کارم از دست پايمرد گذشت

شاعر : خاقاني

آهم از چرخ لاجورد گذشت		کارم از دست پايمرد گذشت
روزم از آفتاب زرد گذشت		همه عالم شب است خاصه مراک
همه عمرم به چشم درد گذشت		روز روشن نديده‌ام ماناک
که بر اين سبز تخت نرد گذشت		زين دو تا مهره‌ي سپيد و سياه
که چو باد آمد و چو گرد گذشت		به فغانم ز روزگار وصال
ز آنچه بر من ز گرم و سرد گذشت		هيچ حاصل بجز دريغم نيست
کار خاقاني از نورد گذشت		همه آفاق آگهند که باز
آن جوان عمر راد مرد گذشت		خاصه کز گردش جهان ز جهان
زين مغيلان سال‌خورد گذشت		جان پاکش به باغ قدس رسيد
ديده را از جهان فتوح او بود		شاهد عقل و انس روح او بود
هرچه روز است تيره روزترم		ز آفت روزگار بر خطرم
که همه راه باز پس سپرم		همچو خرچنگ طالع خويشم
مرگ ياران شکست بال و پرم		دور گردون گسست بيخ و بنم
تا به نرخ هزار جان بخرم		که فروشد به قدر يک جو صبر
غم مرا خورد، غم چرا نخورم		چند گوئي که غم مخور اي مرد
خويشتن را ز زندگان شمرم		با چنين غم محال باشد اگر
غم يک روزه را دو مي‌نگرم		گرچه از احولي که چشم مراست
مگر از چنبرش برون گذرم		چابک استاده‌ام به زير فلک
عندليبم وليک نوحه‌گرم		من که خاقانيم به باغ جهان
من چرا بانگ بر فلک نبرم		شمع گوياي من خموش نشست
قرة العين جان ابوالفارس		شير ميدان و شمسه‌ي مجلس
ميوه مرگ است تخم آدم را		مايه زهر است نوش عالم را
کم زن اين عالم کم از کم را		اي حريف عدم قدم درنه
بانگ زن خفتگان عالم را		صبح محشر دميد و ما در خواب
درنورد اين بساط خرم را		هين که فرش فنا بگستردند
اين معلق حصار محکم را		رخنه گردان به ناوک سحري
چاک زن اين قباي معلم را		پس به دست خروش بر تن دهر
سقف ايوان و طاق طارم را		رستخيز است خيز و باز شکاف
نيلگون کن لباس ماتم را		يک دم از دود آه خاقاني
خشک کرد آن، نهال پر نم را		گر به غربت سموم قهر اجل
روي اين تربت معظم را		خيز تا ز آب ديده آب زنيم
دوستانش چه که دشمنان بترند		دوستانش نگر که نوحه‌گرند
نقطه‌ي خاک تيره خاور اوست		کو مهي که آفتاب چاکر اوست
کان لطيف جهان مجاور اوست		جان پاکان نثار آن خاکي
مرغ عرشي است آنچه گوهر اوست		حقه‌ي گوهرار چه در خاک است
که چه رنگ است آنچه پيکر اوست		سر تابوت باز گير و ببين
لاله‌ي او به رنگ عبهر است		سوسن او به گونه‌ي سنبل
با لباس کبود غمخور اوست		اين ز گردون مبين که گردون نيز
که فلک شکل حلقه‌ي در اوست		بر در آن کسي تظلم کن
طوبي و سدره سايه گستر اوست		به سفر شد، کجا؟ به باغ بهشت
آن کبوتر که نامه‌آور اوست		نزد ما هم خيال او باشد
انده ما براي مادر اوست		او خود آسود در کنار پدر
آنچه در سينه‌ي برادر اوست		پس ازين در روان دشمن باد
دشمنان هم دريغ او خوردند		همه شروان شريک اين دردند
آفتاب از ميان انجم شد		يوسفي از برادران گم شد
که پري از ميان مردم شد		اي سليمان بيار نوحه‌ي نوح
چه ز ما کز همه جهان گم شد		گوهري گم شد از خزانه‌ي ما
باز بر اسمان چارم شد		عيسي دوم آمده به زمين
لاشه‌ي صبر ما دمادم شد		موکب شهسوار خوبان رفت
دست بر سر زنان چو کژدم شد		عالم از زخم مار فرقت او
ده زبان چون درخت گندم شد		نه سپهر از براي مرثيتش
که به بستان به صد تنعم شد		در شبستان مرگ شد ز آن پيش
عمر ما در سر تظلم شد		تا کي از هجر او تظلم ما
خاصه کو عالم ترحم شد		شو ترحم فرست خاقاني
هم نديده جهان گذشت و گذاشت		ديده از شرم بر جهان نگماشت
دور نه چرخ نازموده هنوز		سال عمرش دو ده نبوده هنوز
نغمه‌ي زير ناشنوده هنوز		ناله‌ي زار دوستان بشنود
او جهان را نيازموده هنوز		به هلاکش بيازموده جهان
بر ز ايام ناربوده هنوز		شد به ناگه ربوده‌ي ايام
آينه‌ي عيش نا زدوده هنوز		ديد نيرنگ چرخ آينه رنگ
خلعت عمر نا بسوده هنوز		کفن مرگ را بسود تنش
خط شب‌رنگ نانموده هنوز		روز عمرش خط فنا برخواند
نقش آن پيکر ستوده هنوز		هست در چشم عالمي مانده
زلف ببريده رخ شخوده هنوز		دلبرانند بر سر گورش
کم نشد زين بزرگ دوده هنوز		رفت چون دود و دود حسرت او
زهرش اندر گياي شيرين است		اي عزيزان بر جهان اين است
رفته رفته بود جزع مکنيد		روي فرياد نيست دم مزنيد
گر جهان سوز و آسمان شکنيد		نتوانيد هيچ درمان کرد
شايد ار سوکوار و ممتحنيد		غلطم من چراغ دلتان مرد
ز آن چو گردون کبود پيرهنيد		ماهتان در صفر سياه شده است
رگ او را ز بيخ و بن بکنيد		گر صفر باز در جهان آيد
خاک در ديده‌ي زمانه زنيد		گر زمانه به عذرتان کوشد
سنگ بر ساغر فلک فکنيد		ور فلک شربت غرور دهد
پرده بر روي آفتاب تنيد		رخصه‌تان مي‌دهم به دود نفس
مکنيد ار موافقان منيد		هيچ تقصير در معزايش
اين سخن‌ها که مقصد سخنيد		بشنويد از زبان خاقاني
تا چه حال است زلف و خالش را		باز پرسيد هم خيالش را
به صفت ساکن سماک شده		اي به صورت نديم خاک شده
مالک الموت شرمناک شده		از جمال تو وقت جان ستدن
جسته از نار و نور پاک شده		جان پاک تو در صحيفه‌ي خاک
عقد بگشاده، حله چاک شده		حور پيش آمده به استقبال
بر فلک بي‌نهيب و باک شده		رسته از چه چو يوسف و چو مسيح
نقشت اينجا اسير خاک شده		نفست آنجا خليفه‌ي ارواح
پس به دروازه‌ي هلاک شده		مرکب از چوب کرده کودک وار
چشم خورشيد در مغاک شده		بي‌تماشاي چشم روشن تو
سنگ خون کرده هر کجاک شده		شعر خاقاني از مراثي تو

کارم از دست پايمرد گذشت

تازه های مقالات

بیشترین بازدید هفته