0
ویژه نامه ها

راز جاودانگى قرآن‏

در جست‏وجوى راز جاودانگى قرآن در مسير تاريخ، سخن نهايى همه پويندگان عرصه وحى و مفسران حقيقى قرآن آن است كه خصوصيات خود اين كتاب آسمانى به آن ضمانت بقا بخشيده و در فراز و فرودهاى فرسايشى زمان، آن را از كهنگى نجات داده‏1؛ گرچه عوامل ديگرى مانند اهتمام مسلمانان به حفظ قرآن نيز در اين امر بى‏اثر نبوده است.نخستين و مهم‏ترين نكته در بيان راز جاودانگى قرآن آن است كه اين متن از خدا است نه ساخته و پرداخته عقل بشر. اين كتاب از سوى كسى است كه به تمام زمان‏ها، مكان‏ها، پرسش‏ها و نيازهاى انسان و مخلوقات احاطه دارد و مى‏تواند تا قيام قيامت پاسخگوى تمام احتياجات و سؤالات بشر باشد.
راز جاودانگى قرآن‏
راز جاودانگى قرآن‏
راز جاودانگى قرآن‏
منبع:مجله پرسمان
در جست‏وجوى راز جاودانگى قرآن در مسير تاريخ، سخن نهايى همه پويندگان عرصه وحى و مفسران حقيقى قرآن آن است كه خصوصيات خود اين كتاب آسمانى به آن ضمانت بقا بخشيده و در فراز و فرودهاى فرسايشى زمان، آن را از كهنگى نجات داده‏1؛ گرچه عوامل ديگرى مانند اهتمام مسلمانان به حفظ قرآن نيز در اين امر بى‏اثر نبوده است.نخستين و مهم‏ترين نكته در بيان راز جاودانگى قرآن آن است كه اين متن از خدا است نه ساخته و پرداخته عقل بشر. اين كتاب از سوى كسى است كه به تمام زمان‏ها، مكان‏ها، پرسش‏ها و نيازهاى انسان و مخلوقات احاطه دارد و مى‏تواند تا قيام قيامت پاسخگوى تمام احتياجات و سؤالات بشر باشد. بهترين دليل درستى اين سخن، وجود آيات تحدى در قرآن و ناتوانى بشر در آوردن مثل آن است. در واقع اين اعجاز، از سوى خدا بودن قرآن را اثبات مى‏كند. در تبيين راز جاودانگى قرآن، خصوصيات و صفات اين كتاب آسمانى از دو منظر درونى و بيرونى قابل بررسى مى‏نمايد.

صفات درونى قرآن:

از آن‏جا كه استخراج و بررسى تمام صفات درونى قرآن، مقوله‏اى مفصل است و تحقيقى ويژه مى‏طلبد، به ذكر چند مورد بسنده مى‏شود:

1- اعجاز در بعد لفظ قرآن‏

بخشى از جاودانگى قرآن مرهون زيبايى و رسايى وصف‏ناپذير كلماتى است كه ساختمان بديع و بى‏سابقه اين كتاب آسمانى را به وجود آورده و تمام اديبان و سخن سرايان زبردست تاريخ را به ستايش و شگفتى واداشته است. در اين گستره مى‏توان به موارد زير اشاره كرد:
الف) ژرفايى و حكمت آموزى واژگان:
گزينش و چينش واژه‏ها در قرآن كريم در پرتو حكمت و دقت صورت پذيرفته است‏2؛ مانند كلمه‏هاى صراط و سبل. قرآن كريم وقتى در مقام بيان تنها راه مستقيم هدايت است، كلمه صراط را به كار مى‏برد و هر جا سخن از راه‏هاى انحرافى است، از كلمه سبل استفاده مى‏كند؛ چرا كه راه هدايت يكى است و جمع بسته نمى‏شود؛ در حالى كه راه‏هاى ضلالت و گمراهى متعدد است و به صورت جمع مى‏آيد.
ب) نوگرايى سبك، خوش آوايى تركيب:
سبك قرآن نثر متعارف و نيز نظم و شعر نيست؛ ولى ويژگى‏هاى مثبت هر دو را دارد و هر آيه‏اى از موضوعات مختلف سخن مى‏گويد. اين سبك تازگى و طراوتى ويژه و انحصارى پديد مى‏آورد؛3 همانند «و الطُّور * و كتاب مسطور* في رقّ منشور * و البيت المعمور * و السقف المرفوع * و البحرالمسجور ».4
ج) لطافت گرايى خردمندانه و اخلاقى در بيان واقعيت‏ها:
اين نص گرانسنگ در شرح و تبيين حقيقت از بالاترين قواعد زيباسازى كلام و مفاهمه بهره مى‏برد. قرآن كريم از زيباترين و گيراترين تشبيهات، كنايات، استعارات و تمثيل‏ها آكنده است؛ اما در عين حال همواره معيارهاى اساسى حقيقت‏گويى، خردمحورى، ارزش‏هاى انسانى و اخلاقى را نيز رعايت مى‏كند؛ مانند آيه «هن لباسٌ لكم و أنتم لباسٌ لهن»5 كه در آن هر يك از زوجين به لباس تشبيه شده‏اند. لباس باعث زينب و زيبايى، حيا و عفت، صيانت از تعرض و دستبرد بيگانگان است.6
د) بيان مطالب و مسائل مختلف در قالب الفاظ كوتاه و موجز:
نظير بيان هدايت تكوينى به سوى خوبى‏ها و مسأله حب و بغض در راه خدا كه اساس ايمان است، در كوتاه‏ترين عبارت: «و لكن الله حبب إليكم‏الإيمان و زينه في قلوبكم و كره إليكم الكفر و الفسوق و العصيان»7

2- اعجاز در بعد محتوايى قرآن‏

بى شك آنچه در كنار اعجاز لفظى قرآن، در جاودانگى قرآن نقش مهم‏تر دارد، اعجاز در قلمرو محتوا است كه شناخت آن به تفكر و تأمل بيش‏تر نيازمند است. در اين گستره، مى‏توان به موارد مهم زير اشاره كرد.
الف) هماهنگى با فطرت و سرشت مشترك انسان‏ها
برخوردارى انسان‏ها از سرشت طبيعى غرايز همگون آنها را در انگيزه حركات و تحركات و نيازمندى‏هاى مختلف روانى و جسمانى متحد ساخته است. قرآن كريم در اين باره مى‏فرمايد: «فطرت الله التي فطر الناس‏ع ليها8؛ سرشت خداوندى كه مردم را بر آن سرشت خلق كرد»، و «خلقكم من‏نفس واحدة9؛ خداوند شما را از نفس واحد آفريد».
از ويژگى‏هاى اساسى قرآن كه آن را از تمام نوشته‏هاى ديگر ممتاز ساخته، هماهنگى آن با سرشت الاهى انسان و پاسخگويى به احتياجات و سؤالات او در تمام اعصار و مكان‏ها است.
ب) واقع‏گرايى و اعتدال
هنر قرآن در اين است كه با نگرش واقع بينانه به حقيقت وجود انسان و سرنوشت وى، اهداف زندگى او را در يك طبقه‏بندى منظم مقدماتى، متوسط، عالى و نهايى سامان و انتظام مى‏بخشد تا تمام استعدادهاى ذاتى‏اش پرورش يابد و خاستگاه‏هاى وجودى‏اش به شيوه‏اى معتدل و هماهنگ ارضا گردد.10
ج) پيراستگى از اختلاف و تناقض‏
از ضرورت‏هاى عالم ماده و طبيعت، تحول و تكامل است. همه موجودات اين عالم وجود تدريجى دارند و در ذات خويش همواره از ضعف به قوت و از نقص به كمال مى‏گرايند. انسان نيز در افكار و آثار خويش پيوسته در حال تحول و تكامل است. كتاب آسمانى قرآن با آن‏كه در طول 23 سال، در احوالات و شرايط مختلف (سفر و حضر، مكه و مدينه، جنگ و صلح و سختى و آسانى) براى بيان معارف الاهى و تعليم اخلاق پسنديده و بيان قوانين دينى نازل شده، در اجزا و آيات آن كم‏ترين اختلاف و تناقضى مشاهده نمى‏شود.11 و اين ويژگى منحصر به فرد، به قرآن جاودانگى بخشيده و در بقاى ابدى آن نقشى مهم ايفا مى‏كند.
د) بيان مستحكم‏ترين راه هدايت
«إن هذا القرآن يهدي للتي هي أقوم؛12 به درستى كه اين قرآن به محكم‏ترين و صحيح‏ترين راه هدايت مى‏كند.»
قرآن و دين اسلام انسان را به راه خير و سعادت دنيا و آخرتش را تأمين كند؛ فرا مى‏خواند.13 ارائه مستحكم‏ترين و صحيح‏ترين راه هدايت و سعادت موجب جاودانگى قرآن گشته است.
ه) معيار تشخيص حق و باطل بودن‏
«تبارك الذي نزل الفرقان على عبده ليكون للعالمين نذيراً؛14 پر بركت است خداوندي كه فرقان [جدا سازنده حق از باطل‏] را بر بنده خود نازل كرد تا بيم دهنده‏اى براى جهانيان باشد»
«مبين و فرقان» دو وصفى است كه اوج عظمت قرآن را تا ابد براى عالميان بيان مى‏كند و به عنوان بارقه‏اى از رحمت و بركت الاهى در قرآن عظيم تجلى كرده است. و از فيض وجود اين كتاب حقيقت و واقعيت چهره دروغين و حق نماى باطل در هر زمانى، به ويژه دوران پيچيده معاصر، آشكار مى‏گردد.15

صفات بيرونى قرآن‏

آنچه در كشف راز جاودانگى قرآن قابل تأمل است وجود صفات و ويژگى‏هايى است كه با مطالعه و نگاهى از بيرون به قرآن آشكار مى‏گردد. در ميان اين صفات دو وصف، قابل عنايت است.

1- معجزه فكرى‏

بر خلاف ساير معجزات انبيا كه از سنخ معجزات محسوس و ملموس بوده، در روزگار حضور خود آن پيامبران رخ داده و اينك اثرى از آن‏ها باقى نمانده است، قرآن (معجزه اصلى پيامبر) معجزه‏اى عقلى - فرهنگى است كه بر حضور پيامبر مشروط نيست و در هميشه تاريخ جاودان و معرف خويش است.16 چون قرآن معجزه‏اى انديشه‏اى و عقلانى است، براى ابد - تا زمانى‏كه فكر باقى است - جاودانه مى‏ماند.

2- خاتميت قرآن‏

«ما كان محمدٌ أبا أحد من رجالكم و لكن رسول الله و خاتم النبيين‏17؛ حضرت محمد(ص) پدر هيچ يك از شما نيست و لكن رسول خداوند و خاتم پيغمبران است».
پيامبر اكرم(ص) واپسين پيامبر و رسول الاهى در زمين است و شريعت وى كامل‏ترين دين آسمانى شمرده مى‏شود. از اين رو، بايد معجزه‏اى ارائه دهد كه تا ابد حقانيت رسالت و كمال دينش را اثبات كند و با بيان قوانين و احكام جاودانه، انسان‏ها را به سعادت فردى و اجتماعى رهنمون گردد. امام صادق(ع)، در پاسخ كسى كه از سبب تازگى قرآن در هر تلاوت پرسيده بود، فرمود: «لان الله تبارك و تعالى لم يجعله لزمان دون زمان و لا لناس دون ناس فهو فى كل زمان جديد و عند كل قوم غض الى يوم القيامة18؛ زيرا خداوند تبارك و تعالى قرآن را براى زمان خاص و مردم خاصى قرار نداده است. از اين رو، در هر زمانى جديد و براى هر قومى تازه و دلپذير است تا روز قيامت.»

پي نوشت:

1- التفسير والمفسرون فى ثوبه القشيب، محمد هادى معرفت، ج 2، ص 101.
2 و 3. علوم قرآن، محمد باقر سعيدى روشن، ص 105 و 106.
4- طور(52): 106.
5- بقره(2): 187.
6-علوم قرآن، سعيدى روشن، ص 107، 109.
7- التفسير و المفسرون....، محمد هادى معرفت.
8- روم(30): 30.
9- نساء (4): 1.
10- علوم قرآن، سعيدى روشن، ص 122.
11- الميزان، ج 1، ص 66.
12- اسراء(17): 9.
13- الميزان، ج 13، ص 47 .
14- فرقان(25): 1.
15- الميزان، ج 15، ص 174.
16- علوم قرآن، سعيدى روشن، ص 78 و 79.
17. احزاب(33): 40.
18. ميزان الحكمه، رى شهرى، ج 8، ص 70.



ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
دستور تهیه انواع دسر شیر
دستور تهیه انواع دسر شیر

دستور تهیه انواع دسر شیر

تنگی کانال نخاعی چیست و چگونه درمان میشود؟
تنگی کانال نخاعی چیست و چگونه درمان میشود؟

تنگی کانال نخاعی چیست و چگونه درمان میشود؟

آموزش درست کردن چند مدل دسر شیر
آموزش درست کردن چند مدل دسر شیر

آموزش درست کردن چند مدل دسر شیر

هرآنچه که باید راجع به سنکوپ بدانیم
هرآنچه که باید راجع به سنکوپ بدانیم

هرآنچه که باید راجع به سنکوپ بدانیم

دستور تهیه چند مدل دسر شیر
دستور تهیه چند مدل دسر شیر

دستور تهیه چند مدل دسر شیر

آشنایی با انواع صرع میوکلونیک و درمان آن
آشنایی با انواع صرع میوکلونیک و درمان آن

آشنایی با انواع صرع میوکلونیک و درمان آن

همه جیز راجع به نقص خفیف شناختی یا MCI
همه جیز راجع به نقص خفیف شناختی یا MCI

همه جیز راجع به نقص خفیف شناختی یا MCI

آشنایی با طرز تهیه انواع دسر شیر
آشنایی با طرز تهیه انواع دسر شیر

آشنایی با طرز تهیه انواع دسر شیر

طرز تهیه چهار مدل دسر شیر
طرز تهیه چهار مدل دسر شیر

طرز تهیه چهار مدل دسر شیر

علل و عوامل اسهال و راه های پیشگیری، تشخیص و درمان آن
علل و عوامل اسهال و راه های پیشگیری، تشخیص و درمان آن

علل و عوامل اسهال و راه های پیشگیری، تشخیص و درمان آن

دستور تهیه انواع دسر با نسکافه
دستور تهیه انواع دسر با نسکافه

دستور تهیه انواع دسر با نسکافه

آموزش تهیه چند مدل دسر نسکافه ای
آموزش تهیه چند مدل دسر نسکافه ای

آموزش تهیه چند مدل دسر نسکافه ای

دستور پخت سه نوع غذای رژیمی
دستور پخت سه نوع غذای رژیمی

دستور پخت سه نوع غذای رژیمی

طرز تهیه چند غذای رژیمی بدون گوشت
طرز تهیه چند غذای رژیمی بدون گوشت

طرز تهیه چند غذای رژیمی بدون گوشت

طرز تهیه انواع غذای رژیمی
طرز تهیه انواع غذای رژیمی

طرز تهیه انواع غذای رژیمی

دستور پخت چند غذای رژیمی خاص و خوشمزه
دستور پخت چند غذای رژیمی خاص و خوشمزه

دستور پخت چند غذای رژیمی خاص و خوشمزه

طرز تهیه چند نوع غذای رژیمی ساده
طرز تهیه چند نوع غذای رژیمی ساده

طرز تهیه چند نوع غذای رژیمی ساده

طرز تهیه چهار نوع ساندویچ سبزیجات رژیمی
طرز تهیه چهار نوع ساندویچ سبزیجات رژیمی

طرز تهیه چهار نوع ساندویچ سبزیجات رژیمی

آموزش سه نوع ساندویچ سبزیجات خوشمزه
آموزش سه نوع ساندویچ سبزیجات خوشمزه

آموزش سه نوع ساندویچ سبزیجات خوشمزه

دستور طرز تهیه چند ساندویچ رژیمی خاص و خوشمزه
دستور طرز تهیه چند ساندویچ رژیمی خاص و خوشمزه

دستور طرز تهیه چند ساندویچ رژیمی خاص و خوشمزه

دستور تهیه چند مدل ساندویچ رژیمی
دستور تهیه چند مدل ساندویچ رژیمی

دستور تهیه چند مدل ساندویچ رژیمی