چه خوش باشد در آغاز جواني

شاعر : امير خسرو دهلوي

دو بيدل را بهم سوداي جاني		چه خوش باشد در آغاز جواني
دو دل بودند يکديگر گرفتار		خضر خان و دول راني درين کار
چنين بخشد به دلها راحت و روح		کنون حرفي که من خواندم درين لوح
بشارت يافت از بخت نکوخواه		که چون آمد دولراني به درگاه
به فرش خاص جبهت ساي مي بود		به رسم بندگي بر پاي مي بود
خضر خان را بخواند اسکندر عصر		به فرخ روزي اندر خلوت قصر
که بيرون افگند راز نهان را		اشارت کرد بانوي جهان را
که گشت بخت و دولت کار پرداز		خلف را از خليفه گويد اين راز
که نارد چرخ چون آمد مه به صد قرن		دولراني خجسته دختر کرن
که گردد خانه زان ماهت ثريا		شد است از بهر تزويجت مهيا
ز شرم شاه بانو ماند خاموش		چو خان را آمد اين ديباچه در گوش
وليکن مهرش اندر جان درون رفت		در آن شرمندگي ز ايوان برون رفت
که اين هنگامه شاديش برخاست		در آن دم بود خان ده ساله راست
دو هفته ماه را بسته کلاله		دول راني به قدر هشت ساله
از آن مستي همي افتاد مي‌خواست		همه دندانش مست شير بدر است
چراغ افروز گوهرهاي رايان		برادر داشت در هر وصف شايان
مشابه بود همچون روي با رز		به صورت اندکي با خان کشور
غمي مي‌زاد هر دم توامانش		ز هجران برادر در نهانش
از آن رو نقش خانش بود در جان		چو ديدي روي خان چيزي از انسان
به مهر آن برادر داشتي دوست		چنان بي سلخ ماهي را ته پوست
گمان بردي برادر جفت خود را		نمي‌دانست چون او نيک و بد را
که از نه طاق جفت اوست آن ماه		وليکن بود خان اعظم آگاه
که زان اوست کبک مرغزاري		بدين خوش بود آن باز شکاري
چو ماه نو همي افزود هر روز		برينسان مهر آن هر دو دل افروز
نبودندي جدا در بازي از هم		به بازي بودشان عشقي که يک دم
شد آن بازي در آخر عشق بازي		نبد چون عشق در بازي مجازي
بهم گه طاق و گاهي جفت بازند		چو طفلاني که با هم لعب سازند
ز طاق ابروان هم جفت و هم طاق		نهاني باختندي آن دو مشتاق
نخوردني دمي بي يکدگر آب		به يکجا خوردشان بودي جدا خواب
نهاد از دور گردون بر نهم پاي		چنين تا هشت ساله دختر راي
که خواهد عالمي را سايبان گشت		خضر خان چون به سرسبزي چنان گشت
که برخوردار گردد ميوه چينش		ببايد کرد نخلي هم نشينش
هم آن معصومه‌ي پره‌ي‌نشين را		پس آنگه عزم شد سلطان دين را
که زيب چهره‌ي دولت بدان است		که چون خان خضر خان «الپخان» است
که چون خورشيد نتوان ديدش از نور		به درج عصمتش دريست مستور
به عقد ان زمرد عقد بندي		کنندش با هزاران ارجمندي
نويد خواستگاري داده مه را		چو اين انديشه محکم گشت شه را
از آن انديشه‌ي خيرش خبر داد		بسوي «الپخان» فرمان فرستاد
بزيرفت آن مبارک مژده از تخت		الپخان کان بلندي يافت از بخت
ز بهر چشم ملک آن قره العين		مهيا کرد با صد زينت و زين
درون رفتند پيش بانوي شاه		شدند اهل حرم زين نکته آگاه
نمودند اندران در گاه شاهي		به رسم بندگي و نيک خواهي
که گردد هم‌نشين با خان کشور		که دخت الپخان چون شد مقرر
که او هم شاه بانو راست فرزند		نه او بيگانه شد از دور پيوند
بهر سو ميزند شاخ جواني		خضر خان کز بهار زندگاني
ز خار غيرتش افگار گرد		نبايد کان گلي کش بار گردد
حوالت کرد شاهنشه بدان ذات		از آن گاهي که دخت «کرن» گجرات
تو گوئي در تنش جان دگر شد		به گوش او که اين گفتار در شد
ميسر نيست ايشان را جدائي		برند از هم دو پيکر آشنائي
شود هر يک چراغي در دگر برج		صواب آن شد که دو لولوي هم درج
دو منزل شد معين هر دو مه را		خوش آمد اين سخن بانوي شه را
دو جان يک جا و فارغ پوست از پوست		بجاي شه شد و جاي دگر دوست
که نتواند دو کس را ديد دمساز		همين شد رسم دوران ستم ساز
که باز از يکدگر نفگندشان دور		کجا برج از دو کوکب کرد معمور
که باز اندر ميان سنگي نينداخت		کجا دو مرغ را خانه بهم ساخت
به پاي ديگران نز پاي خود رفت		غرض هر يک به خلوت جائي خود رفت
به خدمت آمدي از تاب رفته		پس از يک هفته آن ماه دو هفته
برآوردي ز دل دزديده آهي		خضرخان کردي از دورش نگاهي
بديدي و فگندي شعله در پشم		دول راني هم از دنباله‌ي چشم
چنين کردي سلام دلبر خويش		خضرخان راست کردي موزه از پيش
گل افگندي به خاک و بر گرفتي		سمنبر خدمت ديگر گرفتي
زبان‌ها گنگ و ابروها به گفتار		جسدها دور و جانها يکدگر يار
به پاسخ، هر مژه زان سو زباني		به پرسش، هر نظر زين سو بياني
به ناز آواز درون اين جگر کش		به مهر اين در درون او جگر وش
نه قالب در ميان گنجيده ني جان		درون يکدگر در رفته پنهان
شدندي با خيال يکدگر شاد		چو رفتندي دگر در خلوت آباد
پرستاران بسي بودند يک دل		ميان آن دو سر و پاي در گل
شده جاسوس چشم فتنه چون تير		غرض آن محرمان در شام و شبگير
برون، پاس زبانها داشتندي		درون سو، راز جانها داشتندي
که بي مونس مبادا زندگاني		به غمها مونس دو يار جاني
به پرده بيخت راز آن دو مشتاق		غرض القصه چون بانوي آفاق
برند آن ماه را ز آن جا شبانگاه		اشارت کرد تا خاصان درگاه
چنان که اندر خزينه لعل کاني		به «قصر لعل» دارندش نهاني
به کاري کاسمان مي‌گردد آن چيست		ز من بشنو که خوي آسمان چيست
که ياري را جدا گرداند از يار		ز بهر آنست اين گردنده پر کار
که از هم بازشان دوري نيفگند		کجا با هم دو تن را داد پيوند
دمي باشد بروي دوستان شاد		چو حال اينست آن به کادمي زاد
زماني نبود از هم صحبتان دور		دهد از روي ياران ديده را نور
غنيمت داشت بايد آشنائي		چو خواهد عاقبت بودن جدائي

چه خوش باشد در آغاز جواني

تازه های مقالات

بیشترین بازدید هفته