خواص و كاربرد كاكائو

دانه درختي است به فرانسويcacao و به انگليسيCacao و درخت آن را به فرانسويCacaoyer و به انگليسي Cacao treeنامند.گرد دانه هاي بوداده ،سرخ شده و پوست كنده و كوبيده آن را اصطلاحاCocao مي نامند.
گياهي است از خانوادهSteculiaaceae،نام علمي آنTheobroma cacao L. مي باشد.

مشخصات

درختچه اي است به ارتفاع 10-8 متر،برگهاي آن بي كرك ،برق ،با دمبرگ بيضي و نوك تيز.گلهاي آن كوچك ،قرمز كه درآن 40-20 دانه به بزرگي بادام قرار دارد كه اطراف آنها را گوشت ميوه به رنگ زرد به حالت نيمه روان در حد سفيد ه تخم مرغ ،ترش مزه يا شيرين فرا گرفته است.هر دانه كاكائو به طول 3-2 شسانتي متر و به عرض 5/1-1 سانتي متر به رنگ قهوهاي مايل به قرمز است.مغز يا بادام داخل هر دانه به رنگ قهوهاي و بنفش و قرمز يا آبي سير است و داراي روغن فراوان مي باسد.
درخت كاكائو بومي مكزيك و آمريكاي مركزي است و از آنجا به خاور دور رفته و در حال حاضر در اغلب مناطق گرم دنيا براي توليد كاكئو پرورش داده مي شود.

تركيبات شيميايي

دانه ها پس از خشك شدن در حدود 50 درصد روغن دارد كه به كره كاكائو معروف است و به علاوه در حدود 4/0-3 درصد از يك آلكا لوئيد محرك به نام تئو برومين و مقدار قابل ملاحظه اي مواد ازته(_12-20)و سرانجام 10-8 درصد آميدون و مواد معدني و فرمانهاي مختلف سلولز و... مي باسد.
در دانه كاكائو علاوه بر تئوبرومين مقداري نيز كافئين وجود دارد.
پس از بو دادن و ساييده شدن و نرم كردن دانه كاكائو،گرد آن را به انگليسيCocoa گويند كه در اين حالت قسمت عمده چربي آن حذف شده است و نوشيدني آن را نيز Cocoaمي نامند.
در برگهاي جوان درخت كاكائو نيز آلكالوئيد تئوبرومين وجود دارد.
بررسي هاي شيميايي ديگري نشان مي دهد كه دردانه كاكائو تئوبرومين و ماده قرمز كاكائو يا كاكائو رد،تانن،روغن ثابت،نشاسته،پروتئين و در آخر كافئين يافت مي شود.
روغن ثابت كاكائو داراي گليسريدآرشيك اسيد،اولئيك،پالميتيك اسيدةاسته آريك اسيد[ديگانگ كو]،آليفاتيك هايدروكربن ،استيگما سترول و مخلوطي از چند سيترسترول مي باشد.
در هريك صد گرم گردد خشك كاكائو پر چربي مواد زير وجود دارد:
آب 3 گرم،پروتئين8/16گرم،چربي7/23گرم،هيدراتهاي كربن(بيشتر نشاسته)44 گرم،كلسيم 133ميلي گرم،فسفر 648 ميلي گرم،آهن 7/10 ميلي گرم، سديم 6 ميلي گرم،پتاسيم 1522 ميلي گرم،ويتامينA 30واحدبين المللي ،تيامين حدود 11/0ميلي گرم،رايبون فلاوين 46/0 ميلي گرم،نياسين4/2 ميلي گرم،ويتامينc صفر.
در هريكصد گرم گرد خشك كاكائو با چربي متوسط مواد زير وجود دادر:
آب 5-4 گرم،پروتئين 19-17 گرم، پروتئين 19-17 گرم،چربي19-13 گرم،هيدراتهاي كربن(بيشتر نشاست) 47 گرم،كلسيم 152-123 ميلي گرم،فسفر 686-649 ميلي گرم،آهن 7/10 ميلي گرم،سديم 6 ميلي گرم،پتاسيم 1522 ميلي گرم،ويتامين A20 واحد بين المللي ،تيامين 11/0 ميلي گرم،رايبو فلاوين 46/0 ميلي گرم،نياسين 4/2 ميلي گرم و ويتامينC صفر.
در هريك گرم گرد خشك كاكائو كم چربي مواد زير وجود دارد:
آب 4 گرم،پروتئين20 رگم،چربي 9/7 گرم،هيدراتهاي كربن(بيشتر نشاسته)58 گرم،كلسيم 153 ميلي گرم،كلسيم 153 ميلي گرم ،فسفر 752 ميلي گرم ،آهن 7/10 ميلي گرم،سديم 6 ميلي گرم،پتاسيم1522 ميلي گرم،ويتامينA 10 ميلي گرم،تيامين 11/0 ميلي گرم،رايبو فلاوين 46/0 ميلي گرم ،نياسين 4/2 ميلي گرم و يتامينc صفر.

خواص و كاربرد

در فليپين از جوشانده ريشه درخت كاكئو به عنوان قاعده آور و اكبوليك(ماده دارويي است كه درد زايمان را منقبض كردن عضلات رحم تند مي كند)و در آخر براي سقط جنين از آن استفاده مي شود.ماده چربي كه از دانه هاي سرخ شده كاكائو حاصل مي شودنرم كننده است و براي تركهاي دست در اثر سرما و تركهاي لب و شقاق نوك پستان مفيد است.ماده تئوبرومين دانه كاكائو مدراست و مقدار خوراك آن در هر بار تا يك گرم و حداكثر 3 گرم در 24 ساعت تجويز مي شود.گرد كاكائو درشيريني سازي مصارف وسيعي دارد و به علاوه براي تهيه كره كاكائو به كار مي رود.
منبع:www.taamasrar.com
/خ