![تغذیه تکمیلی در شیرخواران تغذیه تکمیلی در شیرخواران](https://rasekhoon.net/_files/thumb_images700/article/8ce1c686-eb49-4f3c-a7e9-74cc28e1dd26.jpg)
![تغذیه تکمیلی در شیرخواران تغذیه تکمیلی در شیرخواران](/_WebsiteData/Article/ArticleImages/1111111110/RKHSA16.jpg)
تغذیه تکمیلی در شیرخواران
نويسنده:سالومه آرمین
شیر مادر تا پایان 4 ماهگی و حتی 6 ماهگی به تنهایی و بدون اضافه کردن هیچ نوعی غذای کمکی برای رشد طبیعی شیرخوار کافی است. بعد از 6 ماهگی نیازهای غذایی شیرخوار، فقط با شیر برآورده نمیشود و لازم است که علاوه بر شیر، غذاهای نیمهجامد را نیز برای او شروع کرد. این زمانی است که شیرخوار از نظر فیزیکی و فیزیولوژیکی قادر به استفاده
از غذاهای جامد است.
سن شروع تغذیه تکمیلی یا کمکی، با زمان از شیر گرفتن فرق دارد. شروع غذاهای کمکی نه تنها میتواند انرژی لازم را برای رشد مناسب شیرخوار تأمین کند بلکه دوران بسیار حساس آموزش تدریجی شیرخوار، برای ایجاد عادت صحیح غذایی و استفاده از غذای سفره خانواده است. سن شروع باید بر اساس رشد و نمو شیرخوار باشد. اکثر شیرخواران، بین 4 تا 6 ماهگی آمادگی بلع و پذیرش غذاهایی را دارند که کمی غلیظتر از شیر مادر باشد، مثل لعاب برنج، فرنی، حریره بادام و شیربرنج رقیق. شروع غذاهای کمکی در این سن باعث آشنا شدن شیرخوار به مزه و طعم انواع غذاها نیز میشود.
سؤالی که در اینجا پیش میآید این است که آیا زود غذا دادن، شیرخوار را در معرض بیماریهایی قرار میدهد یا خیر؟
شواهد، مبنی بر این است که اصولاً شروع غذاهای کمکی قبل از پایان 4 ماهگی نه تنها به دلیل آماده نبودن دستگاه گوارش شیرخوار برای پذیرش غذاهایی غیر از شیر، اقدام نادرستی است، بلکه تهیه این مواد در شرایط غیر بهداشتی امکان ابتلا به عفونتها از جمله اسهال را افزایش میدهد. این خود، باعث توقف رشد شیرخوار میشود و از طرف دیگر شروع زودرس تغذیه تکمیلی سبب کمتر مکیدن پستان مادر میشود که خود از عوامل مهم کاهش تولید شیر مادر است.
مناسبترین غذاها برای تغذیه کمکی، غذاهایی هستند که:
1ـ دارای انرژی بوده و حجمشان کم باشد.
2ـ نرم باشند و هضم آنها آسان باشد.
3ـ تازه و بدون آلودگی باشند و پاکیزه و بهداشتی تهیه شوند.
4ـ در دسترس، ارزان و مناسب عادات غذایی خانواده باشند.
5ـ امکان استفاده از آنها در حجم کم و در دفعات وجود داشته باشد.
به هنگام شروع غذای کمکی، غلات معمولاً به رژیم اضافه میشود. غلات را میباید با شیر مخلوط کرد و این مخلوط باید یکنواخت باشد. غلات، مانند برنج، گندم و ... را باید جداگانه و هر یک را به مدت 3 روز تا یک هفته داد تا در صورت آلرژی به هر یک، بتوان بموقع آن را تشخیص داد.
سپس انواع میوهجات صاف شده، و باز هر کدام جداگانه برای چندین روز تا یک هفته باید داده شود. از نظر تغذیهای، نیاز به اضافه کردن شکر به آبمیوه نمیباشد. موز کاملاً رسیده که نشاسته آن تبدیل به قند شده، میوه خوبی است که اغلب مورد پذیرش شیرخوار است. پس از میوه، سبزیجات و باز هر یک از آنها نیز جداگانه داده میشود. این مواد غذایی جامد به افزایش انرژی مورد نیاز شیرخوار کمک میکند.
پروتئین مورد نیاز شیرخوار در 6 ماهگی بیشتر از مقدار موجود در شیر مادر است و رژیم میباید با یک منبع پروتئینی کامل شود. از دادن تخممرغ کامل، که ممکن است ایجاد آلرژی، به ویژه در شیرخواری که در خانوادهاش تاریخچه آلرژی غذایی دارد، باید اجتناب شود. سفیده تخممرغ نیز نباید به هیچ شیرخواری تا سن یک سالگی داده شود.
برنامه غذایی شیرخواران از تولد تا یک سالگی
1ـ بعد از شروع غذای کمکی باید به کودک آب سالم و بهداشتی داده شود.
توجه شود که در سال اول زندگی، کودک اول باید با شیر مادر تغذیه شود و بعد از آن از غذای کمکی استفاده کند.
2ـ تغذیه تکمیلی باید از یک نوع ساده شروع و تدریجا به مخلوطی از چند نوع افزایش یابد.
3ـ بین اضافه کردن مواد غذایی مختلف حدود 7 ـ 5 روز فاصله گذاشته شود.
4ـ قبل از یک سالگی از افزودن شکر، نمک و هر گونه چاشنی به غذاهای کمکی پرهیز شود.
5ـ از 7 ماهگی به بعد، سوپ کودک میتواند حاوی تکههای کوچک گوشت، سیبزمینی یا هویج کاملاً پختهشده باشد.
6ـ در کودکان کموزن میتوان 2 ـ 1 قاشق مرباخوری روغن نباتی یا کره به سوپ یا فرنی اضافه کرد.
7ـ توصیه میشود آب مرکبات، آخرین آب میوه مورد استفاده کودک باشد.
8ـ از روز پانزدهم تولد، میتوان قطرهA و D و یا مولتیویتامین و همزمان با شروع تغذیه تکمیلی، قطره آهن به مقدار 6 قطره در روز، بین دو وعده شیر مادر به کودک داده شود.
9ـ برای جلوگیری از تغییر رنگ دندانها توصیه میشود قطره آهن را در عقب دهان شیرخوار چکاند و یا بعد از مصرف، مقداری آب به او داده شود.
10ـ قبل از یک سالگی از دادن اسفناج، عسل و سفیده تخممرغ پرهیز شود.
2ـ از یک نوع غذای ساده شروع شود و تدریجا به مخلوطی از چند نوع افزایش یابد.
3ـ از مقدار کم شروع شود (یک قاشق مرباخوری) و به تدریج بر مقدار آن افزوده شود.
4ـ بین اضافه کردن مواد غذایی مختلف حدود 5 تا 7 روز، فاصله لازم است تا شیرخوار به غذای اول عادت کند و بعد غذای جدیدی به او داده شود. اضافه کردن یک به یک و فاصلهدار مواد غذایی باعث میشود که:
الف ـ اگر ناسازگاری به یک ماده غذایی وجود داشته باشد، شناخته شود.
ب ـ غذا با مقادیر و نوع محدود، تحمل شیرخوار را به تدریج افزایش میدهد و به دستگاه گوارش او فرصت میدهد تا عادت کند.
5ـ غذاها در شروع باید نسبتا رقیق باشند و غلظت آنها کمی بیشتر از شیر باشد و سپس تدریجا بر غلظت آنها افزوده شود.
ـ غلات، مخصوصا برنج به علت آسانی هضم اولین گروه غذایی است که به کودک داده میشود.
ـ مناسبترین روش برای شروع، استفاده از فرنی آرد برنج است. از یک بار در روز به اندازه یک قاشق مرباخوری شروع میشود و به تدریج به 10 قاشق مرباخوری در روز افزایش مییابد (هر وعده 2 تا 3 قاشق مرباخوری).
ـ از هفته دوم شروع غذای کمکی، شیرخوار میتواند علاوه بر فرنی، از شیربرنج و حریره بادام استفاده کند که آنها نیز از یک قاشق مرباخوری و یک بار در روز شروع میشود و همانند قبل ادامه مییابد.
ـ تغذیه شیرخوار با فرنی، شیربرنج و حریره بادام تا 7 ماهگی که میتوان سوپ را برای او شروع نمود، ادامه مییابد.
ـ پوره سبزیجات نیز غذای مناسبی برای شیرخوار میباشد. پوره را میتوان با سیبزمینی، هویج ونخودسبز به صورت پخته شده و نرم و همراه با کمی روغن تهیه کرد.
ـ توصیه میشود که دادن گوجهفرنگی و اسفناج تا پایان 12 ـ 9 ماهگی به تعویق انداخته شود.
ـ ماه بعد (پایان 7 ماهگی)، علاوه بر سوپ میتوان تخممرغ را شروع نمود. ابتدا باید به اندازه نصف قاشق چایخوری از زرده پخته شده را در آب یا شیر له کرد و به شیرخوار داد و مقدار آن را تدریجا افزایش داد تا در ظرف دو هفته به یک زرده کامل تخممرغ برسد. آنگاه میتوان یک روز در میان یک زرده کامل یا هر روز نصف زرده تخممرغ به شیرخوار داد (حداکثر 4 تا 5 زرده تخممرغ در هفته). همان طور که قبلاً گفته شد، استفاده از سفیده تخممرغ تا یک سالگی توصیه نمیشود.
ـ با افزایش سن و پذیرش بیشتر شیرخوار، سوپ و غذاهای نرم باید تبدیل به غذاهای سفتتر شوند، یعنی باید با اضافه کردن غذاهای سفتتر و کمی قابل جویدن، عمل
تکاملی جویدن را در شیرخوار پرورش داد.
ـ اگر تدریجا مواد غذایی استفاده نشود و شیرخوار به عمل جویدن تشویق نگردد و برای مدتها از غذاهای آبکی استفاده کند، بعدا در جویدن غذاهای سفت دچار اشکال خواهد شد. لذا از حدود 8 ماهگی باید تکههای نان و بیسکویت هم به دست شیرخوار داد.
ـ از 8 ماهگی ماست را نیز میتوان به غذای شیرخوار اضافه نمود. شروع استفاده از حبوبات هم از این سن مقدور است. حبوبات آخرین موادی است که به سوپ شیرخوار اضافه میشود.
ـ آبمیوه آخرین ماده غذایی است که به برنامه غذایی کودک اضافه میشود و با اینکه حاوی ویتامین و املاح معدنی است ولی کالری و مواد پروتئینی آن کمتر از همه گروههای غذایی دیگر است.
ـ بعد از آبمیوه، با در نظر گرفتن پذیرش شیرخوار، میوههای نرم شده را میتوان به شیرخوار داد. میوهها از ابتلا به یبوست جلوگیری میکنند.
ـ با توجه به اینکه مرکبات، توتفرنگی، گیلاس و آلبالو ایجاد حساسیت میکنند، مصرف آنها در سال اول زندگی توصیه نمیشود.
2ـ از اضافه کردن نمک به غذاهای کودکان باید پرهیز شود و طعم غذاها را با افزودن شکر، عسل و ترشی نباید تغییر داد تا کودک به طعم اصلی غذا عادت پیدا کند.
3ـ با در نظر گرفتن اینکه غذا خوردن باید یک تجربه لذتبخش باشد، هرگز نباید غذایی را با زور به کودک خوراند و اگر از خوردن غذا خودداری کرد، نباید آن را به سرعت با غذای دیگر جانشین کرد. بلکه با تحمل و حوصله، شیرخوار کم کم غذای جدید را میپذیرد.
4ـ استفاده از مواد شیرین و تنقلات خصوصا قبل از غذا باعث کم شدن اشتهای کودک میشود و از مصرف آنها باید خودداری کرد.
5ـ خستگی مفرط، کمخوابی و عدم تحرک کافی در شیرخواران بزرگتر بر اشتهای آنان تأثیر میگذارد.
6ـ بیرون ریختن غذا از دهان، و عدم استقبال شیرخوار از غذا در اوایل شروع تغذیه تکمیلی، دلیل بیمیلی و دوست نداشتن کودک نیست، بلکه آنچه مطرح است مسأله فراگیری تغذیه و عادت به مزه و طعم غذاهاست.
7ـ دفعات غذا دادن به کودکان زیر 3 سال دو برابر بزرگسالان است و غذا باید در حجم کمتر و انرژی بیشتر ارایه شود.
8ـ تغذیه در دوران نقاهت بیماریها به منظور وزن گرفتن و جبران وزن از دست رفته، با دادن دو وعده غذای اضافی و پرانرژی در این دوران، که اشتهای کودک هم بهتر است، بسیار حیاتی است.
9ـ بسیاری از موارد افت رشد، ناشی از قطع زودرس شیر مادر، عدم شروع غذاهای تکمیلی مناسب در پایان 6 ـ 4 ماهگی و بروز مکرر بیماریهای عفونی و بخصوص اسهال است.
10ـ غذاها را با قاشق، و مایعات را با لیوان به شیرخوار بدهید. از به کار بردن بطری و پستانک خودداری کنید چون باعث میشود شیرخوار پستان مادر را نگیرد.
11ـ غذاها را با قاشق کوچک که گودی کمی دارد به شیرخوار بدهید.
12ـ هنگام دادن غذاهای نیمهجامد و جامد، شیرخوار را باید در وضعیت نشسته قرار داد. هیچگاه این نوع غذاها را در حالت خوابیده به وی ندهید. فراموش نکنید که برای شیردادن نیز باید شیرخوار را به حالت نیمهنشسته در آغوش بگیرند.
13ـ غذای شیرخوار را به مقدار کم و برای یک وعده تهیه کنید، مگر اینکه امکان نگهداری غذای اضافی باقیمانده در یخچال و یا فریزر وجود داشته باشد.
14ـ غذای شیرخوار را با پوشش مناسب در ظرفی تمیز و در جای خنک نگه دارید.
15ـ در صورت باقی ماندن غذا، نگهداری آن در یخچال حداکثر تا 24 ساعت اشکال ندارد.
16ـ غذای شیرخوار را فقط به مقدار مصرف یک وعده گرم کنید و به او بدهید.
از غذاهای جامد است.
سن شروع تغذیه تکمیلی یا کمکی، با زمان از شیر گرفتن فرق دارد. شروع غذاهای کمکی نه تنها میتواند انرژی لازم را برای رشد مناسب شیرخوار تأمین کند بلکه دوران بسیار حساس آموزش تدریجی شیرخوار، برای ایجاد عادت صحیح غذایی و استفاده از غذای سفره خانواده است. سن شروع باید بر اساس رشد و نمو شیرخوار باشد. اکثر شیرخواران، بین 4 تا 6 ماهگی آمادگی بلع و پذیرش غذاهایی را دارند که کمی غلیظتر از شیر مادر باشد، مثل لعاب برنج، فرنی، حریره بادام و شیربرنج رقیق. شروع غذاهای کمکی در این سن باعث آشنا شدن شیرخوار به مزه و طعم انواع غذاها نیز میشود.
سؤالی که در اینجا پیش میآید این است که آیا زود غذا دادن، شیرخوار را در معرض بیماریهایی قرار میدهد یا خیر؟
شواهد، مبنی بر این است که اصولاً شروع غذاهای کمکی قبل از پایان 4 ماهگی نه تنها به دلیل آماده نبودن دستگاه گوارش شیرخوار برای پذیرش غذاهایی غیر از شیر، اقدام نادرستی است، بلکه تهیه این مواد در شرایط غیر بهداشتی امکان ابتلا به عفونتها از جمله اسهال را افزایش میدهد. این خود، باعث توقف رشد شیرخوار میشود و از طرف دیگر شروع زودرس تغذیه تکمیلی سبب کمتر مکیدن پستان مادر میشود که خود از عوامل مهم کاهش تولید شیر مادر است.
مناسبترین غذاها برای تغذیه کمکی، غذاهایی هستند که:
1ـ دارای انرژی بوده و حجمشان کم باشد.
2ـ نرم باشند و هضم آنها آسان باشد.
3ـ تازه و بدون آلودگی باشند و پاکیزه و بهداشتی تهیه شوند.
4ـ در دسترس، ارزان و مناسب عادات غذایی خانواده باشند.
5ـ امکان استفاده از آنها در حجم کم و در دفعات وجود داشته باشد.
به هنگام شروع غذای کمکی، غلات معمولاً به رژیم اضافه میشود. غلات را میباید با شیر مخلوط کرد و این مخلوط باید یکنواخت باشد. غلات، مانند برنج، گندم و ... را باید جداگانه و هر یک را به مدت 3 روز تا یک هفته داد تا در صورت آلرژی به هر یک، بتوان بموقع آن را تشخیص داد.
سپس انواع میوهجات صاف شده، و باز هر کدام جداگانه برای چندین روز تا یک هفته باید داده شود. از نظر تغذیهای، نیاز به اضافه کردن شکر به آبمیوه نمیباشد. موز کاملاً رسیده که نشاسته آن تبدیل به قند شده، میوه خوبی است که اغلب مورد پذیرش شیرخوار است. پس از میوه، سبزیجات و باز هر یک از آنها نیز جداگانه داده میشود. این مواد غذایی جامد به افزایش انرژی مورد نیاز شیرخوار کمک میکند.
پروتئین مورد نیاز شیرخوار در 6 ماهگی بیشتر از مقدار موجود در شیر مادر است و رژیم میباید با یک منبع پروتئینی کامل شود. از دادن تخممرغ کامل، که ممکن است ایجاد آلرژی، به ویژه در شیرخواری که در خانوادهاش تاریخچه آلرژی غذایی دارد، باید اجتناب شود. سفیده تخممرغ نیز نباید به هیچ شیرخواری تا سن یک سالگی داده شود.
اصولی که باید در تغذیه کمکی رعایت شوند
برنامه غذایی شیرخواران از تولد تا یک سالگی
1ـ بعد از شروع غذای کمکی باید به کودک آب سالم و بهداشتی داده شود.
توجه شود که در سال اول زندگی، کودک اول باید با شیر مادر تغذیه شود و بعد از آن از غذای کمکی استفاده کند.
2ـ تغذیه تکمیلی باید از یک نوع ساده شروع و تدریجا به مخلوطی از چند نوع افزایش یابد.
3ـ بین اضافه کردن مواد غذایی مختلف حدود 7 ـ 5 روز فاصله گذاشته شود.
4ـ قبل از یک سالگی از افزودن شکر، نمک و هر گونه چاشنی به غذاهای کمکی پرهیز شود.
5ـ از 7 ماهگی به بعد، سوپ کودک میتواند حاوی تکههای کوچک گوشت، سیبزمینی یا هویج کاملاً پختهشده باشد.
6ـ در کودکان کموزن میتوان 2 ـ 1 قاشق مرباخوری روغن نباتی یا کره به سوپ یا فرنی اضافه کرد.
7ـ توصیه میشود آب مرکبات، آخرین آب میوه مورد استفاده کودک باشد.
8ـ از روز پانزدهم تولد، میتوان قطرهA و D و یا مولتیویتامین و همزمان با شروع تغذیه تکمیلی، قطره آهن به مقدار 6 قطره در روز، بین دو وعده شیر مادر به کودک داده شود.
9ـ برای جلوگیری از تغییر رنگ دندانها توصیه میشود قطره آهن را در عقب دهان شیرخوار چکاند و یا بعد از مصرف، مقداری آب به او داده شود.
10ـ قبل از یک سالگی از دادن اسفناج، عسل و سفیده تخممرغ پرهیز شود.
2ـ از یک نوع غذای ساده شروع شود و تدریجا به مخلوطی از چند نوع افزایش یابد.
3ـ از مقدار کم شروع شود (یک قاشق مرباخوری) و به تدریج بر مقدار آن افزوده شود.
4ـ بین اضافه کردن مواد غذایی مختلف حدود 5 تا 7 روز، فاصله لازم است تا شیرخوار به غذای اول عادت کند و بعد غذای جدیدی به او داده شود. اضافه کردن یک به یک و فاصلهدار مواد غذایی باعث میشود که:
الف ـ اگر ناسازگاری به یک ماده غذایی وجود داشته باشد، شناخته شود.
ب ـ غذا با مقادیر و نوع محدود، تحمل شیرخوار را به تدریج افزایش میدهد و به دستگاه گوارش او فرصت میدهد تا عادت کند.
5ـ غذاها در شروع باید نسبتا رقیق باشند و غلظت آنها کمی بیشتر از شیر باشد و سپس تدریجا بر غلظت آنها افزوده شود.
شروع و نحوه تغذیه تکمیلی
ـ غلات، مخصوصا برنج به علت آسانی هضم اولین گروه غذایی است که به کودک داده میشود.
ـ مناسبترین روش برای شروع، استفاده از فرنی آرد برنج است. از یک بار در روز به اندازه یک قاشق مرباخوری شروع میشود و به تدریج به 10 قاشق مرباخوری در روز افزایش مییابد (هر وعده 2 تا 3 قاشق مرباخوری).
ـ از هفته دوم شروع غذای کمکی، شیرخوار میتواند علاوه بر فرنی، از شیربرنج و حریره بادام استفاده کند که آنها نیز از یک قاشق مرباخوری و یک بار در روز شروع میشود و همانند قبل ادامه مییابد.
ـ تغذیه شیرخوار با فرنی، شیربرنج و حریره بادام تا 7 ماهگی که میتوان سوپ را برای او شروع نمود، ادامه مییابد.
ـ پوره سبزیجات نیز غذای مناسبی برای شیرخوار میباشد. پوره را میتوان با سیبزمینی، هویج ونخودسبز به صورت پخته شده و نرم و همراه با کمی روغن تهیه کرد.
ـ توصیه میشود که دادن گوجهفرنگی و اسفناج تا پایان 12 ـ 9 ماهگی به تعویق انداخته شود.
ـ ماه بعد (پایان 7 ماهگی)، علاوه بر سوپ میتوان تخممرغ را شروع نمود. ابتدا باید به اندازه نصف قاشق چایخوری از زرده پخته شده را در آب یا شیر له کرد و به شیرخوار داد و مقدار آن را تدریجا افزایش داد تا در ظرف دو هفته به یک زرده کامل تخممرغ برسد. آنگاه میتوان یک روز در میان یک زرده کامل یا هر روز نصف زرده تخممرغ به شیرخوار داد (حداکثر 4 تا 5 زرده تخممرغ در هفته). همان طور که قبلاً گفته شد، استفاده از سفیده تخممرغ تا یک سالگی توصیه نمیشود.
ـ با افزایش سن و پذیرش بیشتر شیرخوار، سوپ و غذاهای نرم باید تبدیل به غذاهای سفتتر شوند، یعنی باید با اضافه کردن غذاهای سفتتر و کمی قابل جویدن، عمل
تکاملی جویدن را در شیرخوار پرورش داد.
ـ اگر تدریجا مواد غذایی استفاده نشود و شیرخوار به عمل جویدن تشویق نگردد و برای مدتها از غذاهای آبکی استفاده کند، بعدا در جویدن غذاهای سفت دچار اشکال خواهد شد. لذا از حدود 8 ماهگی باید تکههای نان و بیسکویت هم به دست شیرخوار داد.
ـ از 8 ماهگی ماست را نیز میتوان به غذای شیرخوار اضافه نمود. شروع استفاده از حبوبات هم از این سن مقدور است. حبوبات آخرین موادی است که به سوپ شیرخوار اضافه میشود.
ـ آبمیوه آخرین ماده غذایی است که به برنامه غذایی کودک اضافه میشود و با اینکه حاوی ویتامین و املاح معدنی است ولی کالری و مواد پروتئینی آن کمتر از همه گروههای غذایی دیگر است.
ـ بعد از آبمیوه، با در نظر گرفتن پذیرش شیرخوار، میوههای نرم شده را میتوان به شیرخوار داد. میوهها از ابتلا به یبوست جلوگیری میکنند.
ـ با توجه به اینکه مرکبات، توتفرنگی، گیلاس و آلبالو ایجاد حساسیت میکنند، مصرف آنها در سال اول زندگی توصیه نمیشود.
یادآوریهای لازم:
2ـ از اضافه کردن نمک به غذاهای کودکان باید پرهیز شود و طعم غذاها را با افزودن شکر، عسل و ترشی نباید تغییر داد تا کودک به طعم اصلی غذا عادت پیدا کند.
3ـ با در نظر گرفتن اینکه غذا خوردن باید یک تجربه لذتبخش باشد، هرگز نباید غذایی را با زور به کودک خوراند و اگر از خوردن غذا خودداری کرد، نباید آن را به سرعت با غذای دیگر جانشین کرد. بلکه با تحمل و حوصله، شیرخوار کم کم غذای جدید را میپذیرد.
4ـ استفاده از مواد شیرین و تنقلات خصوصا قبل از غذا باعث کم شدن اشتهای کودک میشود و از مصرف آنها باید خودداری کرد.
5ـ خستگی مفرط، کمخوابی و عدم تحرک کافی در شیرخواران بزرگتر بر اشتهای آنان تأثیر میگذارد.
6ـ بیرون ریختن غذا از دهان، و عدم استقبال شیرخوار از غذا در اوایل شروع تغذیه تکمیلی، دلیل بیمیلی و دوست نداشتن کودک نیست، بلکه آنچه مطرح است مسأله فراگیری تغذیه و عادت به مزه و طعم غذاهاست.
7ـ دفعات غذا دادن به کودکان زیر 3 سال دو برابر بزرگسالان است و غذا باید در حجم کمتر و انرژی بیشتر ارایه شود.
8ـ تغذیه در دوران نقاهت بیماریها به منظور وزن گرفتن و جبران وزن از دست رفته، با دادن دو وعده غذای اضافی و پرانرژی در این دوران، که اشتهای کودک هم بهتر است، بسیار حیاتی است.
9ـ بسیاری از موارد افت رشد، ناشی از قطع زودرس شیر مادر، عدم شروع غذاهای تکمیلی مناسب در پایان 6 ـ 4 ماهگی و بروز مکرر بیماریهای عفونی و بخصوص اسهال است.
10ـ غذاها را با قاشق، و مایعات را با لیوان به شیرخوار بدهید. از به کار بردن بطری و پستانک خودداری کنید چون باعث میشود شیرخوار پستان مادر را نگیرد.
11ـ غذاها را با قاشق کوچک که گودی کمی دارد به شیرخوار بدهید.
12ـ هنگام دادن غذاهای نیمهجامد و جامد، شیرخوار را باید در وضعیت نشسته قرار داد. هیچگاه این نوع غذاها را در حالت خوابیده به وی ندهید. فراموش نکنید که برای شیردادن نیز باید شیرخوار را به حالت نیمهنشسته در آغوش بگیرند.
13ـ غذای شیرخوار را به مقدار کم و برای یک وعده تهیه کنید، مگر اینکه امکان نگهداری غذای اضافی باقیمانده در یخچال و یا فریزر وجود داشته باشد.
14ـ غذای شیرخوار را با پوشش مناسب در ظرفی تمیز و در جای خنک نگه دارید.
15ـ در صورت باقی ماندن غذا، نگهداری آن در یخچال حداکثر تا 24 ساعت اشکال ندارد.
16ـ غذای شیرخوار را فقط به مقدار مصرف یک وعده گرم کنید و به او بدهید.
منابع:
1ـ دکتر احمدی، کامران، بهداشت، اپیمیولوژی، آمار حیاتی، نشر طبیب، تهران، 1375، صص98 ـ 94.
2ـ دکتر فروزانی، مینو، تغذیه در دوران بارداری، شیردهی، شیرخواری و کودکی، انتشارات چهر، تهران، 1374، صص200 ـ 176.