حاجی سیاح جهانگرد دوران قاجار

محمدعلی فرزند محمد رضا محلاتی معروف به حاجی سیاح، یکی از چهره‌های مسئله‌ساز دوران ناصری به بعد و یکی از افراد استثنائی است که در دوران قاجار بخشی از عمر خود را به سیاحت و جهانگردی
سه‌شنبه، 18 ارديبهشت 1397
تخمین زمان مطالعه:
پدیدآورنده: علی اکبر مظاهری
موارد بیشتر برای شما
حاجی سیاح جهانگرد دوران قاجار
حاجی سیاح جهانگرد دوران قاجار

نویسنده: پرویز ورجاوند
 
محمدعلی فرزند محمد رضا محلاتی معروف به حاجی سیاح، یکی از چهره‌های مسئله‌ساز دوران ناصری به بعد و یکی از افراد استثنائی است که در دوران قاجار بخشی از عمر خود را به سیاحت و جهانگردی پرداخته است. او در 1252 ق در محلات به دنیا آمد و از 1275 ق به جهانگردی پرداخت. نخست به قفقاز رفت و در تفلیس معلم زبان فارسی و عربی بود و سپس به استانبول رفت و زبان فرانسه را فرا گرفت و به اروپا رفت و از فرانسه، انگلستان، ایتالیا، سوئد، نروژ و آلمان دیدن کرد و به روسیه بازگشت. پس از مدتی به استانبول رفت و در آنجا با سید جمال‌الدین اسدآبادی آشنا و از مریدان او گردید. بار دیگر به اروپا رفت و از سویس، اطریش، دانمارک، پرتقال، اسپانیا، یونان، رومانی و بلغارستان دیدن کرد. بار دیگر به فرانسه رفت و از آنجا با کشتی عازم سفر به ژاپن گردید و در این سرزمین با حاج عبدالله بوشهری که مدت چهل سال در ژاپن می‌زیسته ملاقات می‌کند. حاج سیاح از ژاپن روانه چین و سپس برمه و سنگاپور می‌گردد و سرانجام به هند می‌رسد و مدتی در آن سرزمین می‌ماند. از هند به سرزمین امروزی افغانستان می‌رود و از آنجا راهی ورارود یا ماوراءالنهر که به تازگی به تصرف روسیه تزاری درآمده بود می‌شود. حاج سیاح به نوشته‌ی خودش بیش از نه بار از راه مصر و فلسطین و دیگر سرزمینهای عربی به زیارت مکه می‌رود. در بازگشت به ایران بعد از آن سفرهای طولانی (1295ق) و مشاهده‌ی نگون‌بختی و فلاکت مردم، بعد از مدتی درنگ بار دیگر راهی سفر هند و از آن جا چین و سپس آمریکا می‌گردد که سفر دومش سه سال به طول انجامید. در بازگشت به هندوستان به دیدار سید حسن شاه آقاجانی محلاتی می‌رود و با دیدن نامه‌ی مادر خود راهی وطن می‌شود، بازگشت او به ایران و اقامتش در تهران مصادف بوده است با زمانی که سید جمال‌الدین نیز در تهران سکونت داشته است. با توجه به سابقه‌ی ارادت و آشنائی صمیمانه با او به رفت و آمد با وی می‌پردازد، از این رو به دستور ناصرالدین شاه به خراسان تبعید می‌شود و بعد از چهارده ماه به تهران باز می‌گردد. او که شاید یکی از استثنائی‌ترین جهانگردان ایرانی زمان خود بود، در برابر فساد حکومت به جمع کسانی می‌پیوندد که برای استقرار حکومت قانون و از میان بردن استبداد هر یک به شیوه‌ای تلاش می‌کردند. از جمله او نوشته‌های میرزا ملکم‌خانم را تکثیر و منتشر می‌ساخت. در همین زمان بار دیگر سید جمال‌الدین به تهران وارد می‌شود و حاج سیاح با او به مراوده می‌پردازد. تلاشهای حاج سیاح و تنی چند از مخالفان حکومت و تماسهای او با سید جمال‌الدین سبب می‌گردد تا به اتهام بابی بودن او را به زندان قزوین بفرستند که دوران زندانش 22 ماه به طول انجامید. او مدتی از زندانش را در کنار میرزا رضا کرمانی که سالها بعد ناصرالدین شاه را می‌کشد می‌گذرانید. از حاجی سیاح دو اثر جالب یکی به نام سیاحتنامه‌ی حاجی سیاح و دیگری خاطرات حاجی سیاح یا دوره‌ی خوف و وحشت در دست است که از جهات بسیار کتابهایی خواندنی به شمار می‌روند.

بیشتر بخوانید: اندیشه‌ی سیاسیِ حاج سیاح


کتابنامه:
مجله‌ی یادگار، سال پنجم، شماره‌ی 1 و 2، نوشته‌ی علامه‌ی محمد قزوینی؛ خاطرات حاج سیاح یا دوره‌ی خوف و وحشت، به کوشش حمید سیاح.
منبع مقاله :
گروه نویسندگان، (1391)، دائرةالمعارف تشیع (جلد ششم)، تهران: انتشارات حکمت، چاپ اول.
 
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم