تاریخ کشف روبیدیوم

کشف دومین «عنصر طیف‌سنجی»، در اثنای مطالعه‌ی یک کانی کمیاب به نام لپیدولیت (که به خاطر رنگ بنفشش به لیلالیت (1) نیز موسوم بود) به وقوع پیوست. برای اولین بار تجزیه‌ی شیمیایی دقیق لپیدولیت توسط کلاپروت، در اواخر قرن هجدهم، انجام گرفت. اما این تجزیه‌گر مجرب موفق به کشف فلزات قلیایی موجود در سنگ معدن مزبور نشد. کلاپروت، به دلیل مشکوک بودن به نتایج کار خود، تصمیم گرفت تجزیه را تکرار کند. در این زمان (سال 1797) اجزای زیر را در کانی یاد شده پیدا کرد: 54/5 درصد دی اکسید سیلیسیوم، 38/25 درصد اکسید آلومینیوم، 4 درصد اکسید پتاسیوم، و 0/75 درصد اکسید منگنز. کلاپروت 2/5 درصد هدر رفته را ناشی از تبخیر آب موجود در سنگ معدن دانست. به هر حال، قطع‌نظر از تکنیکهای استادانه‌ای که به کار برده بود، این شیمیدان نتوانست وجود دو ماده‌ی مهم، لیتیوم (که تا آن زمان هنوز کشف نشده بود) و فلوئور، را در آن مشخص سازد؛ بنابراین، ماهیت شیمیایی لپیدولیت مبهم باقی ماند.
در آغاز سال 1861، نمونه‌ای از این سنگ معدن، که از ساکسون به دست آمده بود، در دسترس بونزن و کیرشهوف قرار گرفت. این دو دانشمند ترکیبات قلیایی را جدا کردند و پتاسیوم را به صورت کلر و پلاتینات پتاسیوم رسوب دادند. این رسوب را، پس از شستشوی کامل، به روش طیف‌سنجی مورد مطالعه قرار دادند. در 23 فوریه‌ی 1861، شیمیدانان مذکور گزارش وجود یک فلز قلیایی جدید را در لپیدولیت به آکادمی علوم برلین ارائه کردند. آنان نام فلز مزبور را، به دلیل وجود خط قرمز تیره‌ی جالب در طیف آن، روبیدیوم نامیدند. این نام از کلمه‌ی لاتین روبیدوس (2)، به معنی قرمز تیره، مشتق شده است. یک سال بعد، بونزن و کیرشهوف روبیدیوم را در آب همان چشمه معدنی که سزیوم را در آن یافته بودند کشف کردند. این دو شیمیدان متوجه شدند که میزان روبیدیوم موجود در آب معدنی مزبور به مقدار ناچیزی بیشتر از سزیوم است، بونزن در سال 1863، روبیدیوم فلزی را تهیه کرد.

پی‌نوشت‌:

1. Lilalite.
2. Rubidus.

منبع مقاله :
تریفونوف، دیمیتری نیکولایویچ؛ تریفونوف، ولادیمیر؛ (1390)، تاریخچه‌ی کشف عناصر شیمیایی، برگردان: عبدالله زرافشان، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم