تحرير الوسيلة
نويسنده: محمدرضا ضميري
مؤلف:
حاج آقا سيد روح الله موسوي خميني (رحمه الله) معروف به امام خميني (م 1368 ش).
زندگينامه و اظهار نظرها:
اين شخصيت بي نظير عالم اسلام در خمين به عرصه اين جهان گام نهاد. ايشان تا نوزده سالگي در زادگاه خود، خمين، به درس ابتدايي و تحصيل مقدّمات عربي پرداخت و در سال 1339 ق براي ادامه تحصيل به شهر اراک هجرت کرد. بعد از انتقال حوزه علميه به شهر قم، امام نيز روانه اين شهر مي شود.
امام در فقه از آيت الله حائري تا سال 1355 ق بهره مند بود و براي آموختن هئيت، نجوم و فلسفه مشّاء در دروس مرحوم آيت الله رفيعي قزويني حاضر ميشد. وي در عرفان و بالأخص عرفان آميخته با فلسفه صدرالمتألهين از مرحوم شاه آبادي استفاده کرد. امام خميني سالهاي طولاني در حوزه علميه قم به تدريس خارج فقه، اصول، فلسفه، عرفان و اخلاق پرداخت. وي در سال 1342 ش در مخالفت با دخالت آمريکا و اسراييل در امور کشور دستگير شده و به دستور شاه به کشور ترکيه و سپس به عراق تبعيد شد. امام در تبعيد، رهبري انقلاب اسلامي را به عهده داشت و در سال 1357 ش انقلاب شکوهمند اسلامي به پيروزي رسيد. امام يازده سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي، در خرداد 1368 ش وفات يافت.
استادان:
آقا ميرزا محمود افتخار العلماء، ميرزا رضا نجفي خميني، آقا شيخ علي محمد بروجردي، آقا شيخ محمد گلپايگاني، آقا عباس اراکي، سيد محمد تقي خوانساري، سيد علي يثربي کاشاني، شيخ عبدالکريم حائري، سيد ابوالحسن رفيعي قزويني، ميرزا علي اکبري حکمي يزدي، محمدرضا مجدشاهي اصفهاني، ميرزا جواد ملکي تبريزي، آقا ميرزا علي شاه آبادي و....
شاگردان:
آيت الله شهيد مطهري، آيت الله بهشتي، آيت الله فاضل لنکراني، آيت الله سبحاني، آيت الله مکارم شيرازي، آيت الله جوادي آملي و ديگران.
تأليفات:
تحرير الوسيلة، چهل حديث، طلب و اراده، رسائل، تعليقات علي شرح فصوص الحکم و مصباح الانس، مصباح الهداية الي الخلافة و الولاية، سرّ الصلاة، کشف الاسرار، انوار الهداية في التعليقة علي الکفاية، مناهج الوصول الي علم الاصول، رسالة في الطلب و الارادة، کتاب الطهارة، مکاسب محرمه، کتاب البيع، ([1]) ولايت فقيه يا حکومت اسلامي.
معرفي اجمالي کتاب:
اين کتاب فقهي - فتوايي است و در واقع تعليقه اي است بر کتاب وسيلة النجاة، سيد ابوالحسن موسوي اصفهاني. تحريرالوسيله يک دوره کامل فقه است که از کتاب طهارت شروع و به کتاب ديات پايان مي يابد.
اين کتاب، درسي و مورد توجه فقهاي فعلي است؛ به طوري که برخي از مجتهدان به جاي کتاب عروة الوثقي، اين کتاب را متن درسي خارج فقه قرار داده اند. از جمله شروح آن، تفصيل الشريعة في شرح تحرير الوسيلة، نوشته آيت الله العظمي فاضل لنکراني است.
وضعيت نشر:
اين کتاب در دو جلد به زبان عربي، به کوشش مؤسسه انتشارات دار القلم قم در سال 1366ش به چاپ رسيده است.
تصاوير زيبا و مرتبط با اين مقاله
حاج آقا سيد روح الله موسوي خميني (رحمه الله) معروف به امام خميني (م 1368 ش).
