انواع پلی‏ آمیدها و کاربرد آن‏ها

پلی‏آمیدها در حوزه‏های مختلف از تجارت لباس تا صنعت خودو کاربرد دارند. آن‏ها در ساخت ابزار پزشکی، لوازم الکتریکی و غیره مورد استفاده قرار می‏گیرند.
نام‏های انواع پلی آمیدها از تعداد اتم‏های کربن موجود در مولکول‏های آن‏ها حاصل شده است. این عدد به عنوان پسوند به نام افزوده می‏شود.
هنگامی که مونومرهای آمید توسط پیوندهایی به منظور تشکیل پلی‏مرها به هم متصل می‏گردند، به عنوان پلی‏آمید شناخته می‏شوند. برخی از پلی‏آمیدهای طبیعی ابریشم، پشم و پروتئین‏ها هستند.
پلی‏آمیدها به دو دسته طبقه‏بندی می‏گردند. پلی‏آمید آلیفاتیک که به عنوان نایلون شناخته می‏شود و پلی‏آمیدهای آروماتیک که به عنوان آرامیدها شناخته می‏شوند. ما در این‏جا در رابطه انواع پلی‏آمیدها و مصارف آن‏ها بحث و گفت وگو می‏کنیم.

پلی‏آمیدهای آلیفاتیک (نایلون)

نایلون 6،6 یا PA 66

این نوع پلی‏آمیدها نقطه‏ی ذوب بالا و مقاومت زیادی در برابر سایش دارند. بنابراین، در ساخت قطعات ماشین مورد استفاده قرار می‏گیرند. برخی از معایب آن‏ها این است که مقاومت شیمیایی ضعیف و داشته و میزان جذب آب آن‏ها بالا است. این نوع پلی امید به واسطه‏ی مقاومت زیاد آن در برابر حرارت و استحکام آن‏ها از محبوب‏ترین مواد قابل ارتجاع در برابر حرارت مورد استفاده می‏باشد. این مواد در ساخت الیاف فرش، عناصر عایق برق، بلبرینگ‏ها، چرخ دنده‏ها و تسمه‏های نقاله استفاده می‏شوند. این مواد کشش خوب و مقاومت مکانیکی بالایی دارند.

نایلون 6 یا PA 6

این پلی‏آمیدهای نیمه بلورین توسط انعطاف‏پذیری و مقاومت به سایش طبقه بندی می‏گردند. این مواد به منظور توسعه‏ی محصولات غیر پارچه‏ای استفاده می‏شود. این محصولات به آسانی برای رنگ کردن استفاده شده و درخشان می‏باشند. رشته‏های سه تارها، ویولن‏ها و ابزار مشابه دیگر از نایلون 6 ساخته شده‏اند. همچنین برای ساخت ریسمان‏ها، تورها، طناب‏ها و لباس‏های کش‏باف مود استفاده قرار می‏گیرند.

نایلون 6، 10 یا PA 610

این مواد به عنوان تک رشته‏ها کاربرد دارند. این پلی مر در ساخت رشته‏های برس‏ها، عایق‏های الکتریکی، جوراب بافی و ساخت زیپ کاربرد دارند. آن‏ها به مواد شیمیایی و اسیدهای معدنی مقاومت دارند. نایلون 6، 10 قوی‏تر از اکثر نایلون‏های دیگر می‏باشند. آن‏ها تحت تاثیر نمک ها شکافته نمی‏شوند.

نایلون 11 یا PA 11

هرچند که از روغن های گیاهی مشتق شده اند، اما زیست تخریب پذیر نیستند. این مواد در ساخت قطعات مکانیکی، خطوط سوخت خودرو، کفش‏های ورزشی، دسته های ابزار، چرخ دنده‏ها، مایع هیدرولیکی و پوشش‏های پودری استفاده می‏شوند. آن‏ها مقاومت به اسیدهای غلیظ و هالوژن‏ها ندارند. هنگامی که با نایلون‏های دیگر مقایسه می‏شوند، مقاومت بهتری به اشعه‏ی فرابنفش دارند. در طول تولید، منابع تجدید پذیر کمتری نسبت به نایلون 12 استفاده می‏شود.

