قرآن و جشنواره‌های قرآنی

قرآن کریم، به سبب برخورداری از بالاترین جذابیت لفظی و عمیق‌ترین محتوا برای هدایت و دستگیری از انسان، در جامعه اسلامی و دینی از این جایگاه برخوردار است که موضوع اصلی چنین برنامه‌هایی واقع شود.
دوشنبه، 19 شهريور 1397
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
قرآن و جشنواره‌های قرآنی
راه‌کارهای افزایش کارآیی نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های قرآنی
 
چکیده
قرآن کریم، به سبب برخورداری از بالاترین جذابیت لفظی و عمیق‌ترین محتوا برای هدایت و دستگیری از انسان، در جامعه اسلامی و دینی از این جایگاه برخوردار است که موضوع اصلی چنین برنامه‌هایی واقع شود. هرچه‌قدر این برنامه‌های تبلیغی - ترویجی تعمیق یابد و در مسیر تأثیرگذاری جدی‌تر پیش رود، کارآیی آن‌ها بیشتر خواهد شد و سبب گسترش کمی و کیفی این فعالیت‌ها می‌گردد.

تعداد کلمات 1065/ تخمین زمان مطالعه 6 دقیقه
قرآن و جشنواره‌های قرآنی
نویسنده: دکتر کریم پارچه‌باف دولتی[1]

مقدمه

نمایشگاه‌ها در موضوعات مختلف برای دست‌یابی به این هدف برگزار می‌شوند که موضوع مورد نظر را در معرض دید، استفاده و بررسی مخاطبان قرار دهند.
جشنواره‌ها نیز به منظور فراخوانی و برانگیختن مخاطبان و ایجاد رقابت بین ایشان برگزار می‌شوند. هرچه موضوع نمایشگاه و جشنواره جذاب‌تر، با اهمیت‌تر و فراگیرتر باشد، تأثیرگذاری‌اش افزون‌تر خواهد بود.
قرآن کریم، کلام الهی و بالاترین سخن است که به سبب برخورداری از بالاترین جذابیت لفظی در میان تمام سخن‌ها و عمیق‌ترین محتوا برای هدایت و دستگیری از انسان، در جامعه اسلامی و دینی از این جایگاه برخوردار است که موضوع اصلی چنین برنامه‌هایی واقع شود.
حال، هرچه‌قدر این برنامه‌های تبلیغی - ترویجی تعمیق یابد و در مسیر تأثیرگذاری جدی‌تر پیش رود، کارآیی آن‌ها بیشتر خواهد شد و سبب گسترش کمی و کیفی این فعالیت‌ها می‌شود.
راه‌کارهای افزایش کارآیی نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های قرآنی
توجه به این پرسش، حائز اهمیت ویژه است که چه راه‌کارهایی برای افزایش این کارآیی مؤثر است؟ چه دیدگاه‌هایی سبب خواهد گردید تا به این سطح دست یافت؟ کدام دستگاه‌ها یا اشخاص حقیقی و حقوقی، این امر را جامه عمل خواهند پوشاند؟
از میان راه‌کارهای متعدد محتمل برای این موضوع، به عناوینی در این یادداشت پرداخته شده است.

 

1. توجه به نیاز حقیقی مخاطبان

یکی از مهم‌ترین و مبنایی‌ترین رویکردهای افزایش کارآیی نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های قرآنی، توجه به نیاز حقیقی مخاطبان است.
پیامبر اکرم به سوی همگان از هر زبان، نژاد، ملیت، سن و جنسیتی فرستاده شده است.
«قُلْ یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنِّی رَسُولُ اللَّهِ إِلَیْکُمْ جَمِیعًا الَّذِی لَهُ مُلْکُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ یُحْیِی وَیُمِیتُ ۖ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِیِّ الْأُمِّیِّ الَّذِی یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَکَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ» (اعراف، ۱۵۸)؛ بگو: ای مردم! من پیامبر خدا به سوی همه شما هستم؛ همان خدایی که فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آن اوست. هیچ معبودی جز او نیست؛ که زنده می‌کند و می‌میراند. پس به خدا و فرستاده او - که پیامبر درس نخوانده‌ای است که به خدا و کلمات او ایمان دارد - بگروید و او را پیروی کنید، امید که هدایت شوید.
قرآن کریم، پیامبر اکرم و نیز همه را مخاطب قرار می‌دهد. «هَذَا بَیَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِینَ» (آل‌عمران، ۱۳۸)؛ این قرآن برای مردم، بیانی، و برای پرهیزگاران رهنمود و اندرزی است.
اما بهره‌مندی همگان از قرآن کریم یکسان نیست؛ نه ظاهر قرآن و نه مفاهیمش برای تمام افراد و سطوح، یک سخن ثابت القا نمی‌کند. وظیفه مبلغ قرآن، که برگزاری نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها کاری تبلیغی است، به آن است که مخاطب‌شناسی کند و بر اساس نیازهایی که در مخاطب می‌یابد به تبلیغ و عرضه قرآن از طریق نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها بپردازد. البته این نیازشناسی و نیازسنجی باید حقیقی باشد، نه تصنعی. نمونه‌ای از نیازسنجی را می‌توان در نمایشگاه‌های ماه مبارک رمضان دید. بازدید مخاطبان نوجوان از بخش‌های محتوایی انتزاعی و غیرجذاب نمی‌تواند نیازهای درونی ایشان را پاسخ دهد. برعکس، به تصویر کشیدن مفاهیم قرآنی به زبانی ساده و جذاب می‌تواند آنان را به سمت قرآن معطوف کند.
متأسفانه در بسیاری از برنامه‌های معمول و سنتی عموم برنامه‌های تبلیغی - ترویجی قرآن، این امر مورد توجه بوده است.

 

بیشتر بخوانید: ترویج قرآن کریم

 

۲. فعالیت‌های تعاملی و دوسویه مجری و مخاطب

تصور می‌شود مجریان برنامه‌های نمایشگاهی و جشنواره‌ای، تنها وظیفه دارد آنچه را که خود صلاح و صحیح می‌دانند انجام دهند، نه آنچه مخاطب توقع دارد. این مشکل، عمدتاً به خاطر این است که ارتباط مجری و مخاطب تقریباً منقطع است. شاید حداکثر مطلبی که طی سنوات اخیر مد نظر قرار گرفته، تهیه بانک اطلاعاتی ایده‌های قرآنی است! فعالیتی که می‌توانست منشأ تحقق برنامه‌های جدید، مخاطب‌پسند و تأثیرگذار باشد، اما نتیجه آن تنها ایجاد توقع بین مردمی شده که طرح و ایده ارائه کرده‌اند، ولی نه تنها ثمره‌اش را ندیده‌اند، بلکه شاهد انجام کارهای خلاف آن بوده‌اند.
در همین باره باید به نبود ارتباط صحیح بین مجریان و مخاطبان اشاره نمود. طبیعتاً زمانی که ارتباط برقرار نباشد، تعاملی نیز صورت نخواهد گرفت.

 

٣. ترسیم افق کارآمد برای اجرای نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها

ممکن ساختن برگزاری نمایشگاه و جشنواره‌ای مطلوب، منوط به داشتن هدف و چشم‌اندازی روشن، مناسب و متناسب است. طبیعی است که انجام هر کاری به شکل مطلوب، اگر با تنظیم افق مناسب همراه نباشد، ممکن نخواهد بود. متأسفانه هدف افق بسیاری از این برنامه‌ها، روشن نبوده و مخاطب با دقت تعیین نمی‌شود و تناسب آن با مخاطبان لحاظ و الزامات آن در نظر گرفته نمی‌شود و موارد مشابه از این دست.
به همین لحاظ، هیچ‌یک از طرفین، از برنامه‌های اجرا‌شده راضی نیست! مجری راضی نیست، چون تصور می‌کند آن توجه و استقبالی که پیش‌بینی می‌کرده، از طرف مخاطبان صورت نپذیرفته است. مخاطب نیز راضی نیست، چون فکر می‌کند نمایشگاه یا جشنواره‌ای که به دنبالش بوده، اتفاق نیافتاده و همواره فراتر از آن را می‌طلبد.

 

۴. بهره‌مندی از توان و استعداد مخاطبان

همیشه توان و استعدادهایی در طیف مخاطبان وجود دارد که توجه و استفاده از آن‌ها می‌تواند روال اجرای برنامه را کاملاً اصلاح یا حداقل اشکالاتش را کم کند.
این بهره‌مندی می‌تواند ایده‌پردازی، کارهای اجرایی، نظارت و سایر موارد را شامل شود. در بسیاری از برنامه‌های اجرا‌شده، مجری و مخاطب در دو سوی مجزا از هم هستند و توانمندی‌های مخاطبان از سوی مجری، هیچ انگاشته نمی‌شود. این امر نیز سبب کاهش اقبال عمومی از برنامه‌ها، افزایش هزینه‌ها و در نهایت، بی‌محتوا شدن آن‌ها شود.

 

۵. تأکید بر جنبه‌های تشویق غیرمستقیم

هرچند طبع انسان برای تمایل یافتن به امور مطلوب و پسندیده، به تشویق نیاز دارد، اما نباید تشویق را تنها در نوع مستقیم آن خلاصه کرد. اثرگذاری تشویق غیرمستقیم در جذب مخاطبان به برنامه‌ها، فرهنگ‌سازی، ایجاد شخصیت مستقل در مخاطب و موارد متعددی از این قبیل، بسیار فراتر از تشویق مستقیم است.
انجام تشویق غیرمستقیم سبب می‌شود که همین تشویق‌های ناپیدای بعدی تصور شود و به نوعی مخاطب در انتظار و ابهام نسبت به گام‌های بعدی و انواع دیگر تشویق باشد.
حتی در جشنواره‌ها و رقابت‌ها، که جایزه دادن به نفرات برتر مرسوم است، می‌توان با پررنگ نمودن تشویق‌های غیرمادی، معادل‌سازی تشویق‌های مستقیم و مادی با تشویق‌های غیرمستقیم و عمدتاً محتوایی و موردی، تأثیر بسزایی در جذب ایشان داشته باشد.


پی نوشت:
[1]. استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم.
 منبع: کتاب گفتارها و نوشتارها؛ ارائه‌شده در همایش هم‌اندیشی نخبگان، فرهیختگان و پیش‌کسوتان قرآنی؛ وزارت فرهنگ و ارشاد، تابستان 1396.
تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی