برخی افراد به دلایل مختلف مانند دنداندرد شدید، عفونت، شکستگی یا مشکلات دیگر نیاز به خدمات دندانپزشکی دارند؛ اما نگران این موضوع هستند که آیا درمانهای دندانپزشکی باعث باطل شدن روزه میشود یا خیر. در این مطلب، به بررسی دقیق احکام شرعی مرتبط با دندانپزشکی در ماه رمضان پرداخته و نظرات مراجع عظام تقلید را مرور میکنیم.
آیا مراجعه به دندانپزشک در حال روزه مجاز است؟
بهطور کلی، مراجعه به دندانپزشک در حال روزه از نظر شرعی اشکالی ندارد؛ اما مسئلهای که باید به آن توجه داشت این است که آیا انجام درمانهای دندانپزشکی باعث باطل شدن روزه میشود یا نه.برخی از اعمالی که ممکن است در دندانپزشکی انجام شود و تأثیر شرعی داشته باشد شامل موارد زیر است:
- تزریق بیحسی
- ورود آب یا دارو به حلق
- خونریزی لثه
- استفاده از مواد پرکننده دندان
- کشیدن دندان
حکم تزریق داروی بیحسی یا بیهوشی در دندانپزشکی در حال روزه
طبق نظر اکثر مراجع تقلید، تزریق داروهای بیحسی و بیهوشی در هنگام دندانپزشکی باعث باطل شدن روزه نمیشود؛ زیرا این مواد خوراکی یا آشامیدنی محسوب نشده و مستقیماً وارد معده نمیشوند.آیتالله خامنهای در پاسخ به استفتائی در این زمینه فرمودهاند: «استفاده از آمپولهایی که برای بیحسی به کار میرود برای روزهدار مانعی ندارد. در انجام کارهای دندانپزشکی از قبیل کشیدن دندان، عصبکشی، بیحسی، پر کردن نیز اگر چیزی وارد حلق نشود، روزه صحیح است.»
آیتالله مکارم شیرازی نیز بیان داشتهاند: «آمپول بیحسی که در رگ تزریق نمیشود، روزه را باطل نمیکند.»
توجه داشته باشید اگر دارویی که تزریق میشود خاصیت تقویتی داشته باشد (مانند برخی سرمهای مغذی)، احتیاط آن است که در صورت امکان، دریافت آن به بعد از افطار موکول شود.
ورود آب، خون یا مواد دندانپزشکی به حلق؛ آیا روزه را باطل میکند؟
یکی از مهمترین مواردی که باید در هنگام مراجعه به دندانپزشک درحالیکه روزه هستید رعایت شود، جلوگیری از ورود آب، خون یا مواد دندانپزشکی به حلق است.- اگر مادهای عمداً وارد حلق شود: در این صورت، روزه باطل خواهد شد و فرد باید قضا بگیرد.
- اگر مادهای غیر عمدی وارد حلق شود: در این حالت، روزه صحیح است و نیازی به قضا ندارد؛ اما اگر فرد میداند که احتمال ورود این مواد به حلق زیاد است و از انجام درمان پرهیز نکند، احتیاط واجب آن است که بعداً روزه را قضا کند.
حکم خونریزی لثه و کشیدن دندان در هنگام روزه
- خونریزی لثه: اگر هنگام درمان دندان و درمانهای دندانپزشکی، لثه دچار خونریزی شود، روزه باطل نمیشود؛ اما فرد باید دقت کند که خون را عمداً فرو نبرد.
- کشیدن دندان: کشیدن دندان در حال روزه اشکالی ندارد؛ اما چون معمولاً باعث خونریزی میشود، توصیه میشود که فرد از فرو بردن خون خودداری کند و در صورت امکان، این کار را به بعد از افطار موکول کند.
استفاده از مواد پرکننده دندان و ترمیمهای دندانپزشکی
- پر کردن دندان، روکش، ایمپلنت دندان و عصبکشی: این اعمال دندانپزشکی باعث بطلان روزه نمیشوند، مگر اینکه مادهای وارد حلق شود. بنابراین، فرد باید در این زمینه دقت کافی داشته باشد.
