ديگه بايد خودش بره (...)!

آموزش دست شويي رفتن به نوپايان
 

بسياري از مادران جوان نمي دانند چه زماني فرزند نوپاي خود را از پوشك بگيرند و براي دست شويي رفتن آماده كنند. گاهي كودك تا چند سالگي به پوشك عادت مي كند و آموزش دست شويي رفتن به او كمي دشوار مي شود.
از دو سالگي، كار كردن با لگن را شروع كنيد. به طور ميانگين، بيش تر كودكان استفاده از لگن را از دوسالگي شروع مي كنند، اما اين توانايي، بسته به سطح يادگيري و پيشرفت هر كودك، 18 تا 24 ماهگي متفاوت است.
براي شروع آموزش، به رفتارهاي كودكتان دقت كنيد او بايد سه تا پنج مورد از توانايي هاي زير را داشته باشد:
- آموزش هاي شما را درك و اجرا كند.
- با كلمه ها و نشانه هاي ساده اي كه بلد است، به شما بفهماند دست شويي دارد.
- بتواند دست شويي خود را دست كم يك ساعت نگه دارد.
- چند ساعت در روز، پوشك خود را خيس نكرده باشد.
- شكمش در طول روز به صورت منظم كار كند.
- بي آنكه بي قراري كند، چند دقيقه بنشيند.
- بتواند شلوار يا لباس زيرش را كمي باز كند.
- از رفتار ديگران تقليد كند.
- از لگن خوشش بيايد.
- هنگامي كه كودك دچار تنش است، آموزش دست شويي رفتن را شروع نكنيد. مثلا :
- اگر فرزند ديگري قرار است به دنيا بيايد.
- هنگام اسباب كشي.
- زماني كه مي خواهيد او را به خوابيدن در تخت جدا عادت دهيد.
- اگر مشكلات خانوادگي برايتان پيش آمده است.
- اگر يكي از اعضاي خانواده مريض است.
- اگر مي خواهيد پرستار جديدي براي نوپايان بياوريد.
شما مي توانيد از 15ماهگي، آموزش هاي اوليه براي دست شويي رفتن را آغاز كنيد و تا زماني كه كودك، نشانه هاي آمادگي را نشان دهد، اين آموزش ها را ادامه دهيد.
اندازه توالت هاي معمولي، براي نوپايان طراحي نشده و استفاده از آن ها برايشان دشوار است، بنابراين براي فرزندتان يك لگن تهيه كنيد.
در خريد لگن، دقت كنيد مدل لگن طوري باشد كه وقتي كودك روي آن مي نشيند، پاهايش به زمين برسد، زيرا وقتي كودك پاهايش روي زمين باشد، احساس امنيت بيش تري مي كند و با آرامش به حرف هاي شما گوش مي دهد.
با كودكتان صحبت كنيد و بگوييد لگن متعلق به اوست و از اين به بعد بايد روي آن دست شويي كند.
كودك را مجبور به اين كار نكنيد. ابتدا چند روز با صحبت كردن تعريف كردن وسرگرم كردن، او را روي لگن بنشانيد، چه پوشك داشته باشد، چه نداشته باشد. اين كار، فقط براي اين است كه كودك عادت كند روي لگن بنشيند.
در فاصله هاي زماني كم تري، پوشك نوپايتان را عوض كنيد تا به خشكي عادت كند. در اين صورت ياد مي گيرد ساعت هاي بيش تري خشك بماند و پوشك خيس را دوست نداشته باشد.
او را با صحبت هاي سرگرم كننده تشويق كنيد و به او بگوييد كساني كه روي لگن دست شويي مي كنند، مي توانند لباس زير بپوشند. بچه ها از انجام كارهايي كه احساس بزرگ تر شدن به آن ها بدهد، استقبال مي كنند.

بعد از اين كه كودك لگن را قبول كرد:
 

از او بخواهيد همين كه احساس كرد دست شويي دارد، شما را خبر كند.
به او ياد بدهيد كه وقتي دست شويي داشت، بايد خودش را نگه دارد تا به لنگش برسد.
براي تنظيم زمان هاي دست شويي رفتن، بعد از غذا با نوشيدني و تنقلات، بدون شلوار و لباس زير روي لگن بنشيند. اگر در اين چند دقيقه نتوانست دفع كند، اجازه بدهيد چرخي بزند و سپس دوباره، چند دقيقه او را روي لگن بنشانيد.
در طول روز، براي مدت كوتاهي، دست كم 30 دقيقه، بچه را نپوشانيد و به او كمك كنيد درباره عمل دفع خود آگاه باشد در اين مدت كودك را از جاهاي فرش شده منزل دور نگه داريد.
مي توانيد براي كودك، جايزه و علامت منفي در نظر بگيريد. مثلا اگر سه مرتبه پشت سر هم گفت كه دست شويي دارد يا سرلگنش منتظر نشست. به او جايزه كوچكي بدهيد و اگر نتوانست اين كارها را انجام دهد، روي يك تخته يا كاغذ برايش ضربدر بكشيد.
توجه: اگر كودك نمي تواند آموزش هاي شما را انجام دهد، به هيچ وجه با حالت عصبي با او برخورد نكنيد.
گاهي كودك يادش مي رود كه بايد برود سر لگن و ممكن است جايي را كثيف كند. در اين موقع ها صبور باشيد. مي توانيد با ملايمت، كار اشتباهش را توضيح دهيد و بخواهيد به شما در تميز كردن كمك كند؛ مثلا براي شما دستمال بياورد.
بعضي كودكان، دست شويي رفتن را در چند هفته ياد مي گيرند و بعضي ممكن است تا يك سال نتواند با روش دست شويي رفتن سازگار شوند. در اين صورت مي توانيد با يك متخصص با تجربه مشورت كنيد تا به شما ياري دهد؛ اما به هيچ وجه كودكتان را عصبي و كلافه نكنيد و اين آموزش ها را با صبر و حوصله انجام دهيد.
منبع: نشريه تخصي کودکياري شهرزاد، شماره 13
ae