اندامک‏های سلول گیاهی

آیا شما به دنبال کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با اندامک‏های سلول گیاهی و عملکردهای آن‏ها هستید؟ در این‏جا اطلاعات مختصری درباره‏ی اندامک‏های موجود در یک سلول گیاهی و نقش آن‏ها در عملکرد کلی یک سلول را ارائه می‏دهیم.
گیاهان با تکامل بالا، موجودات یوکاریوتی هستند که حاوی اندامک‏های سلولی متصل به غشاء می‏باشد. با وجود اینکه گیاهان و حیوانات هر دو متعلق به گروه یوکاریوت‏ها هستند، اما آن‏ها در برخی ویژگی‏ها با هم تفاوت دارند. برای مثال، یک سلول گیاهی دارای دیواره‏ی سلولی توسعه یافته و واکوئل‏های بزرگ می‏باشد، در حالی که یک سلول حیوانی فاقد چنین بخش‏های ساختاری می‏باشد. علاوه بر این تفاوت‏های ساختاری، یک سلول گیاهی فاقد سانتریول و رشته‏های بینابینی می‏باشد، که در سلول‏های حیوانی وجود دارد.
یک سلول گیاهی معمولی از سیتوپلاسم و اندامک‏ها ساخته شده است. در واقع، همه‏ی اندامک‏ها (به جز هسته) و ساختارهای درون سلولی در سیتوپلاسم موجود می‏باشد، که توسط لایه‏های محافظ محصور شده‏اند (دیواره‏ی سلولی و غشاء سلول). مطالعات علمی در رابطه با اندامک‏های سلولی و عملکردهای آن‏ها انجام شده است. هر اندامک سلول گیاهی عملکرد خاصی دارد، که بدون آن سلول نمی‏تواند به درستی کار کند.
سلول گیاهی از محیط اطراف توسط دیواره‏ی سلولی و غشاء سلولی محافظت می‏کند. توجه داشته باشید که این دو ساختار سطحی دارند و اندامک‏های سلولی نیستند. آن‏ها نه تنها باعث شکل دادن، حمایت و قدرت به سلول می‏شوند، بلکه همچنین به حمل و نقل مواد نیز کمک می‏کنند. این اندامک‏های یافت شده در سلول‏های گیاهی کم و بیش مشابه با سلول‏های حیوانی هستند، با این تفاوت که سلول‏های حیوانی فاقد کلروپلاست که مسئول فتوسنتز می‏باشد، هستند. در زیر لیستی از اندامک‏های موجود در سلول گیاهی را ذکر می‏کنیم.

هسته

هسته یک اندامک سلولی بسیار تخصصی می‏باشد، که جزء ژنتیکی (کروموزوم‏ها) سلول‏ها را ذخیره می‏کند. این اندامک به عنوان مرکز اجرایی اصلی سلول با هماهنگ‏سازی فرایندهای متابولیکی مانند رشد سلول، تقسیم سلولی و سنتز پروتئین به خدمت گرفته می‏شوند.

پلاستیدها (کلروپلاست‏ها)

پلاستیدها یک اصطلاح تجمعی برای اندامک‏هایی بوده که حامل رنگدانه می‏باشند. در یک سلول گیاهی، کلروپلاست‏ها برجسته‏ترین شکل پلاستیدها می‏باشند، که حاوی رنگدانه‏ی کلروفیل سبز رنگ می‏باشند. به دلیل حضور این کلروپلاست‏ها، یک سلول گیاهی توانایی فتوسنتز در حضور نور خورشید، آب و دی اکسید کربن جهت سنتز غذای خود را دارد.

ریبوزوم

زیبوزوم اندامک گیاهی بوده که شامل پروتئین‏ها (40 درصد) و ریبونوکلئیک اسید یا RNA (60 درصد) می‏باشد. آن‏ها مسئول سنتز پروتئین‏ها می‏باشند. داخل سلول، یک ریبوزوم می‏تواند آزادانه (ریبوزوم آزاد) رخ دهد یا ممکن است به اندامک دیگری مانند شبکه‏ی آندوپلاسمی (ریبوزوم متصل) متصل شده باشد. هر ریبوزوم شامل دو بخش، یک زیر واحد بزرگتر و یک زیرواحد کوچکتر می‏باشد.

میتوکندری

میتوکندری اندامکی بزرگ، کروی یا میله ای شکل موجود در سیتوپلاسم سلول گیاهی می‏باشد. آن‏ها به کربوهیدرات‏های پیچیده و قندها به اشکالی که برای گیاه قابل استفاده باشد، شکسته می‏شوند. یک میتوکندری حاوی آنزیم‏های خاص بوده که برای تامین انرژی سلول گیاه ضروری می‏باشد. بنابراین، این اندامک‏های سلولی به عنوان نیروگاه سلول نیز شناخته می‏شوند.

جسم گلژی

جسم گلژی اشاره به دستگاه گلژی دارد. این دستگاه یک نقش مهم را در انتقال مواد شیمیایی در داخل و خارج از سلول ایفاء می‏کند. بعد از اینکه شبکه‏ی آندوپلاسمی لیپیدها و پروتئین ها را سنتز کرد، جسم گلژی آن‏ها را برای صادر به خارج از بدن آماده می‏کند. این اندام در نزدیکی هسته ی سلول قرار گرفته است.

شبکه‏ی آندوپلاسمی

شبکه‏ی آندوپلاسمی لینک اتصال بین هسته و سیتوپلاسم سلول گیاهی می‏باشد. اساسا، یک شبکه‏ی به هم پیوسته می‏باشد، بر اساس حضور یا عدم حضور ریبوزوم‏ها، شبکه‏ی آندوپلاسمی می‏تواند صاف یا زبر باشد. نوع اول فاقد ریبوزوم بوده در حالی که نوع دوم با ریبوزوم‏ها پوشیده شده است. به طور کلی، شبکه‏ی آندوپلاسمی به عنوان ساختار تولیدکننده، ذخیره‏کننده و انتقال‏دهنده برای گلیکوژن، پروتئین‏ها، استروئیدها و ترکیبات دیگر به خدمت گرفته می‏شود.

واکوئل‏ها

واکوئل‏ها اندامک ذخیره سازی متصل به غشاء می‏باشد که به تنظیم فشار نورژسانس سلول گیاهی کمک می‏کند. در سلول گیاهی، بیش از یک واکوئل وجود دارد. با این حال، واکوئل مرکزی بزرگتر از دیگر واکوئل‏ها می‏باشد، که همه‏ی انواع ترکیبات شیمیایی را ذخیره می‏کند. واکوئل‏ها به هضم درون سلولی مولکول‏های پیچیده و دفع مواد زائد نیز کمک می‏کنند.

پراکسی زوم

پراکسی زوم اندامک سیتوپلاسمی سلول گیاهی می‏باشد، که حاوی آنزیم های اکسیداتیو خاصی می‏باشد. این آنزیم‏ها برای تفکیک متابولیکی اسیدهای چرب به اشکال قند ساده مورد استفاده قرار می‏گیرند. عملکرد مهم دیگر پراکسی زوم‏ها کمک به کلروپلاست برای انجام فرایندهای تنفس نوری می‏باشد.
این‏ها اطلاعات مختصری در رابطه با اندامک‏های سلول گیاهی، ساختار آن‏ها و عملکردهای خاص آن‏ها می‏باشد. بخش‏های دیگر سلول گیاهی شامل میکروفیلامنت‏ها (جزء ساختاری)، میکروتوبول‏ها (جزء اسکلت سلولی) و پلاسمودسماها (لوله‏های متصل بین سلول‏ها) می‏باشند. همانطور که در بالا دیده شد، هماهنگی اندامک‏های سلولی برای انجام عملکردهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه حیاتی می‏باشد.