گرما زده نشی !

گرمازدگي وضعيتي است که زندگي فرد را تهديد مي‌کند. در اين حالت به دليل گرماي بيش از حد هوا، سيستم تنظيم کننده دماي بدن مختل مي‌شود. هنگامي که فرد در يک محيط خيلي گرم يا مرطوب قرار مي‌گيرد يا اينکه فعاليت بدني شديدي دارد، براي رها شدن از اين گرماي زياد، مکانيسم‌هايي در بدن فعال مي‌شوند که باعث بروز گرمازدگي در فرد مي‌شوند.
علائم گرمازدگي شامل افزايش دماي بدن، پوست خشک و داغ، تنفس سريع، گيجي و بيهوشي است.اولين اقدام در حالت گرمازدگي، کاهش دماي بدن با روش کنترل شده است. ‏براي جلوگيري از گرمازدگي، آب زيادي بنوشيد و هنگام فعاليت بدني زياد در هواي گرم، بار ( وسايل ) زيادي با خودتان حمل نکنيد.

‏گرمازدگي چيست؟

گرمازدگي موقعيتي حاد و تهديد کننده زندگي است که در اين حالت سيستم تنظيم کننده دماي بدن، به دليل قرار گرفتن طولاني مدت در هواي گرم يا توليد بيش از حدّ گرما در بدن يا وجود هر دو حالت، از کار مي‌افتد. در اين حالت بدن نمي‌تواند گرماي اضافي خود را دفع کند، در نتيجه دماي بدن خيلي افزايش مي‌يابد که مي‌تواند اندام‌هاي اصلي را تخريب کند.
‏در گرمازدگي به دليل دفع زياد آب و املاح (نمک)، بدن دچار خستگي و ضعف مي‌شود. ‏گرمازدگي مي‌تواند باعث گرفتگي عضلات نيز شود که با احساس درد در دست ها، پاها و گاهي شکم همراه است.

‏عواملي كه باعث گرمازدگي مي‌شوند

براي کاهش دماي بدن در حالت گرمازدگي، جريان خون به سمت پوست افزايش مي يابد و تعريق و تنفس براي دفع هواي گرم تسريع مي‌شود.گاهي اوقات مکانيسم‌هاي کاهش دماي بدن شدت مي‌يابند که اگر رفع نشود، به بروز عوارض گرمازدگي در فرد منجر خواهد شد.
وقتي دماي خون بيشتر از حد طبيعي مي‌شود، مرکز کنترل در مغز (هيپوتالاموس) پيام‌هايي را به دستگاه گردش خون مي‌فرستد تا جريان خون را افزايش داده و رگ‌هاي خوني را، به خصوص در قسمت پوست بدن گشاد کند. وقتي رگ‌ها گشاد شدند، جريان خون درون آنها افزايش يافته، در نتيجه گرماي اضافي از خون وارد هواي خنک مي‌شود. اگر اين عمل براي خنک کردن بدن کافي نباشد، غدد عرق شروع به ترشح عرق مي‌کند و تبخير عرق از سطح پوست باعث خنک شدن آن مي‌شود.
‏اما اگر دماي هوا خيلي بالا باشد، افزايش جريان خون تأثير زيادي در کاهش دماي بدن ندارد. همچنين اگر آب زيادي از راه تعريق از دست بدهيد، حجم خونتان کاهش و دماي بدنتان افزايش مي‌يابد. اگر مقدار توليد گرما در بدن سريع‌تر و بيشتر از مقدار دفع آن باشد، دماي مرکزي بدن افزايش مي‌يابد و به تخريب عمل بسياري از اندام‌ها منجر مي‌شود که ناشي از گرمازدگي است.

معمولاً بعد از اينکه براي مدت طولاني در معرض دماي بالاي هوا قرار مي‌گيريد، گرمازدگي رخ مي‌دهد، مثل کار کردن در محيطي خيلي گرم، مخصوصاً اگر به گرما عادت نداشته باشيد يا ورزش شديد مخصوصاً در تابستان يا وقتي که در اثر يک بيماري، تب بالايي داشته باشيد.
آب وهواي مرطوب باعث مي‌شود، تعريق تأثير چنداني در خنک کردن بدن نداشته باشد، زيرا عرق کمتر تبخير مي‌شود.‏پوشيدن لباس زياد و پُرخوري از عوامل افزايش دهنده دماي بدن هستند. کمبود نمک در بدن بيشتر از کاهش آب در بروز علائم گرمازدگي مؤثر است.

‏شايد اين پرسش برايتان به وجود آيد كه چه افرادي بيشتر در معرض خطر گرمازدگي هستند؟

هر فردي که در معرض هواي گرم و دماي زياد قرار بگيرد، ممکن است دچار گرمازدگي شود. ولي افرادي که در ادامه به آنها اشاره مي‌شود بيشتر از ديگران دچار اين وضعيت مي‌شوند. بنابراين آنان بايد بيشتر احتياط کنند و در مکان‌هاي گرم و بدون تهويه قرار نگيرند و در هواي گرم، از منزل بيرون نروند.
‏اين گروه‌ها به شرح زير است:
‏1- کودکان
‏‏2- افراد مسن
‏‏3- افرادي که به فعاليت بدني زياد عادت ندارند.
‏‏4- افرادي که براي مدت طولاني در معرض تابش آفتاب هستند، مثل توريست‌هايي که به مناطق آفريقايي مي‌روند.
‏‏5- افرادي که دچار بيماري‌هاي مزمن خاص هستند، مثل: تصلب شرايين، ديابتي‌ها و...
‏‏6- افراد معتاد به الکل
‏7- بعضي ناراحتي‌هاي پوستي نيز از دفع گرماي بدن جلوگيري مي‌کنند، مثل : رشد غيرطبيعي پوست، فقدان مادرزادي غدد عرق، سخت شدن پوست.
‏‏8- مصرف بعضي داروها نيز با مکانيسم تنظيم دماي بدن مداخله مي‌کند. بعضي از اين داروها مثل : داروهاي گوارشي که داراي آتروپين هستند،داروهاي ضدافسردگي و روان درماني، آنتي هيستامين‌ها مثل بنادريل، بعضي داروهاي قلبي و داروهاي مصرفي در بيماري پارکينسون.
‏9- افرادي که فعاليت‌هاي ورزشي خاصي دارند مثل دوندگان استقامتي(مسافت طولاني) يا دوچرخه سواران.
‏10- افرادي که نسبت به گرماي زياد حساس هستند و به آن عادت ندارند.
منبع: روزنامه اطلاعات
/خ