چو با آن کشته‌ي سوداي يوسف

شاعر : جامي

ز حد بگذشت استغناي يوسف		چو با آن کشته‌ي سوداي يوسف
به صد مهرش به پيش خويش بنشاند		شبي در کنج خلوت دايه را خواند
چراغ افروز جان روشن من!		بدو گفت: «اي توان‌بخش تن من!
ور از تن، شير رحمت خورده‌ي توست		گر از جان دم زنم پرورده‌ي توست
به منزلگاه مقصودم رساني؟		چه باشد کز طريق مهرباني
چه خيزد از ملاقات آب و گل را؟»		چه پيوندي نباشد جان و دل را،
که نيد با تو از حور و پري ياد!		جوابش داد دايه کاي پريزاد!
که بربايد دل و دين خردمند		جمال دلربا دادت خداوند
نهي عشق نهان در سنگ‌خارا		به کوه ار رخ نمايي آشکارا،
درخت خشک را در جنبش آري!		چو بخرامي به باغ از عشوه کاري،
چرا چندين کشي آخر زبوني؟		بدين خوبي چنين درمانده چوني؟
به راه لطفش آر، از لطف رفتار!		به رفتار آور اين نخل رطب بار!
که از يوسف چه مي‌آيد به رويم!		زليخا گفت کاي مادر چه گويم
چسان جولان‌گري با وي کنم ساز؟		نسازد ديده هرگز سوي من باز
بلاي من ز ناپروايي اوست		نه تنها آفتم زيبايي اوست
که: «اي حور از جمالت برده مايه!		جوابش داد ديگر باره دايه
کز آن کار تو را خيزد قراري		مرا در خاطر افتاده‌ست کاري
که سيم آري به اشتر، زر به خروار		ولي وقتي ميسر گردد آن کار
بگويم تا در او صورت گشايي،		بسازم چون ارم، دلکش بنايي
کشد شکل تو با يوسف هم آغوش		به موضع موضع از طبعش هنر کوش
در آغوش خودت هر جا ببيند،		چو يوسف يک زمان در وي نشيند
شود از جان طلبکار وصالت		بجنبد در دلش مهر جمالت
برآيد کارها ز آن‌سان که داني»		ز هر سو چون بجنبد مهرباني
به هرچ از زر و سيم‌اش بود مايه		چو بشنيد اين حکايت را ز دايه
بدان سرمايه کرد آباد او را		بر آن دست تصرف داد او را
که چون شد بر عمارت، دايه گستاخ،		چنين گويند معماران اين کاخ
به هر انگشت دستش صد هنر بيش		به دست آورد استادي هنرکيش
قوانين رصد را رهنمايي		به رسم هندسي کار آزمايي
نمودي کار پرگار از دو انگشت		چو از پرگار بودي خالي‌اش مشت
بر او آن کار بي‌مسطر شدي راست		چو بهر خط ز طبعش سر زدي خواست
بر ايوان زحل بستي مقرنس		به جستي بر شدي بر تاق اطلس
ز خشت خام گشتي نرم‌تر، سنگ		چو سوي تيشه کردي دستش آهنگ،
هزاران طرح زيبا ساز کردي		به طراحي چو فکر آغاز کردي،
سبک، سنگ گران از جا پريدي		به سنگ ار صورت مرغي کشيدي
زر اندوده‌سرايي کرد بنياد		به حکم دايه زرين‌دست استاد،
چو هفت اورنگ بي‌مثل زمانه		در اندرهم، در آنجا هفت خانه
صقالت ديده و صافي و خوش‌رنگ		مرتب هر يک از لون دگر سنگ
که هر نقشي و رنگي بود از او گم		به هفتم خانه همچون چرخ هفتم
ز وحش و طير، زيبا شکل‌ها ساخت		مرصع چل ستون از زر برافراخت
غزالي ناف او پر مشک اذفر		به پاي هر ستوني ساخت از زر
به دم‌هاي مرصع در تبختر		ز طاوس‌هاي زرين صحن او پر
که مثلش چشم نادر بين نديده		ميان آن درختي سر کشيده
ز زر اغصانش، از پيروزه اوراق		ز سيم خام بودش نازنين ساق
زمرد بال، مرغي لعل منقار		به هر شاخش ز صنعت بود طيار
نديده هرگز از باد خزان خم		بناميزد! درختي سبز و خرم
مثال يوسف و نقش زليخا		در آن خانه مصور ساخت هر جا
ز مهر جان و دل با هم معانق		به هم بنشسته چون معشوق و عاشق
ز حسرت در دهانش آب گشتي		اگر نظارگي آنجا گذشتي
بر او تابنده هر جا ماه و مهري		همانا بود سقف آن سپهري
ز چاک يک گريبان بر زده سر		عجب ماهي و مهري! چون دو پيکر
چو در فصل بهاران تازه گلزار		نمودي در نظر هر روي ديوار
دو شاخ تازه گل پيچيده با هم		به هر گل گل زمينش بيش يا کم
دو گل با هم به مهد ناز خفته		ز فرشش بود هر جايي شکفته
تهي ز آن دو درام و دراي		در آن خانه نبود القصه يک جاي
به يوسف شد فزون شوق زليخا		چو شد خانه بدين صورت مهيا
شود ز آن نقش، حرف شوق خوانان		بلي عاشق چو بيند نقش جانان
اسير داغ بي‌اندازه گردد		از آن حرف آتش او تازه گردد
به تزيين‌اش زليخا دست بگشاد		چو شد خانه تمام از سعي استاد
جمال افزود از زرين سريرش		زمين آراست از فرش حريرش
رياحين بهر عطرش در هم آميخت		قناديل گهر پيوندش آويخت
بساط خرمي انداخت آنجا		هه بايستني‌ها ساخت آنجا
نمي‌بايست‌اش الا يوسف و بس		در آن عشرتگه از هر چيز و هر کس
به صدر عزت و جاه‌اش نشاند		بر آن شد تا که يوسف را بخواند
به زلف سرکشش آرام گيرد		ز لعل جان‌فزايش کام گيرد

چو با آن کشته‌ي سوداي يوسف

تازه های مقالات

بیشترین بازدید هفته