نایلون 6، 12 یا PA 612

این نوع نایلون‏ها نسبت به نایلون‏های دیگر گران‏تر هستند. در مقابل حرارت ساییده نمی‏شوند اما مقاومت آن‏ها به اسیدها و بازهای قوی، ضعیف می‏باشد. نایلون 6، 12 دارای سرعت پایین‏تری در جذب آب نسبت به نایلون 6 و نایلون 6،6 می‏باشد. این مواد در ساخت قطعات الکتریکی، چرخ دنده‏ها، درپوش‏ها برای لوله‏های دوشاخه و روکش‏های قفل استفاده شده و ثبات ابعادی زیادی دارند.

نایلون 12 یا PA 12

این مواد می‏توانند به آسانی در هر شکل و اندازه‏ای به کار گرفته شوند. مقاومت آن‏ها به فرسوده شدن تا حدی بالا بوده که حتی هنگامی که در معرض بارهای دوره ای با فرکانس بالا قرار می‏گیرند، این پلی‏آمیدها تحت تاثیر قرار نمی‏گیرند. هنگامی که با نایلون‏های دیگر مقایسه می‏شوند، این نایلون گران قیمت می‏باشد. به عنوان یک نایلون محبوب شناخته نمی‏شود. با این حال، در ساخت اتصال‏دهنده‏های کابل، واشرهای ورقه‏ای، پوشش‏های محافظ، دیافراگم ها و چکمه‏های اسکی استفاده می‏شوند. مشابه با نایلون 11، این نایلون‏ها نیز انعطاف پذیری بالایی داشته و از این رو در ساخت لوله‏های مورد استفاده در اتومبیل‏ها و لوله‏های هوا مورد استفاده قرار می‏گیرند.

نایلون 6، 9 یا PA 69

این مواد دارای نقطه‏ی ذوب پایین و جذب رطوبت پایین‏تر نسبت به پلی‏آمیدهای دیگر می‏باشند. این نایلون‏ها برای ساخت اتصالات الکتریکی، بنرها، کیف های چمدان، مبلمان ها و لوازم داخلی خودرو مورد استفاده قرار می‏گیرد.

نایلون 4، 6 یا PA 46

هنگامی که با پلی‏آمیدهای دیگر مقایسه می‏گردد، این نوع نایلون بیشترین مقاومت به فرسودگی را در میان نایلون‏های دیگر دارا می‏باشد. ثبات خرارتی آن‏ها بالاست. نایلون 4، 6 از نظر مقاومت شیمیایی و متبلور شدن نسبت به نایلون 6 . نایلون 6،6 بهتر می‏باشد. هنگامی که در دماهای بالا نایلون‏های دیگر ناموفق عمل می‏کنند، این نایلون خواص خود را حفظ می‏کند. کاربرد آن مشابه با نایلون‏های دیگر بوده و در ساخت قطعات الکترونیکی و خودرو استفاده می‏شود.

پلی‏آمیدهای آروماتیک

آرامید

این مواد به عنوان پلی‏آمید آروماتیک نیز شناخته می‏شوند. برخی از کاربردهای آن‏ها ساخت پارچه‏های تصفیه‏ی هوای گرم، کابل فیبر نوری، لباس محافط در برابر حرارت، کلاه ایمنی آتش نشان‏ها، محفظه‏های موتور جت، دیافراگم بلندگو و لوله‏های مستحکم قابل ارتجاع در برابر حرارت می‏باشد.

پلی فتال آمید

پلی فتال آمید یک پلی امید نیمه آروماتیک می باشد. در مقایسه با پلی‏آمیدهای دیگر، پلی فتالامید نه تنها سفت‏تر می باشد، بلکه مقاومت بیشتری به خزش نیز دارد. این مواد دارای مقاومت بالایی به حرارت، مواد شمییایی و ساییدگی می‏باشند. برخی از مناطقی که از این مواد استفاده می‏شود شامل سوپاپ‏های دوش گرفتن، کولرهایی هوایی، پدهای بلبرینگ در موتورهای هواپیما، عایق‏های موتور و دیگر اتصالات الکترونیکی می باشد.
پلی‏آمیدها کاربردهای دیگری نیز دارند، آن‏ها بسیار بهتر از پلاستیک‏های دیگر می‏باشند. زیرا پلی آمیدها می‏توانند به روش‏های بسیاری بازیافت و مورد استفاده‏ی مجدد قرار گیرند، آن‏ها گزینه‏ی اول در برنامه‏های مهندسی می‏باشند.