- جرمگیری و سفید کردن دندانها: این موارد نیز روزه را باطل نمیکنند، اما باید مراقب بود موادی که هنگام جرمگیری استفاده میشود، وارد حلق نگردد.
- طراحی لبخند با لمینت یا کامپوزیت: روشهایی مانند لمینت دندان و کامپوزیت که به منظور طراحی لبخند و زیبایی دندان انجام میشوند، چون شامل تراش جزئی دندان و استفاده از چسب مخصوص هستند، روزه را باطل نمیکنند؛ به شرطی که مواد مورد استفاده و بزاق دهان عمداً وارد حلق نشود.
- مرتب کردن دندانها با ارتودنسی: طبق فتوای مراجع تقلید، نصب براکتهای ارتودنسی، تنظیم سیمها و انجام معاینات دورهای باعث بطلان روزه نمیشود، زیرا در این فرایند هیچ ماده خوراکی یا آشامیدنی وارد معده نمیشود. بنابراین، مراجعه به دندانپزشک برای ارتودنسی دندان یا چسباندن براکتها در حال روزه از نظر شرعی اشکالی ندارد.
اگر درمان دندانپزشکی باعث شود که فرد نتواند روزه بگیرد، تکلیف چیست؟
در برخی شرایط، ممکن است دندانپزشک توصیه کند که فرد به دلیل درد شدید، مصرف داروهای مسکن یا آنتیبیوتیک، روزه نگیرد. در چنین شرایطی، احکام زیر مطرح میشود:- اگر درمان ضرورت داشته باشد و فرد نتواند روزه بگیرد:
- اگر درمان باعث عسر و حرج شدید شود:
آیا کفاره لازم است؟
اگر فرد بدون عذر شرعی روزه را افطار کند، کفاره بر او واجب میشود. اما اگر به دلیل ضرورت پزشکی (مثلاً نیاز به مصرف دارو یا تحمل درد شدید) روزه نگیرد، فقط قضا بر او واجب است و کفارهای ندارد. طبق نظر آیتالله مکارم شیرازی «اگر روزهدار برای معالجه نیاز به مصرف دارو داشته باشد، میتواند روزه خود را افطار کند و تنها قضای آن را به جا آورد، اما کفاره ندارد.»روزه گرفتن بعد از دندانپزشکی
پس از انجام درمانهای دندانپزشکی، برخی افراد نگران این هستند که آیا میتوانند روزه بگیرند یا خیر. این موضوع بستگی به نوع درمان، وضعیت جسمی فرد و توصیههای پزشکی دارد. در ادامه، شرایط مختلف را بررسی میکنیم:- اگر فرد توانایی روزه گرفتن را دارد
- اگر پزشک مصرف دارو را تجویز کرده است
- اگر پس از دندانپزشکی، فرد دچار ضعف شدید یا خونریزی مداوم باشد
توصیه مهم: اگر فرد نمیداند که روزه گرفتن برای او ضرر دارد یا نه، بهتر است با بهترین کلینیک دندانپزشکی تهران مشورت کند. از نظر شرعی، اگر فرد روزه بگیرد و متوجه شود که به بدنش آسیب میرسد، افطار کردن واجب میشود و باید بعداً روزه را قضا کند. طبق نظر آیتالله مکارم شیرازی: «در صورتی که روزه گرفتن موجب ضرر شود، واجب است که افطار کند و در صورت برطرف شدن مشکل، قضای آن را بهجا آورد.»
توصیههای عملی برای مراجعه به دندانپزشک در ماه رمضان
- در صورت امکان، نوبت خود را به بعد از افطار موکول کنید.
- در هنگام درمان، از پزشک بخواهید که مراقب ورود مواد و آب به حلق باشد.
- بعد از درمان، تا زمانی که خونریزی متوقف نشده، آب دهان را بیرون بریزید و از فرو بردن آن خودداری کنید.
- اگر احتمال زیادی وجود دارد که مواد دندانپزشکی وارد حلق شوند، درمان را به بعد از ماه رمضان موکول کنید، مگر اینکه ضروری باشد.
