این ماده مقرر میدارد که شرکتهایی که مدلهای هوش مصنوعی با کاربری عمومی ایجاد میکنند، موظف به نگهداری سوابق دقیق از توسعه و آزمون مدلهای خود هستند و باید این اطلاعات را در اختیار سایر شرکتهایی که قصد استفاده از آن مدلها را دارند ، ضمن رعایت حفاظت از حقوق مالکیت فکری قرار دهند.این تکالیف شامل مدلهای هوش مصنوعی متنباز و آزاد نیست، مگر اینکه مدل مذکور دارای ریسک سیستماتیک باشد. همچنین، این شرکتها موظف به همکاری با کمیسیون اتحادیه اروپا و مقامات ملی ذیصلاح هستند. ارائهدهندگان میتوانند برای اثبات رعایت مقررات تا زمان انتشار استاندارد هماهنگ از کدهای رفتاری تصویبشده استفاده کنند. کمیسیون نیز میتواند با پیشرفت فناوری، این مقررات و استانداردها را بهروزرسانی نماید.
متن ماده فصل 5 - ماده 53 قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا
۱. ارائهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی با کاربری عمومی موظفاند:
الف) مستندات فنی مدل را تهیه و بهروز نگه دارند، شامل فرآیند آموزش و آزمون مدل و نتایج ارزیابی آن، که حداقل باید اطلاعات مندرج در پیوست 11 را شامل شود تا در صورت درخواست، به دفتر هوش مصنوعی و مقامات ملی ذیصلاح ارائه گردد؛ب) اطلاعات و مستنداتی را تهیه، بهروز و در دسترس ارائهدهندگان سیستمهای هوش مصنوعی که قصد دارند مدل با کاربری عمومی را در سیستمهای خود ادغام کنند، قرار دهند. بدون خدشه نیاز به رعایت و حفاظت از حقوق مالکیت فکری و اطلاعات تجاری محرمانه یا اسرار تجاری مطابق قوانین اتحادیه و ملی، این اطلاعات باید:
(1) به ارائهدهندگان سیستمهای هوش مصنوعی امکان دهد تا توانمندیها و محدودیتهای مدل با کاربری عمومی را بهخوبی درک کرده و به تکالیف خود طبق این مقررات پایبند باشند؛
(2) حداقل شامل عناصر مندرج در پیوست 12 باشد؛
ج) سیاستی برای رعایت قوانین اتحادیه در زمینه حق نشر و حقوق مرتبط تدوین کنند و بهویژه رزرو حقوق مندرج در ماده ۴ (۳) دستورالعمل (EU) 2019/790 را شناسایی و با استفاده از فناوریهای روز رعایت نمایند؛
د) خلاصهای کافی و عمومی مطابق قالب ارائهشده توسط دفتر هوش مصنوعی از محتوای استفادهشده برای آموزش مدل تهیه و منتشر کنند.
۲. تکالیف مندرج در بند ۱، موارد (الف) و (ب)، شامل ارائهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی با مجوز آزاد و متنباز که دسترسی، استفاده، تغییر و توزیع مدل را امکانپذیر میسازد و پارامترهای آن، شامل وزنها، اطلاعات معماری مدل و اطلاعات مربوط به استفاده از مدل، بهطور عمومی منتشر شده است، نمیشود. این استثنا شامل مدلهای با کاربری عمومی دارای ریسک سیستماتیک نمیشود.
۳. ارائهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی با کاربری عمومی موظفاند در چارچوب لازم با کمیسیون و مقامات ملی ذیصلاح همکاری کنند تا وظایف و اختیارات آنها طبق این مقررات بهطور مؤثر انجام شود.
۴. ارائهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی با کاربری عمومی میتوانند برای اثبات رعایت تکالیف مندرج در بند ۱، تا زمان انتشار استاندارد هماهنگ، از کدهای رفتاری مندرج در ماده ۵۶ بهرهمند شوند. رعایت استانداردهای هماهنگ اروپایی، حدس انطباق با مقررات را به میزان پوشش تکالیف مربوطه فراهم میآورد. ارائهدهندگانی که از کدهای رفتاری تصویبشده تبعیت نمیکنند یا از استاندارد هماهنگ اروپایی پیروی نمیکنند، باید روشهای جایگزین مناسب برای ارزیابی کمیسیون ارائه دهند.
۵. به منظور تسهیل رعایت پیوست 11، به ویژه بندهای ۲ (ج) و ۲(ه)، کمیسیون مجاز است با تصویب اقدامات تفویضشده طبق ماده ۹۷، روشهای اندازهگیری و محاسبه را برای مستندسازی قابل مقایسه و قابل ارزیابی تعیین کند.
۶. کمیسیون مجاز است مطابق ماده ۹۷ (۲) اقدامات تفویضشدهای برای اصلاح پیوستهای 11 و 12 با توجه به پیشرفتهای فناوری اتخاذ نماید.
۷. هرگونه اطلاعات یا مستندات بهدستآمده طبق این ماده، شامل اسرار تجاری، باید مطابق تعهدات محرمانگی مندرج در ماده ۷۸ مورد حفاظت قرار گیرد.
۴. ارائهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی با کاربری عمومی میتوانند برای اثبات رعایت تکالیف مندرج در بند ۱، تا زمان انتشار استاندارد هماهنگ، از کدهای رفتاری مندرج در ماده ۵۶ بهرهمند شوند. رعایت استانداردهای هماهنگ اروپایی، حدس انطباق با مقررات را به میزان پوشش تکالیف مربوطه فراهم میآورد. ارائهدهندگانی که از کدهای رفتاری تصویبشده تبعیت نمیکنند یا از استاندارد هماهنگ اروپایی پیروی نمیکنند، باید روشهای جایگزین مناسب برای ارزیابی کمیسیون ارائه دهند.
۵. به منظور تسهیل رعایت پیوست 11، به ویژه بندهای ۲ (ج) و ۲(ه)، کمیسیون مجاز است با تصویب اقدامات تفویضشده طبق ماده ۹۷، روشهای اندازهگیری و محاسبه را برای مستندسازی قابل مقایسه و قابل ارزیابی تعیین کند.
۶. کمیسیون مجاز است مطابق ماده ۹۷ (۲) اقدامات تفویضشدهای برای اصلاح پیوستهای 11 و 12 با توجه به پیشرفتهای فناوری اتخاذ نماید.
۷. هرگونه اطلاعات یا مستندات بهدستآمده طبق این ماده، شامل اسرار تجاری، باید مطابق تعهدات محرمانگی مندرج در ماده ۷۸ مورد حفاظت قرار گیرد.
.png "قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا؛ فصل 5 - ماده 53: تعهدات ارائهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی با کاربری عمومی")
تحلیل و تفسیر بند به بند:
ماده ۵۳ قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا چارچوبی جامع برای تکالیف ارائهدهندگان مدلهای هوش مصنوعی با کاربری عمومی ارائه میدهد. بند اول بر الزام ارائهدهندگان به نگهداری و بهروزرسانی مستندات فنی مدل، شامل فرآیند آموزش، آزمون و نتایج ارزیابی تأکید میکند و همچنین آنها را ملزم میسازد اطلاعات کافی برای ارائه به سایر ارائهدهندگان سیستمهای هوش مصنوعی و مقامات ذیصلاح فراهم کنند، بهگونهای که توانمندیها و محدودیتهای مدل روشن باشد و رعایت قوانین حق نشر تضمین گردد.
بند دوم استثنا قائل میشود برای مدلهای متنباز و آزاد که پارامترها و اطلاعات فنی آنها بهطور عمومی در دسترس است، مشروط بر اینکه مدل دارای ریسک سیستماتیک نباشد. بند سوم همکاری ارائهدهندگان با کمیسیون و مقامات ملی ذیصلاح را برای اجرای مقررات لازم تعیین میکند. بند چهارم امکان استفاده از کدهای رفتاری تصویبشده و استانداردهای هماهنگ اروپایی را برای اثبات انطباق با مقررات فراهم میآورد و در صورت عدم رعایت، ارائهدهندگان موظف به ارائه روشهای جایگزین مناسب برای ارزیابی کمیسیون هستند.
بند پنجم و ششم کمیسیون را مجاز میسازد تا با اقدامات تفویضشده روشهای اندازهگیری، محاسبه و اصلاح پیوستهای 11 و 12 را با توجه به پیشرفتهای فناوری تعیین و بهروزرسانی کند. نهایتاً بند هفتم تأکید دارد که همه اطلاعات و مستندات بهدستآمده، شامل اسرار تجاری، باید مطابق تعهدات محرمانگی محفوظ بماند، که تعادل میان شفافیت، نظارت قانونی و حفاظت از داراییهای فکری و اطلاعات حساس را برقرار میکند.
بند دوم استثنا قائل میشود برای مدلهای متنباز و آزاد که پارامترها و اطلاعات فنی آنها بهطور عمومی در دسترس است، مشروط بر اینکه مدل دارای ریسک سیستماتیک نباشد. بند سوم همکاری ارائهدهندگان با کمیسیون و مقامات ملی ذیصلاح را برای اجرای مقررات لازم تعیین میکند. بند چهارم امکان استفاده از کدهای رفتاری تصویبشده و استانداردهای هماهنگ اروپایی را برای اثبات انطباق با مقررات فراهم میآورد و در صورت عدم رعایت، ارائهدهندگان موظف به ارائه روشهای جایگزین مناسب برای ارزیابی کمیسیون هستند.
بند پنجم و ششم کمیسیون را مجاز میسازد تا با اقدامات تفویضشده روشهای اندازهگیری، محاسبه و اصلاح پیوستهای 11 و 12 را با توجه به پیشرفتهای فناوری تعیین و بهروزرسانی کند. نهایتاً بند هفتم تأکید دارد که همه اطلاعات و مستندات بهدستآمده، شامل اسرار تجاری، باید مطابق تعهدات محرمانگی محفوظ بماند، که تعادل میان شفافیت، نظارت قانونی و حفاظت از داراییهای فکری و اطلاعات حساس را برقرار میکند.
