نسازد عشق را کنج سلامت

شاعر : جامي

خوشا رسوايي و کوي ملامت		نسازد عشق را کنج سلامت
وز اين غوغا بلند، آوازه گردد		غم عشق از ملامت تازه گردد
بود کاهل‌تنان را تازيانه		ملامت‌هاي عشق از هر کرانه
شود ز آن تازيانه سير او تيز		چو باشد مرکب رهرو گران خيز
جهاني شد به طعن‌اش بلبل آواز		زليخا را چو بشکفت آن گل راز
ملامت را حوالتگاه گشتند		زنان مصر از آن آگاه گشتند
زبان سرزنش بر وي گشادند		به هر نيک و بدش در پي فتادند
دلش مفتون عبراني غلامي		که: شد فارغ ز هر ننگي و نامي
ز دمسازي و همرازي‌ش دورست		عجب‌تر کن غلام از وي نفورست
نه گامي مي‌زند با وي به راهي		نه گاهي مي‌کند در وي نگاهي
زند اين از مژه بر ديده مسمار		به هر جا آن کشد برقع ز رخسار
از آن رو خاطرش را ميل او نيست		همانا پيش چشم او نکو نيست
ز ما ديگر کجا تنها نشستي؟		گر آن دلبر گهي با ما نشستي،
فضيحت خواست آن ناراستان را		زليخا چون شنيد اين داستان را
زنان مصر را آواز کردند		روان فرمود جشني ساز کردند
هزارش ناز و نعمت در ميانه		چه جشني، بزم گاه خسروانه
به ماء الورد عطرآميز کرده		بلورين جام‌ها لبريز کرده
ز مرغ آورده حاضر تا به ماهي		در او از خوردني‌ها هر چه خواهي
ز لب شکر ز دندان مغز بادام		پي حلواش داده نيکوان وام
به خدمت همچو طاووسان خرامان		روان هر سو کنيزان و غلامان
به مسندهاي زرکش خوش نشسته		پري‌رويان مصري حلقه بسته
ز هر کار آنچه مي‌شايست کردند		ز هر خوان آنچه مي‌بايست خوردند
زليخا شکرگوياي مدح‌خوانان		چو خوان برداشتند از پيش آنان
ترنج و گزلکي بر دست هر تن		نهاد از طبع حيلت‌ساز پر فن
به ديگر کف ترنجي شادي‌انگيز		به يک کف گزلکي در کار خود تيز
به بزم نيکويي بالانشينان!		بديشان گفت پس کاي نازنينان!
به طعن عشق عبراني غلامم؟		چرا داريد ازين سان تلخ کامم
بدين انديشه کردم رهنمون‌اش		اجازت گر بود آرم برون‌اش
بجز وي نيست ما را آرزويي		همه گفتند کز هر گفت و گويي
پي صفراييان داروي صفراست		ترنجي کز تو اکنون بر کف ماست
نمي‌برد کسي تا او نيايد!		بريدن بي‌رخش نيکو نيايد
که: «بگذر سوي ما، اي سرو آزاد!»		زليخا دايه را سوي‌اش فرستاد
چو گل ز افسون او خوش برنيامد		به قول دايه، يوسف درنيامد
در آن کاشانه همزانوي او شد		به پاي خود زليخا سوي او شد
تمناي دل محنت رسيده!		به زاري گفت کاي نور دو ديده!
به نوميدي فتاد آخر قرارم		ز خود کردي نخست اميدوارم
شدم رسوا ميان مردم از تو		فتادم در زبان مردم از تو
به نزديک تو بس بي‌اعتبارم		گرفتم آن که در چشم تو خوارم
ز خاتونان مصرم شرمساري!		مده زين خواري و بي‌اعتباري
دل يوسف به بيرون آمدن نرم		شد از انفاس آن افسونگر گرم
برون آمد چو گلزار شکفته		ز خلوت خانه ، آن گنج نهفته
ز گلزارش گل ديدار چيدند،		زنان مصر کن گلزار ديدند
زمام اختيار از دستشان رفت		به يک ديدار کار از دستشان رفت
تمنا شد ترنج خود بريدن،		چو هر يک را در آن ديدار ديدن
ز دست خود بريدن کرد آغاز		ندانسته ترنج از دست خود باز
بر آمد بانگ از ايشان کاين بشر نيست!		چو ديدندش که جز والا گهر نيست
کز اوي‌ام سرزنش‌ها را نشانه		زليخا گفت: «هست اين، آن يگانه
همه از عشق اين نازک بدن بود		ملامت کز شما بر جان من بود
به وصل خويشتن من خواندم او را		مراد جان و تن من خواندم او را
اميد روزگارم بر نياورد		ولي او سر به کارم در نياورد
ازين پس کنج زندان سازمش جاي		اگر ننهد به کام من دگر پاي
گذارد عمر در محنت‌گزاري»		رسد کارش در آن زندان به خواري
ز تيغ مهر او کف‌ها بريديد		بديشان گفت: «يوسف را چو ديديد
بداريد از ملامت کردنم دست!		اگر در عشق وي معذوري‌ام هست،
درين کارم مددکاري نماييد!»		چو ياران از در ياري در آييد!
نواي معذرت آغاز کردند		همه چنگ محبت ساز کردند
بر آن اقليم، حکم او روان است		که: «يوسف خسرو اقليم جان است
جمالش حجت معذوري توست		غمش گر مايه‌ي رنجوري توست
وز اين نامهرباني شرم بادش!»		دل سنگين به مهرت نرم بادش!
سخن را در نصيحت داد دادند		وز آن پس رو سوي يوسف نهادند
دريده پيرهن در نيکنامي!		بدو گفتند کاي عمر گرامي!
همي کش گه گهي دامن بر اين خاک!		زليخا خاک شد در راهت، اي پاک!
ز تو چون حاجتي خواهد، روا کن!		به دفع حاجتش حجت رها کن!
به خواري دوست را از سرکشد پوست		حذر کن! ز آنکه چون مضطر شود دوست
نهد مادر به زير پاي، فرزند		چو از لب بگذرد سيل خطرمند
به روي او در مقصود بگشاي!		خدا را، بر وجود خود ببخشاي!
که چندانش نمي‌بيني جمالي!!!،		وگر باشد تو را از وي ملالي
نهاني همدم و همراز ما باش!!		چو زو ايمن شوي، دمساز ما باش!!
سپهر حسن را ماه منيريم		که ما هر يک به خوبي بي‌نظيريم
ز خجلت لب فروبندد زليخا		چو بگشاييم لب‌هاي شکرخا
زليخا را چه قدر آنجا که ماييم!		چنين شيرين و شکرخا که ماييم،
پي کام زليخا ياوري شان		چو يوسف گوش کرد افسونگري‌شان
نه تنها بهر وي، از بهر خود نيز!		گذشتن از ره دين و خرد، نيز
بگردانيد روي از روي ايشان		پريشان شد ز گفت و گوي ايشان
که: «اي حاجت رواي اهل حاجات		به حق برداشت کف بهر مناجات
انيس خلوت عزلت‌گزينان!		پناه پرده‌ي عصمت‌نشينان!
مرا زندان به از ديدار اينان		عجب درمانده‌ام در کار اينان
که يک دم طلعت اينان ببينم!»		به، ار صد سال در زندان نشينم،
دعاي او به زندان ساخت‌اش بند		چو زندان خواست يوسف از خداوند
سوي زندان قضا ننمودي‌اش راه		اگر بودي ز فضلش عافيت‌خواه
دلي فارغ ز محنت‌هاي زندان		برستي ز آفت آن ناپسندان

نسازد عشق را کنج سلامت

تازه های مقالات

بیشترین بازدید هفته