راجر فاولر

راجر فاولر (1938-1999) زبان‌شناسی انگلیسی بود که بیش از هر چیز او را به خاطر پژوهش‌هایش در حوزه‌ی سبک‌شناسی‌ می‌شناسند. فاولر استاد زبان‌شناسیِ دانشگاه ایست انگلیا و نخستین رییس «انجمن زبان‌شناسی و شعرشناسی» (PALA) (1981-1984) بود. وی همچنین عضو هیأت تحریریه‌ی مجلّه‌ی این انجمن (زبان و ادبیات) نیز بود.
فاولر در دوران طولانی کاری‌اش به بخش اعظمی از مسائل حوزه‌ی سبک‌شناسی پرداخت. در اواخر سال‌های 1960 و اوایل سال‌های 1970، نام او به خاطر مباحثاتش با منتقد ادبیِ آکسفُرد، اف. دبلیو. بیتسون ابتدا در مجلّه‌ی مقالاتی در نقد و بعدها نیز در کتاب فاولر که با عنوان زبان‌های ادبیات (1971) منتشر شد سر زبان‌ها افتاد. مباحثه‌ی بیتسون - فاولر در اصل مقابله‌ی رشته‌ی در آن زمان جدیدِ سبک‌شناسی و رشته‌ی جاافتاده‌ی نقد ادبیِ سنّتی بود که جرقّه‌ی آن را نقد غیر منصفانه‌ای زد که درباره‌ی مجموعه مقاله‌ی فاولر درباره‌ی سبک ادبی (مقالاتی در سبک و زبان [1966]) نوشته شد. بیتسون این عقیده که زبان‌شناسی‌ می‌تواند چیزی فراتر از توصیف را در اختیار منتقد ادبی بگذارد قبول نداشت، فاولر بر سودمندی بالقوه‌ی مطالعه‌ی میان رشته‌ای این دو حوزه‌ی پژوهشی تأکید‌ می‌کرد و از آنچه «نقد زبان‌شناختی»‌ می‌نامید حمایت‌ می‌کرد. برای مدّت کوتاهی، فاولر از الگوی زبان‌شناختیِ چامسکی، یعنی دستور زبان گشتاری، پیروی‌ می‌کرد که منتج شد به مقدّمه‌ای در باب نحو گشتاری (1971) و نیز مقاله‌هایی درباره‌ی سبک‌شناسی از دیدگاه گشتاری (فاولر 1972، 1975). ولی در اواخر سال‌های 1970، او به زبان‌شناسی نقش‌گرا و تحلیل ادبیات از دیدگاه هلیدی روی آورد که این گرایش او در بیشتر کارهای آینده‌اش نیز دیده‌ می‌شود. افزون بر این، فاولر یکی از نخستین سبک‌شناسانی بود که در نوشته‌هایش نظرات باختین را لحاظ‌ می‌کرد (فاولر 1979، 1983). در اواخر سال‌های 1970 و اوایل سال‌های 1980، فاولر به همراه همکارانش (رابرت هاج، گونتر کِرِس و تونی ترو) به طور جدّی به ارتباط میان زبان و معنای اجتماعی پرداختند. در کتاب زبان و کنترل (1979) آن‌ها نوع تازه‌ای از زبان‌شناسی را پیش نهادند: «زبان‌شناسیِ انتقادی»، که هدفش بررسی و آشکارسازی نقش زبان در انتقال واقعیت، با توجّه ویژه به روش‌های بازتاب قدرت و بی‌عدالتی اجتماعی توسط زبان بود. از نظر این نویسندگان، این کتاب «نه به منزله‌ی تحقیقی دانشگاهی در زبان‌شناسی اجتماعی بلکه به مثابه کوششی برای آشکارسازی عملکردهای زبانی [و نقش آن‌ها] در حکم ابزارهایی در بی‌عدالتی اجتماعی و پنهان‌سازی حقیقت» بود (فاولر و دیگران، 1979: 2). فاولر پژوهش‌هایش درباره‌ی زبان، ایدئولوژی، قدرت و کنترل را در زبان در اخبار (1991، یکی از پرخواننده‌ترین کتاب‌هایش) پی گرفت.
منبع مقاله :
نورگوا، نینا، (1394)، فرهنگ سبک‌شناسی، برگردان: احمد رضایی جمکرانی، مسعود فرهمندفر، تهران: انتشارات مروارید، چاپ اول.