زندگينامه و اظهار نظرها:
اين شخصيت بي نظير عالم اسلام در خمين به عرصه اين جهان گام نهاد. ايشان تا نوزده سالگي در زادگاه خود، خمين، به درس ابتدايي و تحصيل مقدّمات عربي پرداخت و در سال 1339 ق براي ادامه تحصيل به شهر اراک هجرت کرد. بعد از انتقال حوزه علميه به شهر قم، امام نيز روانه اين شهر مي شود.
امام در فقه از آيت الله حائري تا سال 1355 ق بهره مند بود و براي آموختن هئيت، نجوم و فلسفه مشّاء در دروس مرحوم آيت الله رفيعي قزويني حاضر ميشد. وي در عرفان و بالأخص عرفان آميخته با فلسفه صدرالمتألهين از مرحوم شاه آبادي استفاده کرد. امام خميني سالهاي طولاني در حوزه علميه قم به تدريس خارج فقه، اصول، فلسفه، عرفان و اخلاق پرداخت. وي در سال 1342 ش در مخالفت با دخالت آمريکا و اسراييل در امور کشور دستگير شده و به دستور شاه به کشور ترکيه و سپس به عراق تبعيد شد. امام در تبعيد، رهبري انقلاب اسلامي را به عهده داشت و در سال 1357 ش انقلاب شکوهمند اسلامي به پيروزي رسيد. امام يازده سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي، در خرداد 1368 ش وفات يافت.
استادان:
آقا ميرزا محمود افتخار العلماء، ميرزا رضا نجفي خميني، آقا شيخ علي محمد بروجردي، آقا شيخ محمد گلپايگاني، آقا عباس اراکي، سيد محمد تقي خوانساري، سيد علي يثربي کاشاني، شيخ عبدالکريم حائري، سيد ابوالحسن رفيعي قزويني، ميرزا علي اکبري حکمي يزدي، محمدرضا مجدشاهي اصفهاني، ميرزا جواد ملکي تبريزي، آقا ميرزا علي شاه آبادي و....
شاگردان:
آيت الله شهيد مطهري، آيت الله بهشتي، آيت الله فاضل لنکراني، آيت الله سبحاني، آيت الله مکارم شيرازي، آيت الله جوادي آملي و ديگران.
تأليفات:
تحرير الوسيلة، چهل حديث، طلب و اراده، رسائل، تعليقات علي شرح فصوص الحکم و مصباح الانس، مصباح الهداية الي الخلافة و الولاية، سرّ الصلاة، کشف الاسرار، انوار الهداية في التعليقة علي الکفاية، مناهج الوصول الي علم الاصول، رسالة في الطلب و الارادة، کتاب الطهارة، مکاسب محرمه، کتاب البيع، ([1]) ولايت فقيه يا حکومت اسلامي.
معرفي اجمالي کتاب:
اين کتاب فقهي - فتوايي است و در واقع تعليقه اي است بر کتاب وسيلة النجاة، سيد ابوالحسن موسوي اصفهاني. تحريرالوسيله يک دوره کامل فقه است که از کتاب طهارت شروع و به کتاب ديات پايان مي يابد.
اين کتاب، درسي و مورد توجه فقهاي فعلي است؛ به طوري که برخي از مجتهدان به جاي کتاب عروة الوثقي، اين کتاب را متن درسي خارج فقه قرار داده اند. از جمله شروح آن، تفصيل الشريعة في شرح تحرير الوسيلة، نوشته آيت الله العظمي فاضل لنکراني است.
وضعيت نشر:
اين کتاب در دو جلد به زبان عربي، به کوشش مؤسسه انتشارات دار القلم قم در سال 1366ش به چاپ رسيده است.
پی نوشت:
[1]. تاريخ فقه و فقها، دكتر ابوالقاسم گرجي، انتشارات سمت، 1377، ص 290 ـ 289.
تصاوير زيبا و مرتبط با اين مقاله
