تدبر در سوره مبارکه عبس

تدبر در قرآن کریم از موضوعات بسیار مهم و کلیدی درک و فهم قرآن کریم است. امّا متأسفانه مانند قرآن کریم همچنان مهجور مانده است. موضوعی که اگر جایگاه خود را در میان مسلمانان باز یابد منشأ آثار و برکات فراوانی در جامعه اسلامی خواهد شد. در مطلب زیر به تفسیر سوره مبارکه عبس پرداخته ایم.
شنبه، 19 بهمن 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
تدبر در سوره مبارکه عبس

تدبر در سوره عبس

افراد زیادی در طول تاریخ وجود داشته اند که قاری و حافظ قرآن کریم بوده اند ولی دچار انحرافات شدید شده و به عاقبتی بسیار بد دچار شدند، که خوارج نهروان از بارزترین نمونه های آن می باشد.

تلاوت قرآن کریم بدون درک معانی و مفاهیم آن و در واقع تلاوتی که تدبر و تفکر در آن نباشد با این که ثواب داشته و آثار و برکات فراوانی نیز به همراه دارد، ولی به هیچ عنوان با تلاوتی که در آن تدبّر و تفکر باشد، قابل مقایسه نیست.

تدبر در سوره عبس انسان را به یاد لحظات مرگ و وحشت تنهایی در قبر می اندازد.
 

سیمای سوره عبس

در سال دوم بعثت و در مکه نازل شده و دارای ۴۲ آیه است.

جایگاه آن در قرآن ۸۰ و جایگاه نزول از آسمان وحی ۲۴ می باشد.
 

محتوا و محورهای سوره عبس

۱- عتاب شدید خداوند نسبت به کسی که در برابر مرد نابینای حقیقت جو برخورد مناسبی نداشت.

۲- ارزش و اهمیت قرآن مجید.

۳- کفران و ناسپاسی انسان در برابر نعمتهای خداوند.

۴- بیان گوشه ای از نعمتهای او در زمینه تغذیه انسان و حیوانات برای تحریک حس شکرگزاری بشر.

۵- اشاره به قسمتهای تکان دهنده ای از حوادث قیامت وسرنوشت مؤمنان و کفار در آن روز بزرگ.
 
نامهای سوره عبس و علت نامگذاری
۱- عبس به معنای چهره در هم کشید،به تناسب نخستین آیه سوره به این نام آمده است.

۲- نام دیگر آن اعمی به معنای نابینا (آیه دوم) است.

۳- سفره به معنای سفیران نیز آمده (آیه ۱۵)
 

سیاق های سوره عبس

 
آیات ۱ تا ۱۶ 

بازداری پیامبر (صلی الله علیه و اله) از تصددی مسئولانه نسبت به تزکیه کسی که خود را از قرآن بی نیاز می بیند.
 

ای رسول ما برخی خود را از هدایت قرآن بی نیاز می بینند و با توهم شرف و مقام برای خویشتن، از تو روی گردانند. نسبت به تزکیه آنان مسئول نیستی، پس اصرار نورز و مشتاقان هدایت قرآنی را دریاب.

عَبَسَ وَتَوَلَّى (١) أَنْ جَاءَهُ الأعْمَى (٢) وَمَا یُدْرِیکَ لَعَلَّهُ یَزَّکَّى (٣) أَوْ یَذَّکَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّکْرَى (۴) أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى (۵) فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى (۶) وَمَا عَلَیْکَ أَلا یَزَّکَّى (٧) وَأَمَّا مَنْ جَاءَکَ یَسْعَى (٨) وَهُوَ یَخْشَى (٩) فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهَّى (١٠) کَلا إِنَّهَا تَذْکِرَهٌ (١١) فَمَنْ شَاءَ ذَکَرَهُ (١٢) فِی صُحُفٍ مُکَرَّمَهٍ (١٣) مَرْفُوعَهٍ مُطَهَّرَهٍ (١۴) بِأَیْدِی سَفَرَهٍ (١۵) کِرَامٍ بَرَرَهٍ (١۶)
 
آیات ۱۷ تا ۳۲ 
نفرین و هشدار به انسان ناسپاس که  فرامین پروردگارش را بجا نیاورده است. آفرینش انسان، رشد دادن او، میراندن و برزخ و قیامتش، همه در دست خداست، ولی اوامر او را اطاعت نمی کند. کافی است که انسان به غذای خود نظر کند تا حتی لحظه ای در پوشیدن جامه بندگی درنگ نورزد.

قُتِلَ الإنْسَانُ مَا أَکْفَرَهُ (١٧) مِنْ أَیِّ شَیْءٍ خَلَقَهُ (١٨) مِنْ نُطْفَهٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ (١٩) ثُمَّ السَّبِیلَ یَسَّرَهُ (٢٠) ثُمَّ أَمَاتَهُ فَأَقْبَرَهُ (٢١) ثُمَّ إِذَا شَاءَ أَنْشَرَهُ (٢٢) کَلا لَمَّا یَقْضِ مَا أَمَرَهُ (٢٣) فَلْیَنْظُرِ الإنْسَانُ إِلَى طَعَامِهِ (٢۴) أَنَّا صَبَبْنَا الْمَاءَ صَبًّا (٢۵) ثُمَّ شَقَقْنَا الأرْضَ شَقًّا (٢۶) فَأَنْبَتْنَا فِیهَا حَبًّا (٢٧) وَعِنَبًا وَقَضْبًا (٢٨) وَزَیْتُونًا وَنَخْلا (٢٩) وَحَدَائِقَ غُلْبًا (٣٠) وَفَاکِهَهً وَأَبًّا (٣١) مَتَاعًا لَکُمْ وَلأنْعَامِکُمْ (٣٢)
 
آیات ۳۳ تا ۴۲
ناسپاسان فاجر، چهره های غبار آلود و تاریک روز قیامت آن گاه که قیامت فرا رسد و کسان و بستگان از یکدیگر فراری شوند، برخی شادمان خواهند بود، اما ناسپاسان فاجر، چهره هایی غبارآلود و تاریک خواهند داشت.

مَتَاعًا لَکُمْ وَلأنْعَامِکُمْ (٣٢) فَإِذَا جَاءَتِ الصَّاخَّهُ (٣٣) یَوْمَ یَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِیهِ (٣۴) وَأُمِّهِ وَأَبِیهِ (٣۵) وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِیهِ (٣۶) لِکُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ یَوْمَئِذٍ شَأْنٌ یُغْنِیهِ (٣٧) وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ مُسْفِرَهٌ (٣٨) ضَاحِکَهٌ مُسْتَبْشِرَهٌ (٣٩) وَوُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ عَلَیْهَا غَبَرَهٌ (۴٠) تَرْهَقُهَا قَتَرَهٌ (۴١) أُولَئِکَ هُمُ الْکَفَرَهُ الْفَجَرَهُ (۴٢)
 

نکات اخلاقی و اجتماعی سوره عبس

۱- نقص عضو نشانه نقص شخصیت نیست. (1)

۲- اصل، ایمان انسانهاست نه ثروت و سرمایه آنها. (2)

۳-احساس بی نیازی و خود را کامل بی نیاز دانستن، سبب محروم شدن از تزکیه است. (3)

۴- آنچه را خداوند تکریم کرده ما نیز باید تکریم کنیم. (4)

۵- به آفرینش خود از نطفه ناچیز بنگرید تا از کفر و غرور دست بردارید. (5)

۶- با آسان بودن راه شناخت حق و پیمودن آن، چرا گروهی بیراهه می روند؟ (6)

۷- انسان که مرگ و قبر را می بیند، چرا سرسختی می کند؟ (7)

۸- دقت در پیداش نعمتها، وسیله ای برای کفر زدایی است. (8)

۹- انگور، زیتون و خرما از میوه های مورد سفارش قرآن است. (9)

۱۰- چهره باز و خندان یک ارزش است. (10)
 

ویژگی های سوره عبس

خداوند متعال سوره را با یک تذکر اخلاقی آغاز کرده است، چهره در هم کشیدن و با دیده حقارت به دیگران نگریستن صحیح نیست، نقص انسانها نشانه ضعف آنها نیست بلکه ارزش انسانها به ایمان و هدایت ایشان به سمت خداست.

ویژگی دیگر این سوره اشاره به عظمت قرآن می باشد و به انسان یادآور می شود که تو نیازمند هستی و قرآن برای تو نازل شده تا تو را هدایت کند.

در ادامه اشاره به انسان ناسپاس می کند و با مطرح نمودن چگونگی خلقتش که از نطفه ای ناچیز است و بعد از رشد به سوی کمال هدایت می شود و برای او که حاضر به تفکر در مورد مرگ و قیامت نیست شاهد مثال عینی می آورد که ای انسان چرا اینقدر مغروری؟ پس نگاه به غذایت بنما که چگونه خداوند برایت آماده می نماید طعام هایی همچون انگور، زیتون، خرما.

در انتهای سوره اینگونه انسان را از منظر دیگر هدایت می نماید: ای انسان مغرور که همچنان ناسپاس هستی بدان قیامت برپا می شود و با این خصوصیات که همه از یکدیگر فرار می کنند زیرا گرفتار خودشان هستند و در آن روز افراد دو دسته هستند:

۱- ضاحکه مستبشره خوشحال و خندان به سبب اعمال نیکشان در دنیا ، زیرا هدایت خدا را پذیرا شدند.

۲- چهره های غبار آلود به سبب اعمال بدشان در دنیا، زیرا از هدایت خدا سر باز زدند.
 

فضیلت خواندن سوره عبس

رسول خدا (صلی الله علیه و اله) فرمودند:

کسی که سوره عبس را بخواند روز قیامت در حالی وارد محشور می شود که صورتش خندان و بشاش است.

پی نوشت:
1. عبس و تولی ان جائه الاعمی
2. آیات ۵ و ۸
3. آیات ۵ تا ۷
4. صحف مکرمه
5. آیه ۱۹
6. آیات ۱۷ تا ۲۰
7. آیات ۱۷ تا ۲۲
8. آیه ۲۴
9. آیات ۲۸ و ۲۹
10. آیات ۳۸ و ۳۹


منبع: سایت دلدادگان
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پیام تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران