چگونه طالبان جوانان را جذب مي کند
مترجم: مهديس اميري
روايت متفاوت مستند ساز زن مسلمان
عبيد چينوي در کالج اليت اسميت ماساچوست در رشته سينما فارغ التحصيل شده و در حال تهيه مستند هايي است از تأثير خشونت بر آسياي جنوبي و خاورميانه طي پنجاه سال گذشته. در فيلم « فرو کشيدن نقاب : افغانستان بي نقاب » که به عنوان گزارش ويژه از کانال سي ان ان پخش شد، عبيد چينوي به بررسي اين موضوع مي پردازد که آيا وضعيت زنان افغان پس از حمله آمريکا به افغانستان در سال 2001 تغييري کرده است يا نه. در فيلم « نسل گمشده» او به زندگي دشوار آوارگان عراقي ساکن در مرز سوريه و اردن، اشاره مي کند. در فيلم « بازي دو جانبه پاکستان» (2005) هم او به احساس شهروندان پاکستاني در مورد استفاده آمريکا از کشورشان به عنوان خط مقدم مبارزه با تروريسم متمرکز مي شود و به توصيف ديدگاه هاي آنها مي پردازد.
هر کدام از چهارده مستند عبيد چينوي از طريق شبکه هاي معتبري مانند سي ان ان ، ديسکاوري ، کانال چهار بريتانيا، کانال سي بي اس کانادا و تلويزيون قطري الجزيره پخش شده اند. با اين حال هيچ يک از آنها در زادگاه خود او به نمايش در نيامدند. بسياري از شهروندان پاکستاني ، او و فيلم هايش را از طريق بخش هايي از آنها که مي توان در اينترنت و سايت هايي مثل يوتيوب يافت، مي شناسند. آخرين اثر او « فرزندان طالبان» در ميان پاکستاني هاي سراسر جهان بحث هايي برانگيخته و اظهار نظرها و نگراني هايي پيرامون آينده اين کشور بر انگيخته است.
در اين فيلم که به نام « نسل پاکستاني طالبان» نيز شناخته مي شود، عبيد چينوي به همراه مردم بومي منطقه به دره سوات که در آن زمان تحت کنترل طالبان بود و نيز مرزهاي پاکستان با افغانستان سفر مي کند. او که برقع پوشيده، از پشت آن با سربازان پاکستاني ، نيروهاي طالبان و نوجوانان پاکستاني حرف مي زند تا دريابد طالبان چگونه نيروهاي جوان را به خود جذب مي کنند. فيلم بيشتر بر نوجواناني متمرکز است که زندگي شان به نوعي، متاثر از خشونت است، چه خشونت مربوط به نيروهاي طالبان و چه خشونت ناشي از اقدامات ارتش پاکستان و سربازان آمريکايي در رودررويي با آن ها.
عبيد چينوي فرزند يک توليد کننده کاشي از اهالي کراچي است، خانواده او متشکل از پنج دختر و يک پسر بود، اما پدرش همواره مي گفت شش پسر دارد. عبيد چينوي مي گويد: « اين حرف پدرم همواره به ما دختران اين اعتماد به نفس را مي داد که هيچ چيز از پسران کم نداريم.» حتي در اداره توليدي کاشي خانواده، سه خواهر عبيد چينوي با پدرش همکاري مي کردند. عبيد چينوي که همراه با همسرش در خانه اجدادي اش در کراچي زندگي مي کند، اغلب هنگام تهيه گزارش ها با يک راننده و يک بلد محلي سفر مي کند و اغلب تنها زن گروه است، معتقد است براي آن که به عنوان يک خبر نگار زن در چنين مناطقي دوام آورد، بايد از پس تمام کارهاي مردانه بر بيايد: « چادرم را درست کنار چادر آنها علم مي کنم. بنا نيست آنها هيچ خدمت خاصي براي من انجام بدهند يا مراقب من باشند. اما عليرقم اين موضوع هميشه رنگ هاي روشن مي پوشم تا نشان بدهم يک زن هستم و زيبايي را دوست دارم. هميشه محکم و کوبنده حرف مي زنم و اعتماد به نفس بالايي دارم.» اين در حالي است که زنان سنتي پاکستان در ارتباط با مردان اغلب محدوديت هاي بسياري دارند. بهار 2009 ، « فرزندان طالبان » در چند سينما در کانادا و شبکه هاي تلويزيوني کانال چهار انگلستان ، تلويزيون آرته فرانسه و چند شبکه در آمريکا به نمايش در آمد و سراسر جهان به آن عکس العمل مثبت نشان دادند. به علاوه در پاکستان که مردم تنها از طريق اينترنت مي توانستند بخش هايي از اين مستند را تماشا کنند ، واکنش ها نسبت به فيلم تقريباً گسترده بود، به طوري که سايت پي بي اس که اين مستند را ارائه کرده بود، تصميم گرفت دسترسي به فيلم را براي کاربران پاکستاني ناممکن سازد ، زيرا نگراني هايي در مورد امنيت افرادي که تصويرشان در اين مستند نمايش داده مي شد ايجاد شده بود. اين فيلم پاکستاني هاي مقيم ديگر کشورها را نگران آينده کشورشان کرده است. در بخش نظرات سايت پي بي اس پاکستاني هاي ساکن نقاط مختلف جهان چنين نظراتي داده اند: « چرا هيچ جاي دنيا به اندازه منطقه ما اين گونه رفتارها را ندارد؟» کاربري از کانادا هم پرسيده است: « همه کودکاني که در اين فيلم نمايش داده مي شوند و فريب طالبان را خورده اند به هم شبيه اند؛ همگي شان در فقر شديد دست و پا مي زنند. براي فائق آمدن به طالبان بايد مبارزه اي طولاني عليه فقر را آغاز کرد.»
اين فيلم ساز به هنگام واقعه يازده سپتامبر دانشجو بود و از اين که کساني به عنوان مسلمان دست به اين اقدام زده اند بسيار متأثر شده است: « در آن هنگام که همه دنيا از بنيادگرايي افراطي ما سخن مي گفت ، من به دنبال راهي بودم تا صداي واقعي زنان مسلمان شنيده شود، اين بهترين فرصت بود تا رسانه هاي غربي واقعيت ما را ببينند.» پس از آن عبيد چينوي توانست با توليد فيلم هاي بسياري از جمله « تولد يک ملت» جايزه هاي بسياري را از آن خود کند.
« آپارتايد جديد» اثر ديگري بود که به موقعيت آفريقاي جنوبي مي پرداخت و توضيح مي داد چگونه موج مهاجرت از زيمباوه و کشور هاي ديگر آفريقايي به اين کشور، به بالا گرفتن خشونت ها و نژاد پرستي انجاميده است. در سال 2004 او نخستين غير آمريکايي شد که جايزه ليوينگتن را برد. اين جايزه به افراد زير 35 سالي اهدا مي شود که به فعاليت عالي در حوزه روزنامه نگاري دست زده باشند. او اين جايزه را براي مستند « باز توليد طالبان » که در سال 2003 ساخت، دريافت کرد. اين روزها عبيد چينوي روي يک کتاب کار مي کند: « مي خواهم کتابي بنويسم درباره پاکستان واقعي، آن گونه که مادرم آن را مي ديد و تفاوت آن با پاکستاني که من امروز آن را تجربه مي کنم . مي خواهم تأثير سي سال جنگ را بر زندگي نسل هاي گوناگون بررسي کنم.»
منبع: نشريه سينماي پويا شماره 19
