1- پیوند دایم که بر اساس آن، خانواده ای تشکیل می شود و به عنوان یک بنیاد پایدار اجتماعی به شمار می آید.
2- پیوند موقت، که از آن در فرهنگ اسلامی به ازدواج موقت تعبیر می شود که بر پایه آن رابطه زناشویی موقتی با مدّت و مهریه مشخص، پدید می آید و تفاوت آن با ازدواج دایم، در این است که گذشته از محدود بودن مدت، ارث و نفقه برای زن در بر ندارد، مگر آنکه خود او شرط کرده باشد.
عدم آگاهی از تعریف صحیح نکاح موقت و ماهیت آن، موجب اشکالات بی پایه ای شده است گاهی توهم شده که متعه چیزی غیر از نکاح و شبیه زنا می باشد. در حالی که شک نداریم که نکاح موقت یا متعه قسمی از نکاح است، چنان که حضرت امام خمینی (ره) می گوید: «النکاح علی قسمین: دائم و منقطع، و کل منهما یحتاج الی عقد مشتمل علی ایجاب و قبول لفظی دالین علی إنشاء المعنی المقصود و الرضایة... فلا یکفی مجرد الرضا القلبی من الطرفین و لا المعاطاة الجاریة فی غالب المعاملات...»[1]؛ «نکاح بر دو قسم است: دایم و موقت، هر کدام از آنها نیازمند عقدی است که مشتمل بر ایجاب و قبول لفظی بوده و بر رضایت طرفین و اراده آنان دلالت معتبری داشته باشد، صرف رضایت دو طرف و حتی معاطات (بده و بستان و معامله عملی بدون قرارداد در قالب الفاظ خاص) کافی نیست».
بنابراین ازدواج موقت به صِرف رضایت طرفین قابل تحقّق نیست، بلکه احتیاج به عقد و قرارداد شرعی و قانونی دارد، همانند ازدواج دایم، و صِرف رضایت طرفین مشروعیت آور نیست، زیرا همه معاملات حلال و حرام می تواند بر اساس رضایت طرفین انجام شود حتی ربا، رشوه و زنا و لواط و...
ممکن است با رضایت طرفین باشد، اما نامشروع است زیرا تجاوز به حریم الهی و عاری از هر گونه مبنای قانونی است، بنابراین ازدواج موقت ماهیت شرعی و قانونی داشته و تفاوت اساسی با زنا دارد، چون ازدواج موقت بر اساس مجوز و قرارداد شرعی مبتنی بوده که شکل دهی رابطه را به رضایت طرفین می افزاید. در حالی که تنها زنا به رضایت طرفین و گاهی بدون رضایت استوار است، و رابطه ای است نامشروع که ادیان الهی و حتی بسیاری از کشورهای متمدن آن را به رسمیت نشناخته، و فرزند متولد از این رابطه را نامشروع خطاب می کنند و نتیجه آن جز بیماری، افسردگی، فساد، تباهی و... نیست. زیرا زنا تابع هیچ یک از مقرّرات مربوط به وضع فرزندان و روابط خانوادگی و نظام انسانی و اخلاقی نمی باشد، بلکه حالتی است حیوانی که زن خود را در معرض فروش و ناهنجاری های جنسی قرار می دهد، با این اوصاف آیا امکان دارد ازدواج موقت را تشبیه به زنا نماییم؟! ازدواج موقت، نوعی نکاح و قراردادی است که در آن زن و مرد به عنوان زن و شوهر و بدون احساس گناه، هر چند موقتی اقدام به رابطه جنسی می کنند این قرارداد زناشویی به طرفین اطمینان می دهد که رابطه شان پاک و مشروع و تابع نظام و مقرّرات شرعی و قانونی باشد و همانند نکاح دایم دارای آثار و احکام می باشد، از این رو هرگز قابل مقایسه با زنا نیست.
برای آشنایی بیشتر با ماهیت و آثار ازدواج موقت جنبه های مشترک بین آن و ازدواج دایم را به صورت خلاصه بیان می داریم:
1- شرایط نکاح: ازدواج موقت نیز نوعی ازدواج بوده و احتیاج به صیغه و عقد دارد، که باید دارای شرایط و با لفظ صریح «أنکحت» و «زوجت» و «متعت» باشد و تعیین زوجین و مهر و اختیار و بلوغ در آن شرط شده است.
همان گونه که در نکاح دایم نیز همه این شرایط لازم است.
2- إذن ولی: به عقیده بسیاری از فقهاء اذن ولی در عقد باکره لازم است و از این جهت فرقی بین نکاح دایم و موقت نیست.
3- احکام فرزند: تمام احکام فرزند ناشی از عقد دایم، در نکاح موقت نیز جاری است، از حیث محرمیت، ارث، نفقه، حضانت و ولایت.
4- عدّه: همان گونه که در عقد دایم عدّه واجب است در عقد موقت نیز واجب می باشد، منتهی عدّه عقد موقت کوتاه تر از عده عقد دایم است.
اما تفاوت هایی که عقد موقت با دایم دارند و نشان دهنده امتیاز و سهولت عقد موقت نسبت به دایم می باشد عبارتند از:
1- عقد دایم از جهت زمان محدودیتی ندارد، ولی عقد موقت از نظر زمانی وابسته به توافق طرفین است.
2- در عقد دایم نفقه همسر بر مرد واجب است، ولی در عقد موقت چنین نیست.
3- برخلاف عقد دایم، در عقد موقت زن و شوهر از همدیگر ارث نمی برند.
4- در عقد دایم زن و شوهر بدون رضایت یکدیگر نمی توانند از بارداری جلوگیری کنند اما در عقد موقت می توانند.
5- در ازدواج دایم زن حق همخوابی دارد ولی در عقد موقت زن می تواند شرط کند که نزدیکی واقع نشود و همخوابگی بستگی به توافق طرفین دارد.[2]
6- در عقد موقت با پایان یافتن مدت یا با رضایت مرد جدایی قهراً حاصل می شود و نیازی به صیغه طلاق نیست.[3] بنابراین، ازدواج موقت دارای شرایط آسان تری است.
پی نوشت ها:
[1] . تحریرالوسیله، ج 2، ص 223.
[2] . منهاج الصالحین، سید ابوالقاسم خویى، ج 2، ص 302 و 303.
[3] . با استفاده از رسالههاى عملیه فقها و تحریرالوسیله امام خمینى، ج 2،( القول فى النکاح المنقطع).
منبع: حوه نت
