باجَسرا ، شهر کوچکی در عراق

باجَسرا ، شهر کوچکی در عراق ، حدود ده فرسخی شمال شرقی بغداد، با فاصلة کمی در جنوب بَعقوبه ، واقع در مغرب رود نهروان . ظاهراً آبادی ابی جسرة امروزی در همان منطقه ، نام خود را از باجسرای قدیم اخذ کرده است . ابی
يکشنبه، 22 شهريور 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
باجَسرا ، شهر کوچکی در عراق
باجَسرا ، شهر کوچکی در عراق

 

نویسنده : حسین قرچانلو




 

باجَسرا ، شهر کوچکی در عراق ، حدود ده فرسخی شمال شرقی بغداد، با فاصلة کمی در جنوب بَعقوبه ، واقع در مغرب رود نهروان . ظاهراً آبادی ابی جسرة امروزی در همان منطقه ، نام خود را از باجسرای قدیم اخذ کرده است . ابی جسرة کنونی دهکده ای است که برطبق سرشماری 1947/1326 ش ، جمعیتی حدود 768 تن داشته و در بخش مِقدادِیه (شهربان ) در شهرستان (لِوا)ی دَیالِة عراق واقع است ( د. اسلام ، ذیل «باجسرا») و مردم آن بیشتر از قبیلة حمیدات (حمید) هستند (عزاوی ، ج 3، ص 51).
نام باجسرا در ذیل وقایع 68 هنگام شورش عبیدالله بن حُر بر ابن زبیر آمده که نزدیک باجسرا با حوشب بن یزید، حاکم مداین ، جنگیده است (ابن اثیر، ج 4، ص 293). در قرن سوم ابن خرداذبه هنگام سخن گفتنِ از نهروان از باجسرا نام می برد (ص 175). معاصر او ابن رسته آن را با نام باب کسری " آورده است (ص 90). در 334 که احمد معزالدوله به سوی بغداد رفت چون ، سپاه او به باجسرا رسید، خلیفه ، المستکفی بالله ، و کاتبش ، ابن شیرزاد، پنهان شدند (ابن اثیر، ج 8، ص 449). مسعودی در همین زمان می نویسد در باجسرا در دو فرسخی دسکرة الملک (دستگرد)، رودّ تامّرا، نهروان خوانده می شود (ص 53). به نوشتة مقدسی در اواخر قرن چهارم ، باجسرا از توابع بغداد بوده است (ص 114ـ115). در 439 هنگام حملة غزان ، سعدی بن ابی الشوک که از حملة غزان متواری بود، در دو فرسنگی باجسرا فرود آمده اما غزان سراپردة او را غارت کرده ، آن ناحیه و آبادی هایش را دستخوش تاخت و تاز قرار دادند (ابن اثیر، ج 9، ص 538). در 488 یوسف بن آبق ترکمن ، سردار تتش سلجوقی ، که از سوی او به شحنگی بغداد می رفت ، چون از ورودش به بغداد جلوگیری کردند، در راه خراسان ، باجسرا را غارت کرد (همان ، ج 10، ص 244). همچنین ابن اثیر هنگام اشاره به رخدادهای 496 گفته است : اینال ، برادر طغرل سلجوقی ، باجسرا را ویران کرد (ج 10، ص 354ـ355). سمعانی در قرن ششم از باجسرا، آبادی بزرگی در ده فرسخی بغداد، نزدیک بعقوبه یادکرده است (ج 1، ص 245ـ246). گورگیس عواد به نقل از تاریخ ابن ساعی ، به مرگ مثقال از ملازمین فیروزاجیه دختر مستنجد، خلیفه عباسی در 597 اشاره کرده است که ادارة باجسرا به عهدة او بوده است ( د. اسلام ذیل «باجسرا»). یاقوت در نیمة اول قرن هفتم می نویسد باجسرا جایی آباد و پاکیزه و پر جمعیت با درختان خرمای بسیار است که گروهی اهل علم و راوی حدیث از آنجا برخاسته اند (ج 1، ص 454). در نیمة دوم قرن هفتم هنگامی که هلاکو قصد تصرف بغداد کرد دوات دار کوچک از سوی خلیفه با لشکری به رویارویی او شتافت و میان بعقوبه و باجسرا، در کنار نهر دیاله ، لشکرگاه ساخت (جوینی ، ج 3، ص 283). حمدالله مستوفی در قرن هشتم هجری دو شهر باجسرا و اَبان را از توابع ولایت راه خراسان نام برده است (ص 43). و در همین زمان به نوشته ابن عبدالحق باجسرا روبه ویرانی گذارده بود (ج 1، ص 147).
منابع تحقیق:
(1) ابن اثیر، الکامل فی التاریخ ، بیروت 1385ـ1386/1965ـ1966؛
(2) ابن خرداذبه ، کتاب المسالک والممالک ، چاپ دخویه ، 1967؛
(3) ابن رسته ، کتاب الاعلاق النفیسه ، چاپ دخویه ، لیدن 1967؛
(4) ابن عبدالحق ، مراصد الاطلاع علی اسماء الامکنه والبقاع ، چاپ علی محمد بجاوی ، بیروت 1373ـ1374/1954ـ1955؛
(5) عطاملک بن محمد جوینی ، کتاب تاریخ جهانگشای ، چاپ محمدبن عبدالوهاب قزوینی ، لیدن 1911ـ1937؛
(6) حمدالله بن ابی بکر حمدالله مستوفی ، کتاب نزهة القلوب ، چاپ گی لسترنج ، تهران 1362 ش ؛
(7) عبدالکریم بن محمد سمعانی ، الانساب ، چاپ عبدالله عمر باوردی ، بیروت 1408/1988؛
(8) عباس عزاوی ، عشائر العراق ، بغداد 1356ـ1374/1937ـ1955، چاپ افست قم 1370 ش ؛
(9) علی بن حسین مسعودی ، کتاب التنبیه و الاءشراف ، چاپ دخویه ، لیدن 1967، محمدبن احمد مقدسی ، کتاب احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم ، چاپ دخویه ، لیدن 1877ـ1967؛
(10) یاقوت حموی ، معجم البلدان ، چاپ ووستنفلد، لایپزیگ 1866ـ1873، چاپ افست تهران 1965؛
(11) EI , s.v. "Ba ¦ djisra ¦ " (by G. Awad).

منبع مقاله :
دانشنامه ی جهان اسلام، زیر نظر سید مصطفی میرسلیم، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، نشر کتاب مرجع، چاپ سوم، 1386



 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
سیره تربیتی پیامبر (ص) در برخورد با نوجوانان؛ از کرامت تا تربیت دینی
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم