژان پل دوم در به زير کشيدن ديکتاتور کمونيست لهستان در دهه 1980 و برپايي دموکراسي در اين کشور اروپاي شرقي). کتابِ الي روايتي است از اين جدال ازلي و ابدي؛ جدال بين آن هايي که مي خواهند از کلمه و انديشه براي رشد و توسعه تمدن و انسانيت استفاده کنند و قدرت طلبان انسان ستيزي که مي خواهند کلام و انديشه را به ابزاري براي ذهن شويي عمومي و تدوام قدرتِ شيطاني خويش تبديل کنند.
کتابِ الي فيلم خوش ساخت و خوش استيلي است که با دوربين هاي سبک ديجيتال و با فيلترهاي رنگيِ قهوه اي سوخته و آبي که در تطابق با مضمون پسا آخرالزماني فيلم است. فيلمبرداري شده است. دو بازي فوقِ عالي از گري اولدمن و دنزل واشينگتن، دو آس برنده فيلم به شمار مي رود. خوشبختانه برادران هيوز، کارگردان فيلم، همه چيز را در خشونت و اکشن خلاصه نکرده اند بلکه فضاي لازم را براي نفس کشيدن شخصيت هاي اصلي فيلم شان نيز فراهم کرده اند و علاوه بر اين فيلم کتابِ الي قصه خوبي هم براي روايت کردن دارد. البته کتابِ الي از برخي کليشه ها در امان نيست؛ به ويژه حلقه سوم فيلم، حضور مسلط کليشه هاي سينماي اکشن کاملاً به چشم مي خورد. اما با اين وجود بايد اذعان کرد که فيلمسازان با دستِ قوي و محکمي صحنه هاي اکشن فيلم خود را ساخته اند؛ هر چند که پايان بندي فيلم سازِ خويش را مي زند و استقلال نسبتاً کاملي از بقيه فيلم دارد.
کتابِ الي، زامبي لند، 2012، جاده و شب شکنان پنج فيلم آخرالزمانيِ هاليوودي هستند که به فاصله نسبتاً کمي از يکديگر روانه اکران عمومي سينماهاي آمريکاي شمالي شده اند. تاريخ سينماي آمريکا کمتر دوره اي را به خاطر دارد که ترافيک فيلم هاي آخرالزماني اش اين چنين فشرده و تنگاتنگ بوده باشد. بي شک، بالا بودن آمار توليد فيلم هايي با مضمون آخرالزمان، واکنشي است نسبت به وضعيت اسفبار اقتصادي آمريکا طي يکي دو سال گذشته. اخراج و بي کار شدن ميليون ها آمريکايي و بي خانه شدن ميليون ها نفر ديگر، که از جمله عوارض بحران اقتصادي اخير آمريکا بوده است، به راستي دست کمي از يک وضعيتِ آخرالزماني ندارد. آمريکايي طبقه متوسط در فيلم هاي امروز سينماي کشورش بازتابي از وضعيت اسفبار خودش را تماشا مي کند: وضعيت آخرالزماني.
منبع: نشريه دنياي تصوير شماره 190
