روحانیت در آغاز دهه‌ی 1340

از میان علمای بزرگ و مراجع تقلید بنام، نمی‌توان از کسانی یاد کرد که جزء گروه اول، یعنی گروه درباری، قرار داشته باشند. اغلب افراد این گروه را روحانیون رده‌های سوم و چهارم تشکیل می‌دادند؛ برخی از کسانی که در اوقات، دفاتر
دوشنبه، 20 دی 1395
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
روحانیت در آغاز دهه‌ی 1340
 گونه‌شناسی روحانیت در آغاز دهه‌ی 1340

 

نویسنده: نجف لک‌زایی

 

به طور کلی می‌توان روحانیت را در این دوران به چهار گروه تقسیم کرد:
1. گروهی که با نظام سلطنتی مخالفت نداشت؛
2. گروه سیاست پرهیز؛
3. گروه سیاست‌پذیر منفعل؛
4. گروه سیاست‌پذیر فعال.

گروه اول:

از میان علمای بزرگ و مراجع تقلید بنام، نمی‌توان از کسانی یاد کرد که جزء گروه اول، یعنی گروه درباری، قرار داشته باشند. اغلب افراد این گروه را روحانیون رده‌های سوم و چهارم تشکیل می‌دادند؛ برخی از کسانی که در اوقات، دفاتر ازدواج و طلاق، و... شاغل بودند. این گروه معمولاً در مراسم و جشن‌های دربار شرکت می‌کردند.

گروه دوم:

گروه دوم، جریان تقدس‌گرا و ولایتی بودند که بنا به دلایلی از سیاست پرهیز می‌کردند. به طور خاص می‌توان آیة‌الله سیداحمد خوانساری را در این گروه قرار داد. ایشان علت سیاست پرهیزی خویش را تجربه‌ی ناموفق مشروطه می‌دانست. رهبران انجمن حجتیه نیز در این بخش قرار داشتند. پیروان این انجمن به لحاظ فکری دو دسته بودند:
1. برخی به لحاظ فکری و اعتقادی سیاست‌گریز بودند، زیرا به تعطیل حکومت در عصر غیبت معتقد بودند؛
2. بعضی دیگر از روی تقیه سیاست‌گریز بودند، نه آنکه به آن اعتقاد داشته باشند.

گروه سوم:

این گروه میانه‌رو، صرفاً در حد اعتراض، به مبارزه با مفاسد اجتماعی معتقد بودند، نه در حد سرنگونی رژیم. آنها تغییر اشخاص، مثل نخست‌وزیر و...، را کافی می‌دانستند، اما تغییر اساس رژیم را دور از دسترس می‌پنداشتند. آقای رسول جعفریان در این باره از سه نفر یاد کرده است: (1) 1. آیة‌الله گلپایگانی؛ 2. آیة‌الله شریعتمداری؛ 3. آیةالله مرعشی نجفی.

گروه چهارم:

این گروه، شامل گرایش امام خمینی و یاران ایشان بود. آنها اساساً خواستار تأسیس حکومت اسلامی بر مبنای شرع و سرنگونی رژیم شاه بودند، هر چند در مقاطع مختلف به طرح مسائل جزئی نیز می‌پرداختند، زیرا بر این باور بودند که باید نوعی آمادگی برای تأسیس حکومت اسلامی در مردم ایجاد شود.

پی‌نوشت‌ها

1. ر. ک: رسول جعفریان، «مرجعیت سیاسی شیعه: نگرشی اجمالی بر نقش آیة‌الله العظمی بروجردی در احیای حرکت فکری و سیاسی حوزه»، مجله زمانه، ش 7 و 8، فروردین و اردیبهشت 1382.

منبع مقاله :
لک‌زایی، نجف، (1391)، تحولات سیاسی- اجتماعی ایران معاصر، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ دوم

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
play_arrow